LALKA JAKO POWIEŚĆ DOJRZAŁEGO REALIZMU 1. Tytuł utworu Bolesława Prusa a) utwór powstał w latach 1877-1878 i drukowany był odcinkach w latach 1877-1879 w „Kurierze Codziennym” początkowo miał mieć tytuł „Trzy pokolenia” sugerujący pokazanie w powieści pokolenia romantyków, przełomowego pokolenia romantycznego i pozytywistycznego oraz pokolenia typowo pozytywistycznego – tak się jednak nie stało, powieść zyskała tytuł „Lalki” po przeczytaniu przez Prusa (Andrzeja Głowackiego) artykułu o rzeczywistym procesie o kradzież lalki, jaki miał miejsce w Wiedniu. Wydarzenie to na zasadzie epizodu Prus umieszcza w swojej powieści. Tytuł kojarzy się również z tytułową bohaterką – Izabelą Łęcką, której zachowanie przypomina piękną i bezduszną porcelanową figurkę. Tematem powieści jak sam Prus określił jest przedstawienie polskich idealistów na tle społecznego rozkładu. Idealiści to według autora ludzie o określonej postawie wobec życia, dążący do celów wielkich i wzniosłych bez uwzględnienia możliwości społecznych, to ich dotyczy „rozkład społeczny”, wierzą w wielkość swoich idei, ale działają w pustce – nie znajdują zrozumienia w otoczeniu, ich ideały, wartości przekonania nie maja w społeczeństwie szans realizacji, nie ma w nim dla nich miejsca. Lalka ukazuje trzy typy idealistów będących przedstawicielami trzech pokoleń reprezentujących różne postawy i żyjących na przełomie dwóch epok – romantyzmu i pozytywizmu oraz na przełomie zanikającego feudalizmu i rodzącego się kapitalizmu. Autor przedstawił do czego zmierza w naszym kraju praca najwybitniejszych jednostek w rozkładającym się i rozbitym społeczeństwie. b) tło historyczne utworu - akcja bieżąca to lata 1877-1879 - historyczne retrospekcje: epoka napoleońska – koniec wieku XVIII, udział w walkach napoleońskich ojca Ignacego Rzeckiego, powstanie listopadowe 1830-1831 stryj Stanisława Wokulskiego – uczestnik, Wiosna Ludów 1949-1849 – powstanie węgierskie w którym uczestniczył Ignacy Rzecki i August Katz, powstanie styczniowe 1863 – Stanisław Wokulski 2. Lalka jako powieść realizmu krytycznego ujmuje rzeczywistość obiektywnie w sposób realistyczny, prawdziwy – zgodny z faktami i poddaje ją krytycznej ocenie. DZIEJE STANISŁAWA WOKULSKIEGO – STRESZCZENIE UTWORU. Na początku 1878 roku w renomowanej jadłodajni w Warszawie mieszczanie – Reklewski, Szprot i Węgrowicz – rozmawiają o różnych sprawach, m.in. o Wokulskim i jego sklepie. W chwili, gdy toczy się rozmowa, sklep „J. Mincel i S. Wokulski” prowadzi Ignacy Rzecki, pracujący w nim razem z subiektami Klejnem, Mraczewskim i Lisieckim. Rzecki mieszka przy sklepie...