Czy Państwo Polskie w okresie stanisławowskim przywiązywało uwagę do bezpieczeństwa wewnętrznego? Wbrew pozorom wcale nie jest łatwo odpowiedzieć na to pytanie. Każda z odpowiedzi może być inna , ponieważ różne mogą być interpretacje na tak zadane pytanie. Aby choć trochę zrozumieć te czasy potrzeba na to bardzo głębokich i długich przemyśleń. Pierwsze co się nasuwa to definicja bezpieczeństwa, a mianowicie bezpieczeństwo wewnętrzne jest jednym z rodzajów bezpieczeństwa, odnoszącym się do zagrożeń i przeciwdziałań wobec nich występujących wewnątrz państwa. Zapewnienie odpowiednio wysokiego poziomu bezpieczeństwa wewnętrznego jest istotnym elementem polityki wewnętrznej państwa. Aktualnie służbę bezpieczeństwa sprawuje zorganizowany na wzór wojskowy k o r p u s P o l i c j i P a ń s t w o w e j powołany do utrzymywania bezpieczeństwa spokoju i porządku publicznego. Lecz w czasach stanisławowskich wyglądało to zupełnie inaczej… Rozważania na temat bezpieczeństwa wewnętrznego należałoby zacząć od wnikliwej analizy reform administracyjnych w państwie. Tak więc opierając się na literaturze wnioskuję, że model administracji w Rzeczypospolitej na początku XVIII w. mocno tkwił w realiach monarchii stanowej. Był silnie zdecentralizowany i zdominowany przez anachroniczny samorząd szlachecki, który miał decydujący wpływ na kształt lokalnej administracji. Jeżeli dodamy do tego pozbawionego władzy króla oraz monopolistyczną pozycję sejmu w dziedzinie zarządu państwem to będziemy mięli pełny obraz katastrofalnego poziomu rodzimej administracji centralnej. Jednakże przyjmijmy, że do Polski docierała społeczno-polityczna myśl oświecenia. Tym bardziej, że w połowie XVIII w. zaznaczyło się w naszym kraju stopniowe ożywienie gospodarcze, które w sposób naturalny wymuszało potrzebę zmian społecznych i ustrojowych. Inicjatorami przeprowadzenia reform byli wówczas Stanisław Leszczyński i Stanisław Konarski. Wśród ideologów konfederacji barskiej panowało przekonanie o pilnej potrzebie rozgraniczenia władzy ustawodawczej i wykonawczej. Jeszcze przed formalnym wyborem Stanisława Augusta Poniatowskiego na sejmie konwokacyjnym zdecydowano o ograniczeniu zasady liberum veto i wprowadzeniu w życie pierwszych nowoczesnych instytucji administracji centralnej w postaci komisji wielkich. Początkowo ustanowiono komisję Skarbową i Wojskową. W związku z faktem, iż w polskich warunkach kształtowanie się działów nowoczesnej administracji znajdowało się na etapie początkowym, obszar rzeczowy działania komisji był bardzo szeroki. W okresie 1765-68 powołano komisje dobrego porządku, które...