Uzasadnienie tworzenia planów przygotowań logistycznych na wypadek wystąpienia sytuacji kryzysowych dla sektora ochrony zdrowia, biorąc pod uwagę częstotliwość występowania zjawisk zagrażających życiu bądź zdrowiu dużych grup społecznych, w obecnych czasach jest bezdyskusyjne. Praca określa środki, jakie powinny być uruchamiane przez szpital, bądź inną, jakąkolwiek placówkę medyczną, tak aby instytucje były lepiej przygotowane na wystąpienie ewentualnej sytuacji kryzysowej. Zarządzanie jest zestawem działań, obejmujący swym znaczeniem: planowanie i podejmowanie decyzji, organizowanie, przewodzenie, w tym kierowanie ludźmi, kontrolowanie działań skierowanych na zasoby organizacji – wśród zasobów należy wymienić: zasoby ludzkie, finansowe, rzeczowe i informacyjne – i wykonywanych z zamiarem osiągnięcia celów organizacji w sposób sprawny i skuteczny. Sytuacja kryzysowa jest to następstwo zagrożenia, występujące zwykle z niewielkim bądź bez żadnego ostrzeżenia, powodująca niebezpieczeństwo utraty zdrowia i życia człowieka jak i również poważne zakłócenia w funkcjonowaniu instytucji publicznych. Może także wywołać zniszczenie mienia, środowiska lub infrastruktury, które wymagają interwencji wykraczającej poza podstawowy zakres działań służb ratowniczych na obszarze, na którym zaistniało zdarzenie. Wymaga to użycia dodatkowych procedur i dodatkowych środków celem zapewnienia skutecznego i wydajnego działania. Sytuacja kryzysowa trwa do czasu powrotu podmiotu do stanu stabilności. W czasie trwania sytuacji kryzysowej zdarzenia rozwijają się szybciej niż reagowanie na nie. Wszystkim czynnościom towarzyszy presja czasu a decyzje podejmowane są w warunkach stresu, ograniczonej informacji i podwyższonego poziomu ryzyka. Plan przygotowań logistycznych jest to ustalony wcześniej plan działania w razie nagłego wypadku, kryzysu, wypadku masowego lub jakiegokolwiek innego wydarzenia, które powoduje zachwianie równowagi pomiędzy zapotrzebowaniem na doraźną pomoc lekarską a możliwościami jej świadczenia w danej chwili przez szpital. Wypadkiem masowym określamy sytuację wywołaną działaniem sił natury, awariami technicznymi, bądź innymi zdarzeniami, które stwarzają potencjalną możliwość utraty zdrowia, życia ludzkiego lub wystąpienia szkody w mieniu albo i środowisku, charakteryzująca się dużym obszarem objętym zagrożeniem i/ lub dużą liczbą zagrożonych osób. Szpital to instytucja złożona, ale także niezwykle zależna od pomocy zewnętrznej oraz źródeł zaopatrzenia. Stanowi jeden z najważniejszych organów w systemie opieki zdrowotnej. Zapewnia pacjentowi świadczenia zdrowotne, środki farmaceutyczne, materiały medyczne, pomieszczenie i wyżywienie odpowiednie do stanu zdrowia. W czasach, w których tak ważne jest ograniczanie kosztów oraz efektywność, szpitale często funkcjonują na granicy swoich możliwości. W sytuacji kryzysowej przerwanie komunikacji i odcięcie zewnętrznej pomocy czy zaopatrzenia może oznaczać koniec prowadzenia przez szpital jego podstawowej działalności. W tej sytuacji nawet niewielkie, nieprzewidziane zwiększenie liczby nowych pacjentów może przekroczyć możliwości szpitala. Sytuacje kryzysowe to sprawdzian dla szpitali, które jako część systemu opieki zdrowotnej, muszą zapewnić opiekę medyczną ludności zamieszkującej dany rejon. Każde zdarzenie, którego następstwem są straty infrastruktury lub zwiększona liczba pacjentów, takie jak klęska żywiołowa, akt terrorystyczny, zagrożenie chemiczne, biologiczne, radiologiczne, nuklearne czy zagrożenie eksplozją, wymaga często połączenia kompetencji i funkcji w podejmowanych działaniach jak i jednocześnie podjęcia działań zmierzających do przywrócenia stanu pierwotnego, których nieodłącznym elementem jest zapewnienie opieki medycznej. Sytuacja kryzysowa to także stan, w którym np. szpital czy przychodnia pozostaje w tyle, nie nadąża za wymogami otoczenia. Pożądanym rozwiązaniem jest stałe monitorowanie otoczenia, rozwiązań technologicznych, aby być na bieżąco. Rodzaje kryzysów występujących w szpitalach dzielą się na dwie grupy: zewnętrzne i wewnętrzne. Do tej pierwszej zaliczane są:

• niekorzystne zjawiska gospodarcze, wpływające w znacznym stopniu na kondycję placówki, np. kryzys, brak pieniędzy w systemie, za niska wycena świadczeń;
• katastrofy, wypadki, klęski żywiołowe - wszelkie nagłe sytuacje, wskutek których następuje zaangażowanie szpitala w niesienie pomocy ofiarom a tym samym szpital staje się centrum kryzysowym. Do grupy czynników wewnętrznych przynależą:
• problemy organizacyjne – nadmierna ilość szczebli decyzyjnych, skomplikowana struktura wewnętrzna, zły przepływ informacji, opór pracowników przed wprowadzeniem, np. zmian organizacyjnych;
• problemy ekonomiczne – utrata płynności finansowej, poczucie zagrożenia ze strony pracowników;
• czynnik ludzki – brak wykwalifikowanej kadry, brak identyfikacji ze szpitalem, wypalenie zawodowe, brak następstwa pokoleń, niezadowolenie pracowników – protesty, spory zbiorowe, strajki;
• brak zaufania do kadry zarządzającej, wewnętrzna opozycja, brak wzajemnego zrozumienia i porozumienia.
