„Lalka” Bolesława Prusa to jedna z najbardziej znakomitych powieści realistycznych XIX wieku i wybitne dzieło polskiego pozytywizmu. Głównym jej bohaterem jest Stanisław Wokulski, bogaty, zafascynowany nauką kupiec pochodzący ze zubożałej szlachty. Darzy on głębokim uczuciem Izabelę Łęcką, której podporządkowuje praktycznie całe swoje życie. To nieszczęśliwa, obsesyjna miłość dojrzałego mężczyzny, do zimnej kobiety, arystokratki. Jest on człowiekiem epoki przejściowej, idealistą, łączącym w sobie cechy romantyka i pozytywisty. W podanym fragmencie przedstawiony został jego pobyt w Paryżu. Decyzje o opuszczeniu Warszawy podjął po tym, jak podsłuchał rozmowę prowadzoną przez Izabelę i Starskiego. Uświadomił sobie wówczas prawdziwą naturę uwielbianej kobiety i zaczął patrzeć na nią bardziej realistycznie. Wyjazd ten był formą ucieczki przed urokiem arystokratki, zamknięciem pewnego etapu życia i rozpoczęciem nowego. O pobycie Wokulskiego w Paryżu opowiada wszechwiedzący narrator, który patrzy na miasto z perspektywy bohatera. Wyjazd Wokulskiego do Paryża był okazją do poznania nowej, całkowicie odmiennej architektury, stylu budownictwa, ale także mentalności społecznej i miejscowych zwyczajów. Zwiedzanie miasta zrobiło na bohaterze wielkie, pozytywne wrażenie. Zachwycony był jego uniwersalnym charakterem oraz tym, jak genialnie jest skomponowane. Paryż, to miasto pozornie chaotyczne, ale panuje w nim wewnętrzny ład. Budowane było na przestrzeni wieków przez wielu ludzi, którzy dorastali w odmiennych epokach. Miasto posiada swego rodzaju oś krystalizacyjną, którą Wokulski porównuje do żywego organizmu, gąsienicy. „Otóż: owa oś krystalizacji miasta podobna jest do olbrzymiej gąsienicy (mającej prawie sześć wiorst długości), która znudziwszy się w Lasku Vincennes poszła na spacer do Lasku Bulońskiego” Dostrzega on ciągłość w podziwianych przez siebie zabytkach i poszczególnym punktom miasta przypisuje następujące po sobie części organizmu larwy. W konkretnych miejscach topograficznych sytuuje jej głowę, a potem kolejne elementy ciała. Wokulski zauważył, że gąsienica posiada wiele nóżek, krótszych i dłuższych i dotyka jednocześnie wszystkich miejsc Paryża, którego każdy element budowy spełnia określoną funkcje i służy całemu miastu. Jego niezwykłość nie polega jednak tylko na budowie. Wokulski obserwując Paryż zastanawia się nad jego mieszkańcami. Mówi, że są pracowici, ale to naród bardzo kapryśny i nieprzewidywalny. Poszczególne lokalizacje miasta charakteryzowały ludzką pracę, dziedziny handlu lub przemysłu. Te zależności podparte były historią i...