FASZYZM WŁOSKI

________________________________________________________________

Faszyzm – ruch polityczny i ideologia rozwijające się w Europie po I wojnie światowej. Faszyzm

niósł ze sobą system rządów oparty na dyktaturze; wprowadzał system monopartyjny, ograniczenie

swobód obywatelskich, całkowite podporządkowanie obywatela państwu.

Cechy charakterystyczne faszyzmu:

• nacjonalizm,

• eliminacja przeciwników politycznych,

• system monopartyjny,

• militaryzm i dążenie do podbojów (ekspansjonizm),

• rozwój systemu policyjnego, kontrolującego życie obywateli,

• antykomunizm,

• podporządkowanie wszystkich organów władzy państwowej odpowiednim ogniwom aparatu partyjnego,

• antyhumanitaryzm,

• kult wodza i wiara w jego nieomylność,

• indoktrynacja społeczeństwa.

1. Geneza faszyzmu włoskiego

I wojna światowa wywarła olbrzymi wpływ na wykształcenie się ideologii faszystowskiej.

niezadowolenie Włoch z wyników wojny – Włosi spodziewali się większych nabytków

terytorialnych; Wielka Brytania na początku wojny przekonała polityków włoskich do

opuszczenia Trójprzymierza i przystąpienia do Trójporozumienia. Ceną za to miały być

znaczne zdobycze terytorialne. Niestety armia włoska podczas wojny nie odniosła znaczących

sukcesów i mocarstwa nie przyłączyły do Włoch tylu ziem na ile Włosi liczyli – nie otrzymali

Korsyki, Dalmacji, Rijeki oraz kolonii niemieckich.

powojenny kryzys gospodarczy – rosnąca inflacja, bezrobocie. Sytuacja ludności się znacznie

pogorszyła – powszechne ubożenie społeczeństwa. Ludność stała się bardziej podatna na

radykalne teorie społeczne, które obiecywały szybką poprawę sytuacji bytowej. Poparcie tak

dla partii komunistycznej jak i radykalnych ruchów prawicowych zaczęło szybko rosnąć.

średnie warstwy społeczeństwa obawiały się wybuchu rewolucji bolszewickiej – rewolucje w

Rosji i w Niemczech oraz rozwój europejskiego ruchu komunistycznego zaniepokoiły część

społeczeństwa włoskiego. Oprócz tego chłopi w 1919 r. samowolnie zaczęli dzielić ziemię co

budził strach i sprzeciw właścicieli ziemskich.

kryzys wartości będących podstawą liberalnych państw XIX w.: indywidualizmu,

liberalizmu, racjonalizmu, parlamentaryzmu, który gwarantował wolność osobistą i

majątkową oraz strzegł praw obywatelskich. Kryzys był związany z niewiarą w ich

skuteczność – państwa, które je wyznawały doprowadziły do najstraszniejszej wojny w

historii ludzkości. Przeciwstawieniem indywidualizmu był trend podporządkowania jednostki

państwu – państwo stało się wartością nadrzędną, która za cenę ograniczenia wolności

gwarantowała poczucie bezpieczeństwa. Nastąpił upadek starych autorytetów.

kompromitacja rządów parlamentarnych – l młody parlamentaryzm włoski ( 50 lat) nie

potrafił podołać trudnościom społecznym i gospodarczym. Sytuację pogarszała jeszcze

szerząca się korupcja i nieskuteczność młodych rządów demokratycznych.

2. Powstanie faszyzmu we Włoszech.

Po zakończeniu wojny we Włoszech w 1919 r. powstały „Związki Walki” (Fasci di Combattimento),

na czele których stanął Benito Mussolini. Do Związków Walki wstępowali byli żołnierze, młodzież i

studenci, niezadowoleni z istniejącej sytuacji politycznej. Była to organizacja paramilitarna,

wzorowana na armii. W 1921 r. Banito Mussolini założył Narodową Partię Faszystowską i z jej

ramienia wszedł do parlamentu.

