W utworze pt. ,,Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz przedstawił dwie postaci kobiece. Zosia i Telimena różnią się od siebie wiekiem, charakterem, obyciem w świecie i statusem społecznym, ale obie są kobietami bardzo rozsądnymi, co pokazują rozliczne fragmenty w eposie. Zosia jest wnuczką Stolnika Horeszki, zastrzelonego przez Jacka Soplicę. Kiedy jej matka, Ewa, wyjeżdża z mężem na Sybir, Zosia dostaję się pod opiekę Sędziego. To on wraz z Telimeną, zajmuje się jej wychowaniem. Jest młoda i jeszcze nie obyta w świecie dziewczyną, która w utworze poznajemy jako czternastolatkę. Jest skromna i nieśmiała, ale powoli wkracza na soplicowskie salony pod bacznym okiem ciotki. Łączy w sobie cechy prawdziwie kobiece i bardzo dziecinne, przez co dla otaczających ją mężczyzn staje się jeszcze bardziej atrakcyjna, mimo, że jest bardzo ostrożna w kontaktach z nimi, a kiedy może wręcz ich unika.Gdy widzi młodego i przystojnego Tadeusza w komnacie, spłoszona jego obecnością ucieka. Ale już wkrótce rozpoczyna się metamorfoza Zosi, podczas której z dziecka staje się dojrzałą i rozsądną kobietą. Z pomocą krewnej wkracza do towarzystwa i zachwyca wszystkich swymi manierami, urodą i wdziękiem. Staje się idealną narzeczoną, stającą zawsze po stronie ukochanego, gospodynią potrafiącą troszczyć się o swój dom i kobietą, która bezgranicznie kocha swego mężczyznę. Wie, że jej miejsce jest u boku Tadeusza, bez względu na to, czy w związku z jego decyzjami będą mniej zamożni. Umie docenić jego dobre serce: ,,Jeśli włość uwalniając, zostaniesz uboższy, to Tadeuszu, będziesz sercu memu droższy"-deklaruje dziewczyna. Świadoma swych praw i obowiązków jako przyszłej żony, zostawia mężczyźnie podejmowanie najważniejszych decyzji. Zosia ze spontanicznej i dziecinnej młodej damy, staje się kobietą rozsądną i odważną, potrafiącą zachować się w każdej sytuacji tak, jak tego od niej oczekują. Zupełnie inny typem kobiety jest Telimena. Dama dojrzała i tajemnicza, najprawdopodobniej wdowa, kobieta światowa. W Soplicowie mieszka jako gość Sędziego, jednocześnie szuka odpowiedniego kandydata na męża. Nie jest bogata, ani wysoko urodzona, dlatego liczy na swe wdzięki i urodę, cały czas pamiętając o upływającym czasie. Jej postępowanie jest przemyślane i dobrze zaplanowane-mając na uwadze dwóch mężczyzn, Tadeusza i Hrabiego, szuka sposobu aby ich obu w jakiś sposób od siebie uzależnić. Chce zbudować swą...