ANTYK ( do V wieku N.E.) EPIKUREIZM, prąd filoz.-etyczny zapoczątkowany przez Epikura (założenie szkoły w Atenach), rozwijany przez jego uczniów i zwolenników (zw. epikurejczykami) do IV w., uznający za cel życia indywidualne szczęście, a filozofię za środek służący do jego osiągnięcia; głosił teorię etyczną utożsamiającą życie szczęśliwe z życiem moralnym; za warunek wystarczający do osiągnięcia szczęścia uważali brak cierpień. STOICYZM [łac. gr.], filoz. doktryna szkoły stoików; pot. postawa życiowa polegająca na zachowaniu spokoju wewn., hartu ducha i opanowania w trudnych sytuacjach. Topos – powtarzający się motyw, który często występuje w obrębie literatury i sztuki danej kultury, cywilizacji. Wskazuje na jedność kulturową danego kontynentu, czy na istnienie pierwotnych wzorców myślenia człowieka. Do najstarszych toposów należy motyw wędrówki, na którym opiera się Homerowa Odyseja. Topos budowany jest na zasadzie "obrazu" mającego na celu opis jakiejś sytuacji (topos tonącego statku w "Kazaniach Skargi") Przykłady toposów Topos cykliczności natury: ma źródła w micie o Demeter i Persefonie. Wiosna nastawała gdy Persefona wracała na Ziemię do Demeter. Gdy miała wracać do Hadesu, matka smuciła się, a ziemia stawała się nieurodzajna. Topos Arkadyjski: Motyw szczęścia. Arkadia to górzysta kraina na Peloponezie, zamieszkiwana przez pasterzy, którzy wiedli proste i szczęśliwe życie. Topos tułacza: ma źrodło w micie o Odyseuszu. Topos stworzenia świata: ma źródło w micie o stworzeniu świata. Opisuje etapy stwarzania świata przez Prometeusza. Topos tyrtejski: źródło w wierszu Tyrtajosa "Rzecz to piękna" - cechuje go walka, a nawet śmierć w obronie ojczyzny. Hańbą okrywają się osoby, które opuszczają kraj pogrążony w wojnie. Topos nieśmiertelnj sławy poety: ma źrodło w wierszu Horacego "Exegi monumentum" (łac. wybudowałem [sobie] pomnik [trwalszy niż ze spiżu]). Horacy twierdził, że poezja, którą stworzył jest specyficznym pomnikiem, który sobie wybudował pisząc wiersze. Twierdził, że jego utwory przetrwają kolejne pokolenia. "Nie wszystek umrę", napisał w tymże wierszu. Dzięki swym dokonaniom tak jak pomnik nie zginie w pamięci ludzi. Prometeizm - postawa człowieka , który na wzór Prometeusza poświęca się dla dobra ogółu : narodu , państwa , grupy społecznej - nawet wbrew nakazom Boga . Mitologiczny Prometeusz ukradł Bogom z Olimpu ogień i podarował go ludziom , za co został okrutnie ukarany : przykuty do skały na Kaukazie , a orzeł wyszarpywał mu wciąż odrastającą wątrobę . Prometeizm stał się postawą modną w epoce romantyzmu ; stał się cechą przypisaną...