5. HISTORIA GEOLOGICZNA ZIEMI 5.1. Era eoarchaiczna ( 4.1 – 3.6 mld lat temu) Jest najmniej poznaną erą geologiczną Ziemi. Należy ją wiązać z początkami bytu planetarnego Ziemi. W tym czasie występuje dyferencjacja magmy i odgazowanie gorącego, chemicznie aktywnego wnętrza Ziemi. Tworzy się pierwotna atmosfera Ziemi, która składa się z pary wodnej, wodoru, chlorowodoru, tlenku węgla, dwutlenku węgla i azotu. Cały wolny tlen łączył się z metalami występującymi w skorupie ziemskiej. Gdy atmosfera ulega ochłodzeniu skrapla się para wodna i tworzą się pierwsze baseny oceaniczne w zagłębieniach skorupy ziemskiej (tworzy się na Ziemi hydrosfera). W tym czasie tworzą się bardzo liczne kry litosferyczne, które wykazują bardzo dużą ruchliwość (dochodzi do bardzo częstych kolizji). W drugiej połowie ery żyją już bakterie beztlenowe (ślady życia organicznego znalezione w skałach Grenlandii, datowane na 3.8 mld lat). 5.2. Era paleoarchaiczna (3.6 – 3.2 mld lat temu) W tym czasie zaczynają się rozwijać prymitywne organizmy morskie Prokaryota (np. bakterie beztlenowe i sinice. które wydzielają tlen do wody morskiej. Świadczą o tym najstarsze skamieniałości – stromatolity znalezione w Australii i Afryce Południowej (datowane na 3.5 mld lat). W dalszym ciągu dochodzi do częstych kolizji kier litosferycznych, które nie posiadają jeszcze zbyt dużej grubości. Atmosfera jest ciągle redukcyjna (brakuje w niej tlenu). 5.3. Era mezoarchaiczna (3.2 – 2.8 mld lat temu) W tym czasie dochodzi do dalszego zderzania ale i łączenia się kier litosferycznych w większe i grubsze płyty. Tworzą się pierwsze zalążki cokołów kontynentalnych (kratonów: Kanady, Baltiki, Syberii, Grenlandii, Afryki, Australii, Chin, Ameryki Południowej i Antarktydy) zbudowanych ze skał krystalicznych i metamorficznych. Występowało najstarsze zlodowacenie Ziemi (tyllity z SW Australii datowane na 3.0 mld lat). Żyją makrokolonie sinic fotosyntetyzujących (coraz więcej tlenu w wodzie morskiej). 5.4. Era neoarchaiczna (2.8 – 2.5 mld lat temu) Występuje dalsze ochłodzenie protolitosfery. Ostatecznie formują się sztywne elementy kontynentów (kratony), które nie podlegają już dalszemu fałdowaniu (stabilizacja orogeniczna). W środowisku morskim żyją i rozwijają się bakterie produkujące tlen. Zwiększa się objętość hydrosfery. Kratony przemieszczają się względem siebie. Powstają i zanikają baseny oceaniczne oraz tworzą się łańcuchy górskie, które nie zachowały się. 5.5. Era paleoproterozoiczna (2.5 – 1.8 mld lat temu) W tym czasie zostaje zapoczątkowany cykliczny proces powstawania superkontynentów. Na Ziemi powstało...