Renesans (odrodzenie) to epoka w dziejach kultury europejskiej, która rozpoczęła się we Włoszech w XVI wieku, a zakończyła w XVI w. (w Polsce XV-XVI w.).

Renesans to czasy burzliwego rozwoju sztuki i nauki, wielkich odkryć geograficznych oraz kultu starożytności, której dzieła stały się wzorcem dla pisarzy i poetów tego okresu. W filozofii panował neoplatonizm. Centrum zainteresowania stał się człowiek – antropocentryzm.

Renesansową afirmację życia (czyli zachwyt nad życiem) doskonale przedstawił Mikołaj Rej w utworze „Żywot człowieka poczciwego Rok na cztery części rozdzielon”.

Poeta opisuje tam piękno życia na wsi, gdzie gospodarz żyje w zgodzie z naturą. Jej dary wykorzystuje z rozsądkiem i umiarem. Panuje tam spokój i harmonia. Wszystko ma swoją kolej. Można spokojnie cieszyć się ziemskim życiem.

Mikołaj Rej w utworze „Rok na cztery części rozdzielon” przedstawił życie na wsi jako koegzystencję człowieka z naturą. Poeta używa wielu zdrobnień i wyliczeń, co sprawia, że język tekstu jest bardzo plastyczny i miły w odbiorze. Rej korzysta z długich rozbudowanych zdań, używa terminologii ogrodniczej oraz gwary myśliwskiej. Jego styl można nazwać stylem gawędziarza.

Filozofia stoicka pojawia się m.in. w „Pieśni IX” Jana Kochanowskiego, w której nadawcą jest mędrzec, filozof udzielający rad. Uświadamia nam, że los jest zmienny, a rzeczy materialne nie mają wartości, ani znaczenia gdyż możemy je utracić w każdej chwili.

W „Pieśni II” autor łączy filozofię stoicką ze słynną maksymą Carpe Diem. Szczęście można osiągnąć przez uczciwość i spokój, czystość duszy, a nie przez bogactwo i dobra materialne.

Cnotą dla J. Kochanowskiego było przykładowo męstwo, które opisuje w „Pieśni XII”. Męstwo to nie tylko walka w obronie ojczyzny, ale także pomoc innym czy spełnianie się w roli obywatela.

Kochanowski opisuje kryzys wiary w „Trenie X”. Utrata córki, Urszuli, wywołuje w poecie wątpliwości. Zaczyna wątpić w życie po śmierci, a tym samym w samego Boga. Prosi Urszulę o znak, który podtrzymałby jego zachwianą wiarę.