----- RENESANS ----- Granice czasowe: XVI wiek- Polska Rządzili wtedy: - Zygmunt Stary - Zygmunt August Ostatni Jagiellonowie Po śmierci Zygmunta Augusta- wolna elekcja Geneza nazwy: la Menessance- ponowne narodziny nazwa powstała w XIX wieku, odrodzenie się zainteresowania literatura, filozofia, człowiekiem, gatunkami literackimi, stylem życia ludzi epoki antyku, jego życiem na ziemi. Prądy epoki: HUMANIZM: zainteresowanie człowiekiem, jego potrzebami, szczęśliwym życiem na ziemi, stwierdzenie; "człowiekiem jestem i nic co ludzkie nie jest mi obce"(Terencjusz- Samodreczyciel). Główną dewiza humanistów był antropocentryzm(człowiek w centrum zainteresowania), cenią następujące nurty antyku: - stoicyzm- zachowanie równowagi ducha bez względu na sytuacje - epikureizm- sensem ludzkiego życia jest unikanie cierpienia i dążenie do szczęścia cielesnego, ale przede wszystkim duchowego. Hasłem była maksyma Horacego: carpe diem - irenizm- niechęć do wszelkich waśni społecznych i wyznaniowych REFORMACJA: nurt społeczny zmierzający do zreformowania nowe wyznania:oblicza kościoła katolickiego. Wynik reformacji - luteranizm: twórca- Marcin Luter- sprzeciw przeciwko sprzazy odpustów przez kościół katolicki oraz przekonanie ze dobre uczynki są gwarancja nieba. Domagał się tłumaczeń Biblii na języki ojczyste, by każdy człowiek mógł ją czytać. - Kalwinizm: twórca- Jan Kalwin(Francja)- głosi zasadę predestynacji- człowiek już w momencie narodzin skazany jest na potępienie, bądź zbawienie. Wszystko zależy od Boga. Domaganie się tłumaczenia Biblii na polski. - Bracia Polscy- Arianie- wyznawcy irenizmu, przeciwnicy kary śmierci, służby wojskowej, zasada równości wszystkich obywateli, zniesienie podziału na klasy społeczne. UTWORY: Mikołaj Rej: żył w XVI wieku, samouk, popierał reformacje, kalwinista, uwielbiał życie na wsi. Jako pierwszy pisał w j. polskim- nie znal łaciny. Krotka rozprawa: Szlachta: krytykuje funkcjonowanie sejmu, brak porozumienia podczas obrad sejmowych, posłowie są głupi i niewykształceni, brak patriotyzmu, liczy się tylko ich kieszeń, dwulicowość, hipokryzja; Duchowieństwo: nie odprawianie porannej mszy, nadużywanie alkoholu, krytykują zachowania ludzi, ale nie pokazują drogi poprawnego postępowania, chciwość, pobieranie licznych opłat, brak powołania- chęć zysków, wykorzystywanie zabobonów i niewiedzy chłopów w celu wyciągnięcia od nich pieniędzy, wykorzystują postacie święte by zastraszyć chłopów i wyciągnąć od nich datki w naturze przy okazji konkretnego święta, nie potrafią utrzymać dyscypliny w czasie mszy, pozwalają bezcześcić miejsca święte;...