1.Konstytucja jako nadrzędny akt normatywny państwa

KONSTYTUCJA- prawna podstawa ustroju politycznego i społecznego. Najważniejszy akt prawny, określa prawa i obowiązki obywatela. Ustawa zasadnicza.

Ze wzgl na wprowadzanie zmian:

-sztywne np.RP

-elastyczne

Ze wzgl na powstawanie:

-uchwalone np. w referendum

-oktrojowane- nadane przez władzę zwierzchnią

Ze wzgl na zakres:

-pełne - wszystkie normy

-niepełne ,,mała konstytucja"

większość kwalifikowana- więcej niż połowa głosów w % lub ułamku

preambuła - uroczysty wstep do konstytucji, zawiera invocatio dei-odwołanie do Boga

2.Struktura organów władzy Rzeczypospolitej Polskiej

WŁADZA USTAWODAWCZA

parlament - naczelny organ ustawodawczy, wybory powszechne

Wybory do sejmu i senatu:

Sejm- 460 posłów w wyborach 5-cio przymiotnikowych:

-zasada powszechności- zakaz stosowania niedemokratycznych cenzusów wyborczych.Każdy ma czynne prawo wyborcze.

-zasada tajności - anonimowe głosowanie

-zasada równości - wszystkie głosy są równe, każdy ma ich tyle samo

-zasada bezpośredniości - każdy bezpośrednio głosuje

-zasada proporcjonalności - każda z partii dostaje mandaty proporcjonalnie do liczby głosów

mandat - pełnomocnictwo do sprawowania urzędu obywatelskiego

Senat- 100 senatorów, w wyborach: powszechnych, bezpośrednich, głosowanie tajne. Min.30l.

Nie można być jednocześnie posłem i senatorem.

Kadencja sejmu i senatu:

-4 lata. Skrócenie gdy:

-sejm podejmie decyzje w 2/3 głosów

-decyzja prezydenta (np. gdy sejm nie wyda 3* wotum zaufania)

Skrócenie kadencji sejmu=skrócenie kadencji senatu

kadencja-ustawowy czas pełnienia funkcji/urzędu

Posłowie i senatorowie

wolny mandat jest:

-generalny- poseł(senator) ma kierować się interesami ogółu

-niezależny - posłan nie obowiązują instrukcje wyborcze

-nieodwołalny - wyborcy nie mogą odwołac posła lub senatora

immunitet parlamentarny :

-poseł odpowiada za to co robi przed sejmem/senatem (immunitet materialny)

-nie może być zatrzymany bez złapania na gorącym uczynku

-bez zgody sejmu/senatu nie może być ukarany. tylko gdy sam zrzeknie się immunitetu lub gdy sejm/senat zgodzi sie na prowadzenie postepowania (immunitet formalny)

NIE MOŻNA ŁĄCZYĆ MANDATU I INNYCH FUNKCJI PUBLICZNYCH

Organizacja sejmu i senatu

-stała gotowość parlamentu do działania

Organy sejmu:

-marszałek - wybierany z posłów; 2. os. w państwie; zastepuje go w razie niemożności; organizuje obrady sejmu; zarządza wybory prezydenckie

-prezydium sejmu - marszałek + wicemarszałkowie

-komisje sejmowe :

-stałe

-nadzwyczajne

-śledcze

Senat:

-marszałek senatu

-prezydium senatu

-konwent seniorów

-komisje

w sejmie:

kluby parlamentarne (min. 15 posłów)

koło poselskie (min.3 posłów)

w senacie:

klub senatorski (7 senatorów)

koło (3 senatorów)

Funkcje parlamentu

-ustrojodawcza- zmiany w ustroju i konstytucji

-ustawodawcza - przysługuje: posłom(min.15); komisjom sejmowym; senatowi(cała izba); prezydentowi; radzie ministrów; gr. min.100tys. obywateli mających prawa wyborcze

[droga legislacyjna - czynności prawne przed uchwaleniem i wprowadzeniem ustawy]

-kontrolna- kontrolowanie rządu i innych organów.przez:

-wotum zaufania-poparcie dla polityki/programu rządu, po dyskusji nad expose premiera [expose- wypowiedź szefa na temat programu]

-wotum nieufności - odmowa poparcia dla dotychczasowego rządu/ministra

-absolutorium- zatwierdzenie działalności finansowej rządu

-zapytania i interpelacje poselskie - rządanie urzędowych wyjaśnień od członków rady ministrów

