Bazylika św. Pawła za Murami (San Paolo fuori le Mura) to jedna z czterech bazylik papieskich - dawniej zwanych patriarchalnymi, znajdujących się na terenie Rzymu i Watykanu. Jest ona przykładem typowej architektury wczesnochrześcijańskiej. Zbudowana została przy Via Ostiense, w miejscu, gdzie wcześniej św. Lucyna pochowała ciało św. Pawła (który został ścięty około 3 km od tego miejsca. Zgodnie z legendą, jego głowa trzykrotnie odbiła się od ziemi, a w miejscach tych wytrysnęły trzy źródła wody). Wznoszona była za czasów cesarzy: Teodozjusza I, Arkadiusza i Walentyniana II w latach 386-440. Nad grobem św. Pawła pierwotnie została zbudowana mała kapliczka, która przetrwała do czasu powstania bazyliki. W 1823 roku podczas prowadzenia w bazylice prac dekarskich wybuchł pożar, który zniszczył prawie całą budowlę. Po tym wydarzeniu podjęto odbudowę mającą na celu odtworznie pierwotnego kształt bazyliki. Ponowne poświęcenie świątyni nastąpiło w 1854 roku. Dzisiejszy wygląd kościół zawdzięcza tej rekonstrukcji. Bazylikę św. Pawła poprzedza dziedziniec w formie dużego atrium otoczonego kolumnowym portykiem. Na środku znajduje się figurka św. Pawła z mieczem. Świątynię poprzedza narteks, nad którym znajduje się fasada zdobiona złotą mozaiką. Pomiędzy oknami umieszczono wizerunki proroków: Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela i Daniela. Nad nimi umieszczony jest pas ze sceną, w której Baranek Boży poi trzodę w czterech rzekach – symbolu czterech Ewangelii. Tympanon wieńczący fasadę ozdobiony jest mozaiką przedstawiającą Chrystusa na tronie, oraz towarzyszących mu świętych Piotra i Pawła. Drzwi znajdujące się po prawej stronie to Święta Brama otwierana tylko z okazji jubileuszu roku świętego. Pochodzą one jeszcze z wcześniejszej świątyni. Wykonane zostały w 1070 roku w Konstantynopolu, uległy zniszczeniu podczas pożaru z 1823 roku lecz w 1967 roku zostały zrekonstruowane. Wnętrze świątyni ma wymiary 131 na 65 m i nadal składa się z pięciu naw rozdzielonych przy pomocy ustawionych w rzędach 80 kolumn. Pod łukiem tęczowym kończącym nawę główną umieszczony jest grób św. Pawła przykryty gotyckim baldachimem wykonanym przez Arnolfo di Cambio w 1285 roku. Łuk wznoszący się nad baldachimem zdobi mozaika z V wieku na której widnieje Zbawiciel i patriarchowie. Absyda kończąca nawę główną także została ozdobiona mozaiką w stylu bizantyjskim. Ukazano na niej Chrystusa na tronie w otoczeniu czterech świętych. Na ścianach naw, ułożone w długi ciąg, znajdują się...