INSTRUKCJA POSTĘPOWANIA

W PRZYPADKU PORAŻENIA PRĄDEM ELEKTRYCZNYM

I. CZYNNOŚCI WSTĘPNE

1. Uwolnić porażonego spod działania prądu elektrycznego przez natychmiastowe wyłączenie napięcia we właściwym obwodzie elektrycznym i jak najszybciej przystąpić do wykonania sztucznego oddychania, a w razie potrzeby masażu serca.

2. Ze stanu śmierci pozornej można porażonego ożywić pod warunkiem, że najpóźniej w ciągu 3-4 min. po ustaniu oddychania i krążenia krwi zastąpi się te czynności w sposób sztuczny. Ponieważ określenie tego czasu podczas wypadku jest trudne wiec akcję ratunkową należy podejmować zawsze.

3. Jednocześnie należy wezwać pogotowie lub starać się przewieźć porażonego do szpitala.

4. Położyć porażonego na wznak, odchylić głowę ku tyłowi i rozpiąć bieliznę pod szyją oraz w pasie aby umożliwić swobodny ruch klatki piersiowej.

5. W razie potrzeby oczyścić górne drogi oddechowe przy pomocy chusteczki owiniętej na palcu. Zatkanie dróg oddechowych uniemożliwia dostawanie się powietrza do płuc.

II. WYKONYWANIE SZTUCZNEGO ODDYCHANIA SPOSOBEM „USTA-USTA”

1. Stosować sztuczne oddychanie metodą „usta-usta” ponieważ jest tutaj zabezpieczona drożność dróg oddechowych i do pluć dostaje się dużo powietrza.

2. Jeśli ratujący odczuwa wstręt do bezpośredniego kontaktu z ustami porażonego, może po ich oczyszczaniu położyć na ustach ratowanego chusteczkę lub rękaw koszuli z otworem o średnicy 3 cm i przezeń wykonywać sztuczne oddychanie.

3. Ułożyć porażonego jak opisano w pkt 4.

4. Klęknąć za głową porażonego po prawej lub lewej stronie, odgiąć głowę jak najbardziej ku tyłowi (często wystarcza to do przywrócenia drożności oddechowej), następnie oburącz uchwycić żuchwę z boków, odciągnąć najpierw ku klatce piersiowej, a potem do przodu.

5. Wdech - ratujący nabiera powietrza do pluć, obejmuje szczelnie swymi ustami usta porażonego i wdmuchuje powietrze do jego płuc: zatykając nos porażonego własnym policzkiem lub palcami drugiej ręki (rys.1).

6. Jednocześnie należy obserwować czy klatka piersiowa ratowanego unosi się (co świadczy o wdmuchiwaniu powietrza do płuc). Jęśli ratujący musi używać znacznego nadciśnienia a klatka piersiowa nie unosi się - oznacza to niedrożność oddechową (np. zapadnięcie się języka lub opadnięcie żuchwy).

7. Wydech - ratujący odrywa usta od ust porażonego, klatka piersiowa zapada się i następuje samoistny wydech, a ratujący wciąga powietrze do następnego sztucznego wdechu (ryt.2). Wciągu jednej minuty należy wykonać ok. 15 oddechów.

METODA NIELSA-HOLGERA

1. Jeśli ratownik nie potrafi przezwyciężyć oporów natury estetycznej, które nie pozwalają mu na zastosowanie metody „usta-usta” albo sposobu „usta-nos”, powinien zastosować metodę Nielsa-Holgera pod warunkiem, że u porażonego nie stwierdzi się złamań kości kończyn górnych lub żeber.

Metoda Nielsa-Holgera jest mniej doskonała jednakie jej zaletą w porównaniu z innymi jest automatyczne zabezpieczenie drożności oddechowej dzięki odchyleniu głowy do tylu i zwróceniu twarzy ku dołowi, co zapobiega wpadaniu języka i zapewnia samoistne wypływanie wydzielin z jamy ustnej na zewnątrz.

2. Po oczyszczaniu jamy ustnej należy ułożyć porażonego na brzuchu, a jego ręce położyć jedną na drugiej aby stanowiły podparcie dla czoła. Odchylić ku tyłowi głowę opartą czołem o ręce i zwrócić ją nieco w bok. Takie ułożenie głowy zabezpiecza drożność oddechową.

3. Wdech - ratujący klęka za głową porażonego, ujmuje łokcie porażonego i unosi je ku górze zbliżając je nieco ku sobie nad plecami porażonego (rys.3).

4. Wydech - ratujący szybko opuszcza łokcie porażonego do pozycji wyjściowej, a ręce przenosi na dolną, tylno-boczną część klatki piersiowej,

wykonując zamach górną częścią swego ciała uciska rękami klatkę piersiową (rys.4). Ten cykl czynności należy powtarzać około 15 razy na minutę.

III. ZASADY OBOWIĄZUJĄCE RATOWNIKA PRZY WYKONYWANIU SZTUCZNEGO ODDYCHANIA

1. Podstawowym warunkiem powodzenia sztucznego oddychania niezależnie od zastosowanej metody jest całkowita drożność oddechowa, o czym świadczy cichy szmer, słyszalny przy zbliżeniu ucha do ust i nosa ratowanego. Oddech rzężący świadczy o zmniejszeniu drożności oddechowej.

