
Wojskowe wsparcie władz i ludności
Współcześnie ludzie uznają bezpieczeństwo za jedną z naczelnych wartości narodowych. Realizacja tego jest możliwa dzięki państwowej formie organizacji społeczeństwa. To właśnie państwo gwarantuje nam bezpieczeństwo poprzez odpowiedni porządek prawny, utrzymywanie odpowiednich narzędzi bezpieczeństwa, stosowanie środków polityki bezpieczeństwa, działających na wewnętrzne aspekty państwa, jak również na partnerów stosunków międzynarodowych. Tragedie jakie występują w Polsce, ale także na świecie pokazują jak władze cywilne nie radzą sobie z wieloma zdaniami z zakresu bezpieczeństwa narodowego bez pomocy wojskowej.
Współcześnie ludzie uznają bezpieczeństwo za jedną z naczelnych wartości narodowych. Realizacja tego jest możliwa dzięki państwowej formie organizacji społeczeństwa. To właśnie państwo gwarantuje nam bezpieczeństwo poprzez odpowiedni porządek prawny, utrzymywanie odpowiednich narzędzi bezpieczeństwa, stosowanie środków polityki bezpieczeństwa, działających na wewnętrzne aspekty państwa, jak również na partnerów stosunków międzynarodowych. Tragedie jakie występują w Polsce, ale także na świecie pokazują jak władze cywilne nie radzą sobie z wieloma zdaniami z zakresu bezpieczeństwa narodowego bez pomocy wojskowej. Służby państwowe w sytuacjach o charakterze kryzysowym lub wojennym nie radzą sobie, potrzebują wsparcia wojskowego. Obowiązująca współcześnie ustawa zasadnicza nie określa dokładnie roli sił zbrojnych. Stwierdzenie, że „Siły Zbrojne Rzeczpospolitej Polskiej służą ochronie niepodległości państwa i niepodzielności jego terytorium oraz zapewnieniu bezpieczeństwa i nienaruszalności jego granic” , nie daje możliwości na ukazanie pełnej roli sił zbrojnych, a szczególnie w aspekcie bezpieczeństwa wewnętrznego kraju. Rozszerzenie roli sił zbrojnych w Polsce ma miejsce dzięki mocy innych ustaw i rozporządzeń, a głównie ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, ustawy o stanie klęski żywiołowej, o stanie wyjątkowym, o Policji, o ABW i o AW oraz rozporządzeń wykonawczych do tych ustaw. Ogólnie rzecz biorąc można stwierdzić, że wojskowe wsparcie władz cywilnych i społeczeństwa polega na udzielaniu pomocy władzom cywilnym w wykonywaniu ich ustawowych zadań, ale również wsparciu społeczeństwa w realizacji jego potrzeb w dziedzinie bezpieczeństwa narodowego. Siły zbrojne nie mogą być przygotowywane wyłącznie do wojny lub uczestniczyć w misjach poza granicami kraju. Społeczeństwo będzie je wspierać głównie ze względu na ich gotowość do niesienia pomocy w chwili tragedii, dlatego niezbędne jest wsparcie wojskowe społeczeństwa, gdyż potrzeby narodu w dziedzinie bezpieczeństwa rosną – nie maleją, ujawnia się więc potrzeba wspólnego działania wszystkich narzędzi państwowych z zakresu bezpieczeństwa, zarówno tych cywilnych jak i wojskowych. Niniejsza praca prezentuje działania Sił Zbrojnych w zakresie wsparcia władz cywilnych i ludności. Rozdział 1 Potrzeby wojskowego wsparcia władz i ludności.
Określenie kategorii w których władze cywilne potrzebują wsparcia wojskowego na rzecz zapewnienia i tworzenia bezpieczeństwa, wymaga wielowariantowej i wielokryterialnej analizy.
Zakładam, że władze cywilne to ta część administracji publicznej, która zarządza wszystkimi cywilnymi dziedzinami w państwie. Jedną z nich jest bezpieczeństwo, które należałoby traktować tak jak K. Neymann, iż „Bezpieczeństwo nie jest wszystkim, lecz wszystko bez bezpieczeństwa jest niczym”. Takie podejście do kategorii bezpieczeństwa powoduje szczególny charakter wyzwań i zagrożeń, zacieranie się granic między bezpieczeństwem zewnętrznym a wewnętrznym oraz dominacja czynników pozawojskowych w kreowaniu i umacnianiu bezpieczeństwa.
