Pojęcie profilaktyki Pojęcie profilaktyki jest bardzo szerokie, ponieważ „profilaktyka (prophylaktikos – zabezpieczający przed czymś; zapobiegawczy)” jest przedmiotem analiz i opracowań w wielu dziedzinach naukowych, m.in. polityki społecznej, socjologii, kryminologii, prawa, psychologii i pedagogiki. Na początku XX w. określeniem tym posługiwano się wyłącznie w medycynie dla oznaczenia zapobiegania chorobom i działalności zmierzającej do likwidacji przyczyn chorób i wypadków oraz przeszkadzaniu ich powstawania i szerzeniu. Coraz częściej jednak zaczęto używać tego terminu w dziedzinie nauk społecznych dla oznaczenia zapobiegania niepożądanym zachowaniom w danych zbiorowościach ludzkich, nie akceptowanych przez ogół społeczności. Według M Sochockiego „profilaktyka to szereg bardzo zróżnicowanych strategii oddziaływań adresowanych zarówno do osób, których dotyczy dany problem, jak i do grup ryzyka oraz do całej populacji. W nowoczesnej profilaktyce wyraźne jest pozytywne definiowanie problemów, w którym nie tylko chodzi o zapobieganie, przeciwdziałanie negatywnym zjawiskom, ale również o pomnażanie, wykorzystywanie potencjału ludzi”. Natomiast Zbigniew B. Gaś definiuje profilaktykę jako „proces wspomagania jednostki w radzeniu sobie z trudnościami zagrażającymi prawidłowemu rozwojowi i zdrowemu życiu, ograniczenie i likwidowanie czynników, które zaburzają rozwój i dezorganizują zdrowy styl życia oraz inicjowanie i wzbogacanie czynników sprzyjających rozwojowi zdrowemu żuciu” A. Kamiński uważa, że „profilaktyka winna redukować przypadki niedostosowania społecznego, wykolejeń, patologii społecznej, a także uprzedzać stany zagrożenia w rozwoju moralnym, zdrowotnym, kulturalnym i społecznym, w celu ochrony danej populacji (jednostek grup) przed niepożądanymi odchyleniami od stanu normalnego” Celem interwencji profilaktycznych jest oddziaływanie zarówno na czynniki ryzyka, jak i na czynniki chroniące, które oddziaływują na jednostkę. Profilaktyka obejmuje zatem działania psychologiczne i zdrowotne, prawne, socjalne, pedagogiczne oraz rehabilitacyjne, ukierunkowane na poszczególne jednostki bądź grupy społeczne. Powinny być one dokładnie planowane i przeprowadzane, a także systematyczne oraz powiązane ze sobą. Można wyodrębnić różne odmiany profilaktyki w zależności od jej specyficznych celów „Biorąc pod uwagę kryterium stosowanych środków – profilaktykę dzielimy na: pozytywną (kreatywną), która polega na stosowaniu w skali globalnej środków pozytywnych, inicjujących, konstruktywnych oraz negatywną (blokującą), polegającą na niedopuszczeniu do dewiacji i...