Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w katalogu wolności, które uznaje i praw, które nadaje, przewiduje również wolność zrzeszania się. Wolność ta może być realizowana na wiele sposobów, z których forma organizacyjna stowarzyszenia najlepiej odpowiada jej celowi. Nawiązanie do niej znajduje się w pierwszym rozdziale konstytucji – „Rzeczpospolita”, a także „Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela”. W pierwszym przypadku jest mowa o wolności tworzenia i działania związków zawodowych, organizacji społeczno-zawodowych rolników, stowarzyszeń, ruchów obywatelskich, innych dobrowolnych zrzeszeń oraz fundacji. W drugim, wyraźnie stwierdzone zostaje, że każdemu zapewnia się wolność zrzeszania się. Zwrócenie uwagi na tytuły rozdziałów ma szczególne znaczenie w przypadku ustaw o takiej randze, jaką jest Konstytucja. Można bowiem z tego wysnuć wniosek, że wolność zrzeszania się nie jest tylko określeniem statusu jednostki w państwie, ale jednocześnie jest podstawą ustroju Rzeczpospolitej. Powinno to mieć wpływ na stosowanie tego prawa, jak choćby rejestracja stowarzyszeń czy nadzór nad nimi. Wolność zrzeszania się jest jednocześnie przejawem suwerenności narodu, któremu została ona przyznana jednoznacznie przez Konstytucję. Daje ona możność nieskrępowanego wyrażania opinii, zabierania głosu w dyskusjach i debatach publicznych. Tym samym zrzeszenia obywateli odgrywają dużą rolę w aktywizacji społecznej obywateli, zachęcając do udziału w życiu publicznym, spełnianiu obywatelskich praw i obowiązków, a także wyjaśniając struktury i zasady działania administracji publicznej. Wolność ta dotyczy jednak nie tylko osób fizycznych i obywateli polskich. Zrzeszać się, na zasadach określonych w ustawach, mogą cudzoziemcy, osoby prawne, a nawet jednostki organizacyjne, nieposiadającą osobowości prawnej, którym prawo przyznaje zdolność prawną.

Według mojej oceny możemy przyjąć generalną tezę o podziale wolności zrzeszania się, z uwagi na specyfikę pewnych form instytucjonalnych, które dają jej wyraz. W związku z powyższym obok ogólnej proklamacji wolności zrzeszania się[6], następuje również wyliczenie pewnych form organizacji społecznych jak ma to miejsce w art. 12 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: związki zawodowe, organizacje społeczno-zawodowe rolników, stowarzyszenia, ruchy obywatelskie, organizacje pracodawców, organizacje zawodowe oraz fundacje, a także, w pewnych przypadkach następuje bliższe określenie ich charakteru i szczególnych uprawnień. Zrzeszenia mogą również przybierać takie formy jak samorządy: terytorialne, gospodarcze czy choćby zawodowe niemniej jednak w tych przypadkach mamy do czynienia z obligatoryjnością, a nie z dobrowolnością zrzeszania się. Należy również zauważyć fakt odmiennego uregulowania w Konstytucji wolności zrzeszania się w partie polityczne, a to z uwagi na rolę, jaką pełnią w współczesnych społeczeństwach;[…] w celu wpływania metodami demokratycznymi na kształtowanie polityki państwa . Szczegółowo przedmiot partii politycznych porusza ustawa o partiach politycznych z dnia 27 czerwca 1997 r.. W ust. 2 art. 58 ustawodawca konstytucyjny wprowadza zakaz tworzenia oraz działania zrzeszeń, których cel lub działalność są sprzeczne z Konstytucją lub ustawą, a w szczególności odwołujących się w swoich programach do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu, faszyzmu i komunizmu, a także tych, których program lub działalność zakłada lub dopuszcza nienawiść rasową i narodowościową, stosowanie przemocy w celu zdobycia władzy lub wpływu na politykę państwa albo przewiduje utajnienie struktur lub członkostwa. Regulację w tej materii dopełnia ust. 3 powyższej normy prawnej, stanowiąc, iż to ustawa określi rodzaje zrzeszeń podlegających sądowej rejestracji, jej tryb oraz formy nadzoru nad zrzeszeniami. Wolność człowieka wyraża się w swobodzie podejmowania decyzji, a także działań zmierzających do ich realizacji. Jest to stan przyrodzony, dany każdemu człowiekowi, nie przyznawany na mocy aktów prawa stanowionego. Mogą one jedynie takie wolności ograniczać. Przy okazji tego określenia przyjmuje się zatem, że dozwolone jest czynienie wszystkiego, co nie jest przez prawo zabronione. Prawo człowieka natomiast, jest roszczeniem o świadczenie przyznane na mocy prawa stanowionego, w akcie normatywnym. Tym samym dozwolone jest działanie tylko w takim zakresie, w jakim pozwala na to ustawa.