Zdania złożone to zdania, które mają więcej niż jedno orzeczenie. Wyróżniamy zdania złożone współrzędnie i podrzędnie. Zdania złożone współrzędnie charakteryzują się tym, że zdania składowe nie określają się wzajemnie. Zdania współrzędne dzielimy na: » łączne: Zjem podwieczorek i obejrzę film. WYKRES --...-- Spójniki: i, oraz, ani, mogą też być połączone bezspójnikowo. » rozłączne: Pójdę do kina albo zostanę w domu. WYKRES --<...>-- Spójniki: albo, lub, bądź, czy. » przeciwstawne: Napiszę list, ale nie zdążę sprzątnąć. WYKRES --...<-- Spójniki: ale, lecz, a, jednak, zaś, natomiast. » wynikowe: Zaspałam, więc spóźniłam się na pociąg. WYKRES -->...-- Spójniki: więc, zatem, toteż, dlatego. Zdania współrzędne często występują w opisach i opowiadaniach. W zdaniach podrzędnie złożonych jedno zdanie składowe (podrzędne) jest określeniem drugiego (nadrzędnego). Zdania podrzędnie złożone dzielimy na: » podmiotowe: Co ma wisieć, nie utonie. Nie podoba mi się to, co robisz. To, co usłyszałam, zdziwiło mnie. » orzecznikowe: Obiad był taki, że wszyscy poprosili o dokładkę. » przydawkowe: Kupiłam książkę, która leżała na wystawie. Basia, która siedzi przy oknie, ma ładne włosy. » dopełnieniowe: Wiem, że nic nie wiem. » okolicznikowe czasu: Gdy skończę czytać, wyjdę na spacer. Obejrzę album, kiedy będę miała czas. » okolicznikowe miejsca: Pojadę tam, gdzie byłam w ubiegłym roku. » okolicznikowe sposobu: Zrobię to tak, jak potrafię najlepiej. » okolicznikowe przyczyny: Zjem kanapkę, bo jestem głodna. Ponieważ pada, wezmę parasol. » okolicznikowe celu: Pójdę na spacer, aby odetchnąć świeżym powietrzem. Żeby zwrócić na siebie uwagę, zawołała głośno. » okolicznikowe przyzwolenia: Mimo że mam katar, przejdę się trochę. Pójdę z tobą, chociaż mam mało czasu. » okolicznikowe warunku: Jeśli będę miała czas, pójdę do kina. Można powiedzieć, że rodzaj zdania podrzędnie złożonego rozpoznaje się dzięki pytaniu, na jakie odpowiada składowe zdanie podrzędne. Nie należy zaś sugerować się wskaźnikiem zespolenia (spójnik lub zaimek względny), bo może być to mylące. W poniższych zdaniach zdania składowe są połączone zaimkiem gdzie, a są to różne zdania: Przypomnij sobie, gdzie położyłeś...<-- Spójniki: ale, lecz, a, jednak, zaś, natomiast. » wynikowe: Zaspałam, więc spóźniłam się na pociąg. WYKRES --><...>