Barwa Jest jedną z ważniejszych cech pozwalających rozpoznać dany minerał, to ona jako pierwsza się rzuca w oczy. Większość minerałów ma określoną, charakterystyczną dla siebie barwę. Minerały takie określa się mianem idiochromatycznych - przykładowo do tej grupy możemy zaliczyć malachit o intensywnej zielonej barwie, czarny grafit, siarka - żółta. Jest jednak duża grupa minerałów, która nie ma własnej barwy (mimo że widzimy że dane okazy mają jakieś zabarwienie). Takie minerały nie posiadają własnej barwy lecz są zabarwione i określamy je mianem allochromatycznych. Zabarwienie ich może pochodzić np. od śladowych domieszek innych pierwiastków, wrostków mineralnych, zanieczyszczeń czy też spękań w sieci krystalicznej (np. szmaragd - odmiana bezbarwnego berylu, swą zielona barwę zawdzięcza domieszkom chromu). Minerały allochromatyczne w stanie czystym, nie są zabarwione i wtedy określamy je jako minerały bezbarwne. Istnienie minerałów zabarwionych utrudnia często identyfikację, dlatego ważną cechą rozpoznawczą jest rysa. Rysa Jest to inaczej barwa sproszkowanego minerału. Rysę sprawdza się najczęściej na nie polewanej części płytki porcelanowej, robiąc rysę badanym minerałem po jej powierzchni - pozostawiony sproszkowany ślad minerału to właśnie rysa. Każdy minerał bez względu na zabarwienie posiada charakterystyczną dla siebie barwę rysy, która nie zawsze musi zgadzać się z barwą minerału. Często jest tak ze kilka minerałów makroskopowo wygląda identycznie i ma tą samą barwę, jednak znacznie różnią się ich rysy (np. magnetyt i hematyt mają czarna barwę i połysk metaliczny, a rysy odpowiednio: czarną i wiśniowoczerwoną). Minerały barwne moją rysę barwną, natomiast minerały bezbarwne i zabarwione mają rysę białą. Połysk Jest własnością określającą odbijanie światła od powierzchni kryształu lub świeżego przełamu minerału. Zależy on głównie od powierzchni minerału. Głównie połysk można określić jako metaliczny i niemetaliczny. Połysk metaliczny jest zbliżony do połysku metali i jest charakterystyczny dla większości minerałów rudnych. Minerały o połysku niemetalicznym można rozdzielić na kilka grup - minerały o połysku:

• szklistym (zwyczajny) - podobny do połysku szkła
• tłustym - przypomina powierzchnię natłuszczoną
• diamentowym - bardzo silny połysk, podobny do połysku diamentu
• perłowy - przypomina połysk perły
• jebwabisty - przypomina powierzchnię jedwabiu
• matowy - brak połysku Przezroczystość Jest to zdolność minerałów do przepuszczania światła. Minerały przez, które można przeczytać pismo nazywamy przezroczystymi, jeśli nie możemy zobaczyć przez minerał wyraźnie, a światło przez niego przechodzi, taki minerał będzie minerałem półprzezroczystym (przeświecającym). Minerały o połysku metalicznym, czy ziemiste przez które nie przechodzi światło nazywamy nieprzezroczystymi. Niejednokrotnie przezroczystość zależy od skupienia minerału, bowiem skupienia ziemiste danego minerału mogą być nieprzezroczyste, skupienia średnioziarniste półprzezroczyste, a pojedyncze kryształy przezroczyste. Pleochroizm Jest to zjawisko, które objawia się tym iż patrząc na minerał pod różnym kątem obserwuje zmianę jego barwy np. kordieryt zmienia barwę z niebieskiej na żółtą. Luminescencja Jest to emitowanie światła przez kryształy minerałów pod wpływem różnych czynników. Może to być świecenie minerału w ciemności pod wpływem ogrzewania (np. u fluorytu) - wtedy nazywamy ją termoluminescencją. Minerały często także świecą pod wpływem promieniowania ultrafioletowego - fluorescencja (np. niektóre fluoryty, kalcyty, cerusyt, gips). Jest jeszcze tryboluminescencja czyli świecenie pod wpływem rozcierania czy rozkruszania minerału.