Współczesne podejście do bezpieczeństwa umożliwia określenie stałych funkcji w dziedzinie bezpieczeństwa realizowanych przez władze cywilne z zakresu ochrony i obrony narodowej. Do funkcji tych należy zliczyć:
Ochronę porządku konstytucyjnego Zapewnienie bezpieczeństwa kulturowego Edukację na rzecz bezpieczeństwa Zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego Ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę dóbr i środowiska przed negatywnymi skutkami działań człowieka i sił natury Zapewnienie materialnych i duchowych warunków przetrwania ludność w warunkach zagrożeń bezpieczeństwa, kryzysu i wojny Zapewnienie integralności terytorialnej i nienaruszalności granic Ochronę interesów gospodarczych Ochronę granic państwowych Ochronę obszarów, obiektów, urządzeń, transportów ważnych dla bezpieczeństwa państwa
Dylematy związane z potrzebą wojskowego wsparcia władz cywilnych i społeczeństwa nie dotyczy wszystkich wyżej wymienionych funkcji. Należy bowiem rozróżnić dwa aspekty aktywności władz cywilnych: działania realizujące cele bezpieczeństwa w ramach polityki zagranicznej oraz przeciwdziałanie skutkom negatywnej działalności człowieka na terenie danego państwa. Skutki negatywnych zagrożeń płynących z zewnątrz i oddziałujących na bezpieczeństwo Polski powodują często konieczność wzywania wojskowego wsparcia, gdyż siły i środki władz cywilnych i społeczeństwa są niewystarczające do efektywnego przeciwdziałania. Wsparcie wojskowe w zakresie ochrony ludności, środowiska i dóbr kultury jest jednym z podstawowych oczekiwań sektora cywilnego. Sektor cywilny może liczyć na wojskowe wsparcie w zwalczaniu klęsk żywiołowych, nadzwyczajnych zagrożeń środowiska i likwidacji ich skutków. Organizacje obronne mogą liczyć również na wsparcie wojskowe w zakresie: działalności wychowawczej, pomocy szkoleniowo – dydaktycznej, udostępniania poligonów i przykoszarowych ośrodków szkolenia, korzystania z obiektów i pomieszczeń oraz środków do łączności. Dotychczasowe badania na temat WWWCiSp pozwalająca sformułowanie następujących definicji:
- W ujęciu misji bezpieczeństwa: WWWCiSp – to jedna z podstawowych misji sił zbrojnych w zapewnieniu bezpieczeństwa narodowego, polegająca na udzielaniu władzom cywilnym i społeczeństwu koniecznej pomocy w sytuacji szczególnych zagrożeń, gdy same nie są w stanie zapewnić realizacji określonych potrzeb i zadań z zakresu bezpieczeństwa , przede wszystkim w celu zapobiegania i przeciwdziałania destabilizacji państwa oraz reagowania i przywrócenia normalnego funkcjonowania, tak na poziomie lokalnym, regionalnym jak i krajowym;
- W znaczeniu organizacyjnym: WWWCiSp- to część organizacji bezpieczeństwa narodowego na wszystkich szczeblach organizacji państwa i dowodzenia wojskami, obejmująca planowanie i użycie sił zbrojnych w celu udzielenia koniecznej pomocy władzom cywilnym i społeczeństwu w realizacji ich ustawowych zadań oraz potrzeb z zakresu bezpieczeństwa;
- W znaczeniu funkcjonalnym: WWWCiSp – to podstawowa forma współpracy cywilno-wojskowej w zapewnieniu bezpieczeństwa narodowego, realizowana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, ustalonymi zasadami i procedurami, obejmująca wydzielanie i przygotowanie jednostek sił zbrojnych do udzielania koniecznej pomocy, a także koordynację działań z organami władzy, służbami i organizacjami pozarządowymi w sytuacji szczególnych zagrożeń i wezwania pomocy wojskowej.




