Z odejściem każdej epoki i jej ideałów ludzie odrzucali to co niegdyś było bardzo popularne. Przejście jednej epoki w drugą miało swoich przeciwników i sympatyków. Poeci także nie uniknęli tej walki. Adam Mickiewicz w swojej balladzie „Romantyczność” opisuje spór klasyków z romantykami, a Adam Asnyk w swoim wierszu „Do Młodych” spór idei romantyczności i pozytywizmu. W mojej pracy porównam te dwa wiersze programowe.

Adam Asnyk żył w czasach kiedy wszyscy ludzie mieli działać na rzecz innych. Nie zadawano pytań na które nie można było udzielić odpowiedzi, a każdy człowiek był częścią czegoś większego. Takie były założenia pozytywizmu, zupełnie inne niż te którymi rządziła się romantyczność. Ludzie odrzucili ją całkowicie, zupełnie się od niej odwracając. Asnyk w swoim wierszu „Do Młodych” stara pogodzić się te dwie epoki.

Podmiot liryczny jest osobą starszą, doświadczoną i niewątpliwie żyjącą w czasach romantyzmu. Kieruję swoją wypowiedź do ludzi młodych którzy już byli wychowani w myśl idei pozytywizmu. Daje im rady jak mają postępować: „Szukajcie prawdy jasnego promienia! Szukajcie nowych nie odkrytych dróg...” Każe szanować im przeszłość „Ale nie depczcie przeszłości ołtarzy” i żyć wg zasad pozytywizmu „Nieście więc wiedzy pochodnie na czele I nowy udział w wieków dziele, Przyszłości podnieście gmach” Podmiot liryczny odrzuca niektóre myśli romantyzmu m.in. urojenia, zjawy czy mity „Choć otrząśniecie kwiaty barwnych mitów, Choć rozproszycie legendarny mrok, Choć mgle urojeń zedrzecie z błękitów” Podkreśla jednak fakt, że poprzedniej epoce też należy się szacunek i że młode pokolenie powinno pamiętać o ich osiągnięciach „Na nich się jeszcze święty ogień żarzy I miłość ludzka stoi tak na straży, i wy winniście im cześć!” Podmiot jest jednak pozytywistą i daje młodym wskazówki jak mają żyć. W wierszu pojawiają się takie myśli jak: ewolucjonizm czyli dostosowywanie się do n owych warunków „Ale nie depczcie przeszłości ołtarzy, Choć sami macie doskonalsze wznieść;” praca u podstaw „I nowy udział bierzcie w wieków dziele, Przyszłości podnieście gmach.” scjentyzm czyli wiedza jest przewodnikiem „Nieście więc wiedzy pochodnię na czele” Podmiot podkreśla aby nie budować nowego, lepszego świata na gruzach poprzedniej epoki.

Ballada „Romantyczność”była odpowiedzią Adama Mickiewicza na artykuł o klasycyzmie i romantyczności Jana Śniadeckiego w którym z negowana została romantyczność. Balladę można podzielić na dwie części. Pierwszą w której zostają opisane losy Karusi. Dziewczyny która tak bardzo kochała swojego męża, że nawet dwa lata po jego śmierci dalej go widziała „ To strzela wkoło oczyma,To się łzami zaleje;Coś niby chwyta, coś niby trzyma;Rozpłacze się i zaśmieje” „Płaczę, a oni szydzą; Mówię, nikt nie rozumie;Widzę, oni nie widzą!” Prowadzi to do drugiej części ballady w której zostają skonfrontowane dwa różne poglądy bohaterów. Jednym jest pogląd romantyków, którzy współczują bohaterce i modlą się za nią „Mówcie pacierze! - krzyczy prostota -Tu jego dusza być musi. Jasio być musi przy swej Karusi. On ją kochał za żywota!" Starzec jest przedstawicielem klasycystów w którym neguje bohaterkę, uważa, że tylko wiedzą można poznawać świat, i tylko to co widoczne dla oczu jest prawdziwe „ "Słuchaj dzieweczko - krzyknie śród zgiełku Starzec i na lud zawoła -"Ufajcie memu oku i szkiełku, Nic tu nie widzę dokoła.” Wypowiedź ta zostaje skomentowana przez romantyka w którym mówi, że nie wiedzą poznaje się świat, ale wiarą i sercem „ Dziewczyna czuje - odpowiadam skromnie-A gawiedź wierzy głęboko;Czucie i wiara silniej mówi do mnie Niż mędrca szkiełko i oko.” Utwór kończy się puentą w której z negowane zostają całkowicie poglądy klasycystów. Jest tylko jedna dobra metoda poznawania świata i są nie niewątpliwie poglądy romantyków „ Martwe znasz prawdy, nieznane dla ludu,

Widzisz świat w proszku, w każdej gwiazd iskierce. Nie znasz prawd żywych, nie obaczysz cudu! Miej serce i patrzaj w serce!"

Obydwie wypowiedzi mówią o sporach dwóch idei. U Mickiewicza jest to spór klasycystów z romantykami, a u Asnyka romantyków i pozytywistów. O ile ten drugi stara się pogodzić te dwie epoki pisząc, że im należy się szacunek i nie należy budować nowej epoki na gruzach poprzedniej, to ten pierwszy całkowicie odcina się od minionej epoki i widzi tylko te idee które są właściwe dla nowej epoki. Także sposób przedstawienia różni się u tych autorów. Wiersz Asnyka jest liryką apelu czyli zwraca się bezpośrednio do adresata, w jego przypadku są to ludzie młodzi wychowani w myśl epoki pozytywizmu. U Mickiewicza najpierw występuje scenka obyczajowa która jest wstępem do refleksji na temat poznawania świata, a kończy się puentą która podsumowuje całą balladę i wydaje osąd który ma być wskazówką jak żyć. Także w niej zawarte jest sposób poznawania świata „Miej serce i patrzaj w w serce” czyli nie wiedza jest ważna tylko to w co człowiek czuje i tym ma się w życiu kierować. U Asnyka proponowany sposób poznawania świata jest wiedza „Nieście więc wiedzy pochodnie na czele” To ona pozwoli właściwie zrozumieć świat.

Zarówno u Asnyka jak i Mickiewicza propagowane są idee nowej epoki i to one są właściwym sposobem poznawania świata. Różni się znaczenie tradycji, w wierszu „Do Młodych” trzeba ją szanować i nie odrzucać, ale korzystać z jej osiągnięć. W „Romantyczności” idee poprzedniej epoki nie są właściwe i trzeba je całkowicie odrzucić. Także sposób zwrotu do adresata jest inny. Ballada jest gatunkiem właściwym dla epoki romantyzmu i za pomocą historii Karusi przestawione odpowiednie prawdy, to w wierszu Asnyka jest to liryka apelu i bezpośredni zwrot do młodych i pouczenie ich.