-informacja bieżąca i pyt. w sprawach bieżących

-kreacyjna - tworzenie przez sejm i senat różnych organów państwowych

Zgromadzenie narodowe

zwoływane by:

-odebrać przysięgę od nowego prezydenta

-uznać prezydenta za niezdolnego do rządzenia przez stan zdrowia

-sądzić prezydenta

-wysłuchać orędzia od prezydenta

WŁADZA WYKONAWCZA

Organizacja władzy wykonawczej: prezydent+rząd

Prezydent: 5 lat kadencji, może być tylko 2 razy, min.35l., zgłasza go conajmniej 100 tys. obywateli

wakat- nieobsadzone stanowisko, urząd, funkcja

-prezydent nie ponosi za czyny odpowiedzialności politycznej

-za naruszenie konstytucji/ustawy/przestepstwo --> odpowiedzialnośc konstytucyjna

UPRAWNIENIA PREZYDENTA:

1)wbc rady ministrów (powoływanie rządu; zmiany w składzie; zwoływanie rady gabinetowej)

2)wbc sądu i prokuratury (powoływanie sędziów; prezesów sądu; prokuratora generalnego)

3)w zakresie stosunków zagr.(reprezentowanie panstwa; umowy międzynarodowe; ambasador.

4)w stosunkach z parlamentem(zarzadzanie wyborów; zwoływanie 1. posiedzenia, inicjatywa ustawodawcza; weto do ustaw; ustawy-podpisywanie, skracanie kadencji sejmu,)

5)tradycyjne uprawnienia głowy państwa(nadawanie obywatelstwa, orderów, odznaczeń, korzystanie z prawa łaski)

6)w zakresie bezpieczeństwa i obronności(zwierzchnictwo nad siłami zbrojnymi; stan wojenny)

kontrasygnata - uzależnienie ważności dokumentu od podpisu premiera

proregatywy-akty nie wymagające podpisu premiera

Rada Ministrów- organ kolegialny (prezes rady ministrów+wiceprezesi+ministrowie+przewodniczący)

prezes rady ministrów - (premier)-oranizacja i kierowanie pracą rzadu, nadzór nad samorządem terytorialnym

minister - kierowanie działami administracji rządowej lub wypełnianie zadań powierzonych przez premiera

proces powoływania rządu- gł. rola prezydent + sejm

dymisja rady jako całość:

-ukonstytuowanie się nowego sejmu

-rezygnacja członków/premiera

-nieudzielenie wotum zaufania

-złożenie wniosku o wotum nieufności dla rządu

konstruktywne wotum nieufności- wotum nieufn. wyrażone rządowi, wskazujące kandydata na nowego premiera

rekonstrukcja rządu - dokonywanie zmian w radzie

odpowiedzialnośc parlamentarna - indywidualna/całości

odpowiedzialność konstytucyjna - przed trybunałem stanu za naruszenie konstytucji

zadania rady ministrów:

-zapewnienie wykonania ustaw

-rozporządzenia

-działalnośc administarcji (zarządzanie)

-uchwalanie projektu budżetu

-ochrona interesów skarvu państwa

-zewn i wewn bezpieczeństwo państwa

Organy odpowiedzialne za porządek i bezpieczeństwo wewnętrzne państwa

POLICJA- zapewnienie bezpieczeńnstwa ludzi + porządek publiczny

uprawnienia policji:

-kontrola treści korespondencji, zawartości przesyłek, podsłuch

-muszą respektować godność ludzką, przestrzegać prawa człowieka

-mogą używać środki przymusu (szczególne syt.)

AGENCJA BEZPIECZEŃSTWA WEWNĘTRZNEGO i AGENCJA WYWIADU-zapewnienie bezpieczeństwa wewn. i porządku konstytucyjnego.

-rozpoznawanie, zapobieganie, zwalczanie zagrożeń

-wykrywanie przestepstw

-przeciwdziałanie zewnętrznym zagrożeniom

szefów powołuje i odwołuje premier

ataszat - urząd prowadzony przez ambasadę, kierowany przez wyspecjalizowanego dyplomatę

CENTRALNE BIURO ANTYKORUPCYJNE- zwalczanie korupcji,

-zapobieganie przestępstwom i zapobieganie przestepstwom związanym z instytucjami państwowymi, jesli mają związek z korupcją