Symbol to fragment rzeczywistości przedstawiony w dziele literackim pełniący funkcję znaku, często nie jasnego i wieloznacznego odnoszącego się do innej nieukazanej bezpośrednio sfery rzeczywistości. Symbole mogą być:

Obraz, pojęcie, osoba, scena, zdanie

Symbol ma znaczenie przenośne ku któremu kieruje myśli czytelnika.

Venus z Milo uosabia urodę świata to co w nim piękne delikatne ale i bardzo kruche. To miłość harmonia, szęście proporcja i ład

Ubogi rybak to symbol nędzy poniżenia krzywdy i cierpienia. Oczy rybaka wszystko widzą ale nie szukając współczucia nie żalą się, nie płaczą.

Symbolika kontrastu obecnej w całej powieści, widoczna w sposób prezentacji świata przedstawionego: piękno i nędza.

Tak jest w każdej prezentowanej przez autora scenie:

a ) piękno starego Paryża ---- przytułki dla ubogich i bezdomnych

b ) wytwórczy salon doktora Czernisza

c ) ulica Krochmalna i ulica Ciepła.