Program Benito Mussoliniego:

-stworzenie silnego państwa, które poradzi sobie z wewnętrznym chaosem i doprowadzi do

rozwoju terytorialnego Włoch - chciano odbudować Wielkie Włochy, nawiązując do tradycji

imperium rzymskiego

- walka z komunizmem i lewicą, którą oskarŜano o złą sytuację gospodarczą Włoch

- przejęcie przez państwo kontroli nad gospodarką dzięki utworzeniu rad korporacyjnych,

skupiających zarówno pracodawców jak i pracowników danej gałęzi gospodarki

-krytyka parlamentaryzmu jako systemu rządów gdyŜ nie potrafił on rozwiązać licznych

problemów, z którymi borykały się Włochy.

3. Przejęcie władzy przez Benito Mussoliniego

Początkowo organizacja Mussoliniego wypowiedziała „wojnę” włoskiej partii socjalistycznej i

związanymi z nią organizacjami. Wojna ta polegała na dewastowaniu biur partii, niszczeniu gazet

socjalistycznych i biur wydawców oraz na rozbijaniu wieców socjalistycznych przez bojówki

faszystowskie. Popularność faszystów rosła, szczególnie wśród średniej warstwy społeczeństwa. W 1921 r. faszyści utworzyli Narodową Partię Faszystowską i uzyskali 35 mandatów do parlamentu włoskiego. Partia rozrastała się pod względem organizacyjnym. Podporządkowano jej bojówki partyjne tzw. „czarne koszule”. 24.10.1922 r. na kongresie partii w Neapolu Mussolini wezwał faszystów do „marszu na Rzym” grożąc przejęciem władzy siłą. Gdy ciężarówki z faszystami zaczęły się zbliżać do stolicy król Włoch Wiktor Emanuel III postanowił powierzyć Mussoliniemu funkcję premiera. Został on również ministrem spraw wewnętrznych i ministrem spraw zagranicznych, przejmując całkowitą kontrolę nad rządem.

4. Faszystowskie Włochy

Mussolinii stopniowo przejmował całkowitą władzę we Włoszech realizując koncepcję państwa

faszystowskiego. W 1923 r. otrzymał funkcję dyktatora, a wkrótce sam przyjął tytuł duce – wodza. W 1924 r. zmieniono ordynację wyborczą do parlamentu włoskiego co pozwoliło faszystom uzyskać70% mandatów. Następnie rozpoczęto eliminować opozycję. W 1926 r. uchwalono ustawodawstwo wyjątkowe – zdelegalizowano wszystkie partie z wyjątkiem Narodowej Partii Faszystowskiej. Wprowadzono cenzurę i zamknięto wszystkie pisma niezależne. Wprowadzono scentralizowany system władzy – na czele państwa stał wódz (duce), który zarządzał państwem poprzez aparat państwowy całkowicie oparty na Narodowej Partii Faszystowskiej. Wprowadzono więc system monopartyjny – mogła istnieć tylko 1 partia, z której wywodziła się Wielka Rada Faszystowska, która przejęła obowiązki parlamentu. Zniesiono wolności obywatelskie – wolność słowa, prasy, stowarzyszeń, ograniczono nietykalność osobistą i majątkową. Rozwiązano wszystkie stowarzyszenia i związki zawodowe, a na ich miejsce powołano korporacje – zrzeszenia, które obejmowały poszczególne gałęzie gospodarki., skupiające zarówno pracowników jak i pracodawców. Zachowano własność prywatną przy znacznej ingerencji państwa w gospodarkę. Kładziono znaczny nacisk na rozwój przemysłu ciężkiego i rozwój armii. Wprowadzono kult państwa – nawiązano do tradycji

imperium rzymskiego. By przejąć pełną kontrolę nad społeczeństwem rozbudowano policję i aparat bezpieczeństwa.