2. Sztuczne oddychanie należy wykonywać rytmicznie z częstotliwością około 15 razy na minutę do momentu, aż wróci u porażonego samoistny oddech lub lekarz nie stwierdzi śmierci.

3. W razie zauważenia zanikania oddechu należy ponownie przystąpić do sztucznego oddychania. Trzeba liczyć się z tym, że takie zaburzenia mogą nawracać kilkakrotnie podczas akcji ratowniczej. Niekiedy dopiero po dłuższym czasie ratowania zjawia się normalny oddech, dlatego nie można odstępować od porażonego.

4. Porażonemu nie wolno podawać żadnych leków ani płynów doustnie, dopóki jest nieprzytomny. Nieprzytomnych, jeżeli nie wymagają sztucznego oddychania układać zawsze na boku, z twarzą skierowaną w bok i ku dołowi.

5. W razie wymiotów należy ułożyć głowę porażonego niżej od tułowia, skręcając ją w bok i oczyścić jamę ustną.

6. Kiedy ratowany odzyska przytomność, można podawać łyżeczkami mocną herbatę lub kawę.

7. W przypadku porażenia na wysokości ratujący powinien rozpocząć sztuczna oddychanie zaraz po osiągnięciu porażonego i prowadzić je nadal w czasie sprowadzania porażonego na dół (metoda „usta-usia”).

8. Jeżeli nastąpiło porażenie prądem o napięciu powyżej 1000 V lecz porażony nie utracił przytomności, to mimo wszystko należy zawieźć go do szpitala.

9. Po udzieleniu pierwszej pomocy trzeba porażonego ciepło okryć, obłożyć butelkami z ciepłą wodą lub termoforami i oddać pod opiekę lekarską.

IV. WYKONANIE POŚREDNIEGO MASAŻU SERCA I SZTUCZNEGO ODDYCHANIA

1. Porażonego ułożyć jak do sztucznego oddychania. Podłoże musi być twarde.

2. Ratujący klęka za głową porażonego jak przy sztucznym oddychaniu „usta-usta”. Nadgarstek rozwartej lewej ręki kładzie na mostku porażonego (w dolnej 1/3 jego części). Lewa ręka styka się z mostkiem tylko nadgarstkiem.

3. Prawą rękę ułożyć na lewej i teraz dodając ciężar własnego ciała wykonywać krótkie, mocne uciśnięcia mostka (nie uginając łokci) w kierunku kręgosłupa. Po każdym uciśnięciu zwalniać nacisk. Czynność tę powtarzać ok. 60-80 razy na minutę.

4. Po wykonaniu każdych 5 uciśnięć serca wykonać jeden sztuczny oddech „usta-usta”. Jeżeli jest dwóch ratujących • jeden wykonuje masaż serca, a drugi sztuczne oddychanie, na przemian 5 pchnięć i 1 oddech.

5. Jedynie połączenie obu metod ratowania tj. sztucznego oddychania i pośredniego masażu serca, może przywrócić życie porażonemu, u którego stwierdzono zatrzymania krążenia. Objawem powrotu samodzielnego krążenia jest utrzymywanie się tętna po zaprzestaniu masażu serca.

6. Przywrócona akcja serca może znów ustać więc ponownie należy wykonywać masaż serca, aż do osiągnięcia stałej poprawy.

V. POMOC W PRZYPADKU OBRAŻEŃ TOWARZYSZĄCYCH PORAŻENIU PRĄDEM

Rany

a) ran nie wolno dotykać brudnymi rękami. Skórę wokół rany obmyć spirytusem, jodyną lub czystą wodą i nałożyć opatrunek z jałowej gazy.

b) w razie krwawienia nałożyć na ranę opatrunek uciskowy (gaza i bandaż).

Krwotok z kończyn

a) unieść kończynę do góry, owinąć wężem gumowym, paskiem lub sznurkiem lak silnie, aby kończyna była blada (siny kolor świadczy o przekrwieniu, co może doprowadzić do wykrwawienia),

b) opaska uciskowa może być założona najdłużej 2 godziny,

c) ranę opatrzyć jak podano wyżej.

d) wąż gumowy przed założeniem należy rozciągnąć,

e) używając paska czy sznurka, kończynę należy owinąć nimi kilkakrotnie,

f) podkładając warstwę waty lub podobnego materiału.

Oparzenia

a) na miejsce oparzone nałożyć jałowy opatrunek,

b) pęcherzy nie przekłuwać.

c) przy oparzaniu gałki ocznej założyć okład z roztworu kwasu bornego (1 łyżeczka na szklankę wody) lub mocnej herbaty; przewieźć poszkodowanego do szpitala.

Złamania

a) w przypadku złamania kości długich (udowej, podudzia, ramieniowej) lub przedramienia należy założyć łupkę lub zaimprowizowaną szynę, dłuższą od złamanej kości. Końce łupki muszą wystawać poza stawy złamanej kości,

b) w przypadku złamania kręgosłupa lub miednicy należy porażonego ułożyć i transportować na twardym podłożu (sztywne nosze, deska, drzwi),

c) w przypadku złamania obojczyka przybandażować rękę do tułowią,

d) w przypadku złamania żeber bandażować klatkę piersiową na wydechu,

Zwichnięcia

a) przy zwichnięciach należy unieruchomić staw przy pomocy łupki w ten sposób, aby łupka obejmowała przynajmniej połowe długości kości tworzących staw.

W czasie transportu poszkodowanemu powinien towarzyszyć ratownik bądź sanitariusz.