Pojęcie terroryzmu

Terroryzm to działalność zwykle małych

ekstremistycznych ugrupowań, które za pomocą

zabójstw, zagrożeń śmiercią, mordów politycznych,

porywania zakładników, uprowadzeń samolotów

i innych podobnych środków potępianych przez

społeczność międzynarodową usiłują zwrócić uwagę

opinii publicznej na wysuwane przez siebie hasła, bądź

też wymusić na rządach państw, w których działają

określone ustępstwa lub świadczenia na swoją korzyść

(np. zwolnienie więzionych terrorystów, okup).

Charakterystyka działań

terrorystycznych

-gloryfikacja siły jako jedynej i najskuteczniejszej metody walki

politycznej

-okrucieństwo i brak skrupułów moralnych w podejmowanych

akcjach, co pokazać ma z jednej strony siłę i determinację

terrorystów, z drugiej zaś wzmocnić strach przed terrorystami

-wzbudzenie silnego i powszechnego poczucia zagrożenia poprzez

zastraszenie nie tylko elit politycznych, ale i całego społeczeństwa

-uzyskanie rozgłosu i zaistnienie w massmediach, bez masowego

audytorium bowiem terrorysta jest nikim

-polityczny szantaż i wymuszenie określonych zmian politycznych

-brak kary za popełniony czyn podrywa autorytet władzy i obnaża

jej słabość

-akty przemocy i zbrodni nie zawsze mają doprowadzić do obalenia

władzy i przejęcia steru rządów, w wielu przypadkach mają jednak

na celu przygotowanie sytuacji rewolucyjnej, tj. doprowadzenia

do anarchizacji życia publicznego, zastraszenia i zdemoralizowania

funkcjonariuszy państwowych, zademonstrowania siły terrorystów,

sprowokowania represji i ograniczania swobód obywateli przez

państwo celem upowszechnienia nastrojów buntu

Klasyfikacja ruchów terrorystycznych ze względu na

działający podmiot (kto jest terrorystą)

-terroryzm niepolityczny

terroryzm kryminalny -

działania mafii i gangów

terroryzm szaleńców

-terroryzm polityczny

terroryzm agenturalny –

terroryści są inspirowani,

sponsorowani i sterowani

przez obce państwo

terroryzm ideowy –

terroryści poprzez

zbrodnie starają się,

wcielać w życie idee, które

wyznają

Klasyfikacja aktów terrorystycznych ze względu na cel ataku

-terroryzm ekonomiczny – akty sabotażu

i dywersji polegające na wyrządzaniu

szkód i zniszczeń (podpalenia, eksplozje

ładunków wybuchowych)

-terroryzm indywidualny – akty przemocy

skierowane przeciwko konkretnym

i określonym, przez terrorystów osobom

(zamachy, mordy polityczne, porwania)

-terroryzm masowy – akty przemocy

skierowane przeciwko anonimowym

i przypadkowo wybranym ofiarom

(porwania samolotów, branie zakładników,

wysadzanie w powietrze obiektów

Klasyfikacja działań terrorystycznych ze względu

na taktykę walki

-terroryzm represywny – akty przemocy

i gwałtu stosowane przez reżimy polityczne

celem zastraszenia własnego lub

okupowanego narodu (bliższe więc pojęciu

„terror") lub przez ruch polityczny

(rewolucyjny, nacjonalistyczny, religijny)

celem utrzymania jedności organizacji

i wymuszenia poparcia

-terroryzm defensywny – przemoc mająca

miejsce podczas walki z najeźdźcą, przemoc

stosowana celem powstrzymywania zmian

społecznych i obrony istniejących wzorców

kulturowych, także działania odwetowe,

a więc kontr terror

-terroryzm ofensywny działania, których celem

jest dokonanie zmian politycznych

i społecznych poprzez polityczny szantaż

i wymuszenie określonych działań na

rządzących, zmierzanie do zmiany

istniejącego porządku na inny, np. poprzez

przygotowanie sytuacji rewolucyjnej

Klasyfikacja działań terrorystycznych ze względu na

polityczną strategię

-terroryzm sprawczy bezpośredni - dążenie do obalenia

istniejącego porządku i zastąpienia go nowym

reprezentowanym przez samych terrorystów, wiara we własną

skuteczność i siłę; dość często ten rodzaj terroryzmu

wiąże się z walką ruchów narodowowyzwoleńczych albo

rewolucyjnych toczących działania partyzanckie, może

przekształcić się w wojnę domową (Organizacja Spiskowo-

Bojowa PPS, algierski Front Wyzwolenia Narodowego,

Czerwoni Khmerowie, Świetlisty Szlak, ugrupowania

islamskie)

-terroryzm sprawczy pośredni - dążenie do wymuszenia zmiany

politycznej, lecz bez chęci ze strony terrorystów przejęcia na

siebie odpowiedzialności za rządy w kraju; nie jest to więc

próba pokonania istniejącego reżimu politycznego, lecz

wymuszania na nim ustępstw; nękanie społeczeństwa aktami

przemocy, dezorganizacja i chaos mają skłonić elitę, władzy

do takich rozwiązań, które zmienią nieco ustrój polityczny

państwa (OAS we Francji, baskijska ETA, ekoterroryzm,

działania Ku Klux Klanu, zamachy na polityków)

-terroryzm na użytek „propagandy przez czyn" - ta odmiana

sprowadza się, głównie do przygotowania sytuacji

rewolucyjnej, nie chodzi tu ani o obalenie reżimu, ani

o pozytywną zmianę, polityki, terroryzm ma pełnić funkcje,

„detonatora buntu mas" poprzez wskazanie, że istnieje

organizacja, która walczy o określone ideały, zachęca

podobnie myślących do przyłączenia się, do walki, przez

destrukcje,, śmierć i zbrodnie, zburzyć stabilność społeczną

i doprowadzić do upowszechnienia w społeczeństwie

radykalnych i autorytarnych nastrojów (ugrupowania

anarchistyczne, lewackie)

