Społeczeństwo polskie po upadku Rzeczypospolitej dostało się pod władze zaborców i zostało wystawione na ciężką próbę. Polacy musieli zachować swoją tożsamość narodową i wobec braku własnej państwowości podtrzymać swoją kulturę i język. Zaborcy utrudniali te działania jak mogli. Ich polityka wobec społeczeństwa polskiego uległa zaostrzeniu po klęsce powstania listopadowego w 1831 r. oraz po klęsce powstania styczniowego w 1863 r. Zaborcy zastosowali wówczas politykę rusyfikacji i germanizacji, czyli walki z polskością i wynaradawiania społeczeństwa polskiego. Do tego doszły jeszcze dotkliwie represje po obu powstaniach. Społeczeństwo polskie zmuszone zostało w tej sytuacji do zajęcia określonej postawy wobec zaborców i ich poczynań oraz wobec kwestii dalszej walki o niepodległość Polski. Na postawy Polaków wobec zaborców wpłynęły warunki, jakie dyktowały polskiemu społeczeństwu władze zaborcze w poszczególnych zaborach. Warunki życia i działalności narodowej w trzech zaborach znacznie się od siebie różniły. Najlepsze warunki mieli Polacy mieszkający w Galicji, czyli zaborze austriackim. Bardzo trudne było położenie Polaków w zaborze rosyjskim i pruskim. Władze zaborcze prowadziły tam politykę bezwzględnej rusyfikacji i germanizacji. Ich celem była całkowita integracja polskich ziem z państwami zaborczymi i zatarcie ich narodowej odrębności. Dążenie to jest wyraźne w polityce pruskiej. Również carat zmierzał do zlikwidowania odrębności polskich ziem (Ziemie Zabrane), wynarodowienia zamieszkującej je ludności, bezwzględnego poddania jej władzy rosyjskiej. Okoliczności polityczne i stosunek zaborców do sprawy polskiej stwarzały pewne obiektywne warunki życia i działania w zaborach oraz wpływały na zachowanie społeczeństwa polskiego i kształtowały jego postawy. Królestwo Polskie (zabór rosyjski) Po powstaniu styczniowym każdy z trzech zaborów poszedł inną drogą. W części rosyjskiej wzmożone represje rozpoczęły okres przemian. Naród załamał się klęską, rezygnując z walki o wolność. Ziemianie musieli przenosić się do miast i dbać o własne przetrwanie, zamiast planowania spisków. Silny aparat policyjny, cenzura, brak możliwości działalności politycznej były stale obecne w życiu jego mieszkańców. Car rozszerzył uprawnienia gubernatorów, aby mogli skuteczniej walczyć z Polakami, których uznali za winnych lub podejrzanych. W ramach walki z polskością w szkołach tuszowano polską historię, a literatura romantyczna była zakazana. Jeszcze większe represje dotknęły Polaków z ziem zabranych. Nie mogli publicznie wypowiadać się po polsku czy używać czcionki...