Katyń 1940

Katyń to krwawa plama w polskiej historii. Jest to rana, którą jeszcze przez wiele lat ciężko będzie zagoić. W Katyniu, Miednoje oraz w Charkowie zamordowano wiele tysięcy naszych rodaków. Dziś, po siedemdziesięciu latach winni jesteśmy im pamięć.

II Wojna Światowa rozpoczęła się 1 września 1939r. napaścią III Rzeszy na Polskę. Siedemnaście dni później na mocy paktu Ribbentrop – Mołotow zawartego 23 sierpnia 1939r. Polskę od strony wschodniej zaatakował ZSRR. Polska przegrała tę wojnę i dostała się pod okupację. Ziemie zachodnie znalazły się pod okupacją niemiecką i zostały podzielone na Generalne Gubernatorstwo i ziemie wcielone do Rzeszy. Ziemie wschodnie znalazły się pod okupacją radziecką i zostały przyłączone do Białorusi i Ukrainy. Granica między okupacją radziecką a niemiecką przebiegała wzdłuż rzek Niemna, Bugu i Sanu. Żołnierze polscy walczący w wojnie obronnej zostali wzięci do niewoli sowieckiej i niemieckiej.

Do niewoli radzieckiej dostało się około 22000 osób. Zostali ono osadzeni w obozach w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie. 5 marca 1940r. NKWD podjęło decyzję o wymordowaniu polskich żołnierzy będących w tych obozach. Jeńcy byli przewożeni pociągami, a ze stacji na miejsce kaźni byli dowożeni czarnymi, więziennymi autobusami zwanymi „czarnymi woronami”. Byli zabijani strzałem w tył głowy, a następnie chowani w masowych grobach.

Stalin myślał, że nikt nie dowie się o dokonaniu zbrodni, jednak wkrótce sytuacja gwałtownie się zmieniła w wyniku planu „Barbarossa” – ataku Niemiec na ZSRR. Rosjanie przegrywali kolejne bitwy. W końcu III Rzesza zajęła Białoruś i Ukrainę, w tym Katyń, Ostaszków i Starobielsk. Latem 1942r. robotnicy polscy zatrudnieni przymusowo w niemieckiej organizacji Todta zostali poinformowani o grobach w Kozich Górach i po rozkopaniu jednego z nich stwierdzili, że pochowani są tam oficerowie polscy. Niemcy natychmiast się o tym dowiedzieli i już 18 lutego 1943r. rozpoczęli rozkopywanie grobów katyńskich. Niecałe 2 miesiące później , 13 kwietnia 1943r. informacja o odkryciu masowych grobów oficerów polskich w Katyniu została podana do wiadomości publicznej. W związku z tym rząd polski zwrócił się 16 kwietnia do MCK o wyjaśnienie sprawy. Podobny wniosek złożyli Niemcy. Stalin wykorzystał tę zbieżność w swojej propagandzie. Oskarżył rząd RP o współpracę z III Rzeszą i 25 kwietnia 1943r. zerwał stosunki dyplomatyczne z Polską. Sprawa Katynia ucichła na prawie pół wieku.

Dopiero w roku 1990, w związku z pieriestrojką, Michał Gorbaczow przekazał Polsce pochodzące z radzieckich archiwów dokumenty dotyczące zbrodni katyńskiej. Przyznał również, że zbrodni dokonało NKWD. 13 kwietnia 1990r. sejm polski ogłosił świętem państwowym dzień 13 kwietnia każdego roku – Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Po dziesięciu latach, w 2000r. zostały utworzone cmentarze w Katyniu. Stało się to z inicjatywy Andrzeja Przewoźnika.