Okres romantyzmu przypadł na czasy bardzo burzliwe dla narodu polskiego - epokę, w której Polska nie istniała na mapie świata, była w niewoli, cierpiała z powodu rozdarcia między trzech zaborców. Epoka ta zainicjowała jednakże nowożytność w naszym kręgu kulturowym. Społeczeństwo przeszło proces przemian, co znajdowało swoje odbicie we wzmacniającym się poczuciu patriotyzmu. Polacy poszukiwali własnej tradycji, czegoś, co mieliby tylko dla siebie, co nie byłoby uniwersalne dla wszystkich narodów Europy. Najważniejszymi wydarzeniami historycznymi okresu romantyzmu były powstania niepodległościowe. Dwa wielkie zrywy na zawsze zapisały się w dziejach naszego narodu jako ważne, romantyczne i piękne, lecz przegrane. Motyw powstania jest nieodłącznie związany z literaturą porozbiorową. Powstanie było dla romantyków nie tylko próbą odzyskania niepodległości, ale też buntem wobec niesprawiedliwościom rządów absolutystycznych. Realizowało zatem romantyczny imperatyw walki o wolność w dwóch wymiarach – społecznym i narodowym. W warunkach zaborów literatura stanowiła dla zniewolonego społeczeństwa przestrzeń do wyrażania żałoby narodowej. Patriotyzm prezentowali zarówno autorzy, jak i bohaterowie romantyzmu. Jej obywatele, nękani koniecznością przyswojenia obcej kultury, poddania się nieznanej administracji, nauczenia się i posługiwania językiem zaborcy, chętnie sięgali po literaturę propagującą patriotyzm. Zaliczyć do niej można utwór Adama Mickiewicza „Pan Tadeusz”. Wraz z 1812 rokiem do zacisznej Arkadii, jaką jest Soplicowo, wraz z armią Napoleona wkracza historia. Pojawiła się ona już wcześniej, w opowiadaniu Gerwazego o napaści Moskali i śmierci Stolnika, w naukach księdza Robaka i jego dramatycznej spowiedzi. Jednak dopiero razem z Legionami pod wodzą Dąbrowskiego historia wkroczy śmiało i zajmie nalezne sobie miejsce. Jej apogeum i syntezę stanowi w utworze koncert Jankiela. W domu Sędziego Soplicy pojawiają się motywy historyczne - na ścianach wiszą portrety bohaterów narodowych: Tadeusza Kościuszki, Rejtana, Korsaka, Jasińskiego. Patriotyzm przejawia się w postawach i wypowiedziach bohaterów (np. Wojskiego Hreczecha – wielkiego znawcy historii Polski, Jankiela). W domu Soplicy stoi stary zegar kurantowy i wybija dźwięki Mazurka Dąbrowskiego. Historia w Panu Tadeuszu została rozbita na trzy płaszczyzny – fakty z przeszłości (przypomniane choćby w słynnym koncercie Jankiela), fakty współczesne Mickiewiczowi (kampania napoleońska, tworzenie legionów we Włoszech, ostateczna tragedia Polaków na obczyźnie) a także nadzieje związane z przyszłością. Wydarzenia...