Polska „filozofia czynu” Myśl filozoficzna XIX i XX w. - Mianem „filozofii czynu” określić można pewien typ światopoglądu, którego cechami charakterystycznymi są: aktywizm w pojmowaniu natury człowieka i ludzkich dziejów oraz nienaturalistyczna koncepcja ludzkiej kultury. Początków tak rozumianej „filozofii czynu” szukać można w polskiej myśli epoki romantyzmu, a przykładów rozmaitych jej rozwinięć i transpozycji dostarcza cała nowsza polska tradycja filozoficzna. Romantycy polscy próbowali dokonać syntezy zachodnich filozofii, niemieckiego idealizmu i francuskiego racjonalizmu, co w ich oczach było połączeniem duszy i ciała; tu bardziej pasowałby angielski sensualizm, potem amerykański pragmatyzm, ale goście nie zauważyli w ogóle świata anglosaskiego, jego myśli, ani tego, że to on (ze swym kapitalistycznym rynkiem, a nie Słowianie ze swym humanistycznym życiem, czy - w gorszej wersji - kolektywizmem komuny) stanie się przyszłością starzejącej się Europy i świata, przynajmniej na razie - wierni dialektyce widzieli to jako tezę antytezę i syntezę. Bardziej na ziemię rzecz sprowadzili wyrośli z marksizmu Abramowski i Brzozowski. Nazywając to filozofią czynu. Jej najważniejsi twórcy to Hoene-Wroński, Cieszkowski, Libelt, Kamieński i Dembowski w epoce romantyzmu, zwłaszcza zaś Abramowski i Brzozowski w epoce modernizmu. Stanisław Brzozowski, jeden z najwybitniejszych pisarzy i myślicieli polskich doby modernizmu, szukający dróg do unowocześnienia kraju w krytyce polskiej umysłowości patrzy na świat poprzez ludzką pracę. Jego filozofia to filozofia czynu, później nazwana filozofią pracy, to oryginalne i wszechstronne rozważania ludzkiej działalności i dziejowości ludzkiego bytowania. Jak i wielu wspomnianych tutaj poprzedników odrzuca wyobrażenie gotowego świata, a w każdej faktyczności rozpoznaje rezultat ludzkiego czynu czyli pracy. Dziejowość to historyczność, określanie sytuacji człowieka wobec poza historycznej realności. Brzozowski na samym początku XX wieku przezwycięża u siebie personalizm /kontemplacyjny indywidualizm/ i na bazie modernistycznej krytyki kultury tworzy podstawy idealistycznej "filozofii czynu". Filozofia to nie poznawanie czegoś ponadludzkiego. Celem filozofii nie jest zrozumienie bytu, lecz stwarzanie świadomości, która mogłaby uczynić historię świadomie stwarzanym przez człowieka dziełem, ludzkość stwarzająca samą siebie - to główna idea filozofii. Początkowo jego filozofia pracy była związana z myślą o panowaniu człowieka nad przyrodą, później zostaje przebudowana. Zauważa, że błędem filozofii jest twierdzenie, że kiedykolwiek...