W utworze "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej znajdujemy dwie mogiły, powstańców oraz Jana i Cecylii. Istotnym wydarzeniem w powieści jest spór pomiędzy rodem Korczyńskich a Bohatyrowiczów. Wiele lat wcześniej te dwa rody były połączone silnymi więziami. W czasach, gdy rozwija się akcja utworu pozostała już tylko pamięć o wydarzeniach z przeszłości.

Mogiła powstańców przypomina o wspólnej walce niepodległościowej. Jest ona świadectwem walki w imię wolnej ojczyzny. Andrzej Korczyński walczył razem z Jerzym Bohatyrowiczem w Powstaniu Styczniowym, co jest symbolem solidarności w działaniu pomiędzy różnymi warstwami społecznymi. Zbiorowy grób przywraca obraz ludzi, uczestniczących w walkach z 1863 roku. Heroizm poległych objawił się dla wyższego, wspólnego celu, walki bez podziałów, aby obronić ojczyznę. Powstańcy byli gotowi oddać życie za ojczyznę. Historia stawia wyzwania, którym ludzie powinni umieć podołać. Bardzo ważna jest tu współpraca, czyli to, czego brakowało pozytywistom. Jedynie zgoda i mobilizacja do walki całego społeczeństwa może przynieść korzyści skrzywdzonej ojczyźnie.

Rody Bohatyrowiczów i Korczyńskich nie brały przykładu z przodków. Benedykt prowadzi spór z Bohatyrowiczami o szkody w uprawach. Syn Benedykta Witold chce pogodzić rody, co prowadzi do nieporozumień pomiędzy ojcem a synem.

Druga mogiła Jana i Cecylii symbolizuje wielką, wzniosłą miłość oraz daje do zrozumienia, że praca to szczęście. Para postanowiła uciec od świata, który ich otaczał. Stworzyli swój własny świat, gdzie panowało sielankowe życie. Zamieszkali w puszczy, gdzie zbudowali swój dom. Był to dla nich wielki wyczyn, który wielka miłość pokonała. Żyli w zgodzie ze sobą i naturą, co sprawiało im wielką przyjemność. Ich decyzja o zamieszkaniu z dala od rodzin, poświęcenie i trud świadczą o heroizmie bohaterów.

W powieści dochodzi do pojednania dworu i zaścianka. Mogiły przypominają nieśmiertelne wartości, o których bohaterowie jakby zapominają. Jest to głos, który przemawia o ponadczasowych ideach, daje przykłady i wzory postępowania.