W utworach pt. Lalka Bolesława Prusa i Kordian Juliusza Słowackiego odnajdujemy ocenę cywilizacji zachodnioeuropejskich. Jednak ze względu na twórczość przynależność do różnych epok, poeci przedstawiają Zachód w inny sposób. B. Prus jako pozytywista przedstawi wizję ciekawą, pozytywną, zaś u J. Słowackiego ewidentnie doszukamy się krytyki Zachodu, tu wszystko będzie ukazane w ciemnych barwach. Lalka Bolesława Prusa pochodzi z okresu pozytywizmu, zaś Kordian Juliusza Słowackiego to dzieło romantyczne. Kordian jest przykładem dramatu romantycznego jest to utwór synkretyczny, ponieważ zawiera fragmenty epickie, liryczne oraz dramatyczne. Jest to utwór o kompozycji otwartej. Lalka zaś uważana jest za najwybitniejszą powieść okresu dojrzałego realizmu. Rozważania czy doznania bohaterów są ukazane za pomocą różnych chwytów, jak na przykład monolog wewnętrzny czy mowa pozornie zależna. W powieści tej przeplatają się wątki psychologiczne, miłosne, społeczne, historyczne, satyryczne oraz fantastyczne. Przedstawiony fragment Lalki to rozmyślania Stanisława Wokulskiego na temat Paryża. Bohater jest pod wielkim wrażeniem tego miasta, ono wręcz mu imponuje. Już na wstępie mówi, że jest to miasto logiczne, ma plan, ma właściwą sobie anatomię i fizjologię. Francuzi, jak mówi bohater pracują dużo, bo po szesnaście godzin na dobę , bez względu na niedzielę i święta . Zatem Wokulski podziwia francuzów, którzy pracują w pocie czoła bardzo długo. Ale wie, że ta praca przynosi efekty. Francuzi potrafią rozdzielić pracę od przyjemności i bez problemu na wszystko znajdują czas. Ale nie zawdzięczają tego tylko sobie, albowiem cała kultura i historia była budowana przez pokolenia. Gdy paryżanin chce zobaczyć naturę jedzie za miasto albo do lasku (Bulońskiego lub Vincennes), gdy chce nacieszyć się sztuką- idzie do galerii Louvru, a gdy pragnie zdobyć wiedzę- ma muzea i gabinety . Tu przeciw zmęczeniu zaprowadzono tysiące powozów, przeciw nudzie setki teatrów i widowisk, przeciw niewiadomości stki muzeów, bibliotek i odczytów . Zatem Francuzi maja nieco ułatwione życie, gdyż mają dostęp do wielu atrakcji i mogą rozwijać się wewnętrznie zawsze wtedy gdy mają na to czas i ochotę. Co więcej władze francuskie dbają nie tylko o człowieka, ale także o zwierzęta: Tu troszczą się nie tylko o człowiek, ale nawet o konia dając mu gładkie gościńce; tu dbają nawet o drzewa, przenosząc je w specjalnych wozach na nowe miejsce pobytu, chronią żelaznymi koszami od szkodników, ułatwiają dopływ wilgoci, pielęgnują w razie choroby . Zatem jest to kraj bardzo uporządkowany, ale jego mieszkańcy...