Klasyfikacja nurtów (grup, organizacji) terrorystycznych ze

względu na założenia doktrynalne i cele ideologiczne

-terroryzm separatystyczno-narodowy - jego celem jest

doprowadzenie do separacji lub inaczej secesji, czyli odłączenia

od państwa, przeciwko któremu terroryści podejmują walkę,

i utworzenia własnego państwa, względnie przyłączenia się, do

sąsiedniego kraju (Irlandzka Armia Republikańska, baskijska

ETA, kanadyjska FLQ, terroryzm sikhijski, kurdyjski, tamilski)

-terroryzm anarchistyczno-lewacki - jego celem jest zniszczenie

państwa poprzez wywołanie rewolucji i obalenie istniejącego

ustroju, w następstwie przewrotu powstać ma wolne

społeczeństwo złożone z wolnych zrzeszeń i komun (Czerwone

Brygady - Włochy, Frakcja Armii Czerwonej -Niemcy, Akcja

Bezpośrednia – Francja)

-terroryzm ekstermistyczno-komunistyczny - jego celem wywołanie

rewolucji i obalenie istniejącego ustroju, w następstwie przewrotu

powstać ma nowe porewolucyjne państwo komunistyczne,

w którym władzę przejmie terrorystyczna i rewolucyjna

awangarda (Japońska Czerwona Armia, kambodżańscy Czerwoni

Khmerowie, peruwiański Świetlisty Szlak, urugwajski

Tupamaros, argentyńska Rewolucyjna Armia Ludu)

-terroryzm narodowo-wyzwoleńczy – jego celem jest odzyskanie

niepodległości (Czarny Wrzesień, Ludowy Front Wyzwolenia

Palestyny)

-terroryzm neofaszystowski – jego celem jest realizacja

faszystowskich i szowinistycznych idei np. rządów silnej ręki

(włoski ruch Nowy Ład)

-terroryzm prawicowo-totalitarystyczny – szwadrony śmierci

w Ameryce Łacińskiej

-terroryzm nacjonalistyczny - jego celem jest realizacja

nacjonalistycznych idei, ugrupowania tego rodzaju mają często

zwolenników pośród reakcyjnych środowisk wojska, policji

i świata polityki; chętnie stosowaną metodą działania jest

polityczne bojówkarstwo, (działania Ku Klux Klanu na Południu

USA, ugrupowania skinheadów w RFN, francuska OAS, grecka

Ludowa Armia Rewolucyjna)

-terroryzm millenarystyczny (sekty religijne) - jest dziełem zbrojnych

utopistów przekonanych o tym, że świat współczesny jest

krańcowo zły, że ludzkości grozi kataklizm oraz że adepci

ugrupowania zostali wybrani celem stworzenia nowego i lepszego

świata po zaistniałej katastrofie; w działaniach religijnych sekt

agresja zwrócona jest przeciw innym lub przeciwko własnym wyznawcom

(samobójcza Świątynia Ludu, Szczep Dawidowy,

japońska Najwyższa Prawda)

-ekoterroryzm - źródłem zła jest cywilizacja i technika oraz że w imię

„oczyszczenia biosfery" dozwolone jest każde działanie

wymierzone przeciwko cywilizacji, jak niszczenie elektrowni

jądrowych, samochodów, plany redukcji liczby ludności itp. (grupa

Weathermen w USA, wyzwoleńcza Armia Natury w RFN,

„Unabomber" T. D. Kaczynski, grupa „Earth first!", Front

Wyzwolenia Zwierząt w Wielkiej Brytanii i RFN )

-terroryzm religijno nacjonalistyczny (islamski) - inspirowany

religijnymi prawdami Koranu; celem bojowników dżihadu (świętej

wojny o zwycięstwo islamu) jest walka z niewiernymi oraz

odszczepieńcami od wiary i utworzenie kolejnych republik

islamskich wzorem Iranu; ten rodzaj terroryzmu rozwinął się, pod

wpływem rewolucji irańskiej 1979 roku oraz wojny

w Afganistanie, a także konfliktu bliskowschodniego; w mniejszym

stopniu zagraża krajom Zachodu, w większym zaś krajom

muzułmańskim o świeckim reżimie politycznym (libański

Hezbollach, palestyński Hamas, egipskie Ugrupowanie Islamskie,

algierski Islamski Front Ocalenia)

Klasyfikacja działań terrorystycznych ze względu na

terytorium działania

-terroryzm państwowy – władza swoimi działaniami chce

zastraszyć obywateli (forma walki w wielu krajach

Ameryki Południowej przeciwko partyzantce

-terroryzm międzynarodowy – ma miejsce wtedy gdy akty

terrorystyczne przynoszą międzynarodowe konsekwencje,

oddziałują na stosunki międzypaństwowe i ogólną

sytuację międzynarodową, mają charakter przemocy

stosowanej wobec osób chronionych przez prawo

międzynarodowe (dyplomaci, przywódcy państw,

rządów) i miejsc podlegających takiej ochronie

(ambasady), wobec lotnictwa cywilnego i środków

komunikacji masowej

-terroryzm separatystyczny – polega na dążeniu

poszczególnych ugrupowań do uzyskania odrębności

politycznej, etnicznej, religijnej. Może się on przejawiać

w działaniach typu "happeningowego" jak i też bardziej

radykalnych i krwawych akcjach (np. zamachy bojówek

ETA w Kraju Basków lub działalność separatystów

korsykańskich)