Przykład fluorescencji - kryształy gipsu Dwójłomność Zjawisko polegające na rozszczepieniu promienia światła na dwa promienie, w trakcie przechodzenia przez kryształ minerału. Minerał taki gdy położymy na tekście, zobaczymy ten tekst podwójnie; taką własność posiadają niektóre kryształy kalcytu. Pokrój (postać) - jest to kształt pojedynczego kryształu danego minerału. Inaczej, pokrój opisuje wzajemne relacje między rozmiarami poszczególnych ścian kryształu. Jest to cecha charakterystyczna dla danego minerału, i jeśli kryształ rósł swobodnie (jest ograniczony własnymi ścianami), lub tylko nieznacznie jego kształt się zmienił pod wpływem jednoczesnej krystalizacji innych minerałów (krzepnięcie magmy) możemy bez problemu określić pokrój minerału. Wyróżniamy pokroje:

1. Izometryczny - kryształy o takich samych lub zbliżonych wymiarach w trzech kierunkach (np. halit, magentyt, piryt, granat)

2. Wydłużony - jeden z wymiarów jest znacznie większy od dwóch pozostałych; w zależności od stopnia wydłużenia można wyróżnić:

• listewkowy - trzy rożne wymiary, ale jeden wyraźnie większy od pozostałych (przypomina deskę lub listewkę)
• słupowy - dwa wymiary zbliżone, trzeci większych od nich; igiełkowy, pręcikowy, włóknisty - podobnie jak słupowy tylko trzeci wymiar dosyć znacznie większy od pozostałych.

3. Tabliczkowy - różne wymiary w 3 kierunkach

4. Płytkowy - podobne wymiary w 2 kierunkach, w trzecim wyraźnie mniejszy; jeśli trzeci wymiar jest bardzo mały wtedy mamy pokrój blaszkowy lub łuseczkowy. Przykłady minerałów o danym pokroju:

Piryt - pokrój izometryczny Granat - pokrój izometryczny Kwarc - pokrój słupowy Gips - pokrój listewkowy

Antymonit - pokrój pręcikowy Natrolit - pokrój igiełkowy Celestyn - pokrój tabliczkowy Hematyt - pokrój płytkowy (blaszkowy)

TWARDOŚĆ  Twardość jest to opór jaki stawia minerał przed zarysowaniem inną substancją/minerałem.  Jest to wartość stała i charakterystyczna dla danego minerału, co powoduje, że jest to jedna z najważniejszych cech rozpoznawczych.  Twardość określa się na podstawie 10-cio stopniowej skali Mohsa (10 wzorcowych minerałów). Jest to skala względna, nie liniowa, różnice twardości pomiędzy każdym z kolejnych minerałów nie są stałe (np. twardość diamentu jest 4 razy większa od korundu, a topazu mniejsza o 1,25 od korundu).  Twardość to właściwość wektorowa, zależna od składu (rodzaje wiązań i wartościowość jonów) i struktury minerału (im mniejsze odległości między jonami, lub jony mniejsze to minerał jest twardszy). Zdarza się ze jeden minerał ma różną twardość w zależności, którą ścianę kryształu rysujemy, i w jakim kierunku (np. dysten ma twardość 4 - 7). Twardość danego minerału określa się w taki sposób że najpierw badany minerał rysujemy minerałami ze skali, w kolejności od najmiększego, jeśli minerał wzorcowy zarysuje badany minerał, i badany min. będzie rysował poprzedni w skali minerał wzorcowy, to twardość badanego okazu można określić jako pośrednią między dwoma minerałami wzorcowymi (np. badany min. został zarysowany przez apatyt, a sam rysuje fluoryt to będzie miał tw. 4,5). W przypadku gdy badany min. nie zarysuje minerału wzorcowego a oba będą się wzajemnie ścierać (lub żaden się nie zarysuje) to twardość badanego min. będzie równa min. wzorcowemu. Przy określaniu twardości należy zwrócić uwagę na fakt, iż powierzchnie minerału zwietrzałe (lub skupienia ziemiste) będą wykazywały zaniżoną twardość, więc najlepiej do badania twardości wykorzystywać świeże i niezniszczone powierzchnie okazu.

SKALA MOHSA Talk 1 Dają się zarysować paznokciem, lub drutem miedzianym można zarysować zapałką Gips 2 dają się zarysować aluminium Kalcyt 3 Dają się zarysować ostrzem scyzoryka lub szkłem z trudem można zarysować drutem miedzianym Fluoryt 4 można zarysować gwoździem żelaznym Apatyt 5 Skaleń 6 Dają się zarysować stalą narzędziową z trudem można zarysować szkłem, często same rysują szkło Kwarc 7 Rysują szkło Topaz 8 Korund 9 Diament 10 najtwardszy minerał