  Do najbardziej prawdopodobnych zagrożeń należy zaliczyć masowe wypadki komunikacyjne, w tym spowodowane podczas transportu materiałów niebezpiecznych. Skutkiem katastrofy może być pojawienie się w krótkim czasie znacznej liczby jej ofiar wymagających natychmiastowej pomocy medycznej. Uwzględniając lokalną specyfikę (zakłady przemysłowe, drogi transportu), przy założeniu statystycznym, że przeciętna katastrofa może objąć 100 do 200 osób, z których 20 % wymagać będzie hospitalizacji, ten poziom należy przyjąć jako podstawę planowania. W związku z przewidywanymi sytuacjami kryzysowymi należy liczyć się z :
• koniecznością przyjęcia do szpitala i udzielenia pomocy medycznej znacznie zwiększonej liczby rannych i poszkodowanych z urazowymi obrażeniami ciała, oparzeniami, urazami inhalacyjnymi i zatruciami, chorobami zakaźnymi w wyniku zaistniałej katastrofy poza szpitalem, tak w godzinach normalnej pracy jak i w czasie zmniejszonej aktywności i przy zmniejszonej liczbie personelu medycznego;
• koniecznością wykonania w ciągu pierwszej doby, dodatkowo poza normalną działalnością jednostki szpitalnej, nawet 10 – 15 operacji, około 20 zabiegów ambulatoryjnych, założenia 40 – 60 opatrunków , wykonania kilkudziesięciu zdjęć rentgenowskich;
• wystąpieniem masowych zatruć a być może zachorowań np. na skutek awarii w zakładach chemicznych lub przy transporcie;
• wystąpieniem chorób zakaźnych w wypadku użycia przez terrorystów broni biologicznej lub chemicznej;
• zapewnieniem odpoczynku i wyżywienia dla pracujących zespołów (dopuszczenie do ich przemęczenia niesie wymierne ryzyko narastania możliwości pomyłek , błędnych decyzji i może mieć trudne do przewidzenia skutki );
• koniecznością przeprowadzenia ewakuacji szpitala (oddziałów) na skutek pożaru, wybuchu, czy też zawalenia jednego z budynków w wyniku powstałej katastrofy jak również informacji o podłożeniu ładunku wybuchowego lub o planowanym ataku terrorystycznym;
• zaburzeniami normalnej działalności szpitala w wyniku zakłóceń w funkcjonowaniu dostaw mediów oraz zaopatrzenia, mających wpływ na jego pracę : awaria systemu informatycznego (sprzętu i oprogramowania komputerowego), awaria sprzętu i aparatury medycznej, awaria urządzeń technicznych, przerwa w dostawie energii elektrycznej, przerwa w dostawie wody, przerwa w dostawie gazu i CO, braki w zaopatrzeniu w środki farmaceutyczne, sanitarne i opatrunkowe, braki w zaopatrzeniu w artykuły żywnościowe oraz przemysłowe powszechnego użytku. Szczególną uwagę i udzielenie specjalnej pomocy należy poświęcić osobom niepełnosprawnym, starym, obłożnie chorym, przebywającym w placówkach lecznictwa zamkniętego, domach pomocy społecznej. Nawet przy niewielkim zagrożeniu kryzysowym czy epidemii, sytuacja zdrowotna tych osób może ulec bardzo szybko pogorszeniu i być groźna dla życia (trudności w szybkim opuszczeniu zagrożonych miejsc czy terenu, zwiększona podatność na działania negatywnych zjawisk kryzysowych, zarażenia, infekcje). Czynione przygotowania do ochrony i obrony szpitala przed wystąpieniem zdarzeń kryzysowych można podzielić na dwa podstawowe rodzaje: gotowość bieżącą i przygotowania planowane. Gotowość bieżąca do przeciwdziałania zdarzeniom kryzysowym w przedsiębiorstwie, mogących zaistnieć na skutek działań zamierzonych lub wydarzeń losowych, wiąże się z realizacją szeregu przedsięwzięć, szczególnie dotyczących ochrony zdrowia i życia ludzkiego. Gotowość bieżąca do obrony przed skutkami zdarzeń kryzysowych wiąże się z posiadaniem wyposażenia, powszechnie stosowanego w życiu codziennym, które w sytuacjach kryzysowych, może okazać się niezbędne. W przypadku pracowników instytucji, gotowość bieżąca wiąże się z posiadaniem ogólnej wiedzy na temat ochrony zdrowia, zwłaszcza umiejętność posługiwania się przyrządami medycznymi, urządzeniami gaśniczymi, sprzętem informatycznym i łączności. Natomiast w zakresie posiadanego wyposażenia dotyczy ona posiadania w zasobach szpitala dużej ilości zapasów środków opatrunkowych i podstawowych leków oraz produktów i sprzętów, które w sytuacjach szczególnych mogą okazać się bardzo przydatne, tj. wody pitnej, żywności, a także przyrządów do oświetlenia, urządzeń gaśniczych oraz innych narzędzi. Ważnym elementem przygotowującym personel medyczny do działania w sytuacjach kryzysowych są cykliczne szkolenia pracowników. Szkolenia powinny dotyczyć zasad postępowania z zakresu BHP, przeciwpożarowe, przeciwdziałania zagrożeniom epidemiologicznym oraz udzielania pierwszej pomocy. Muszą one przygotować zespół nie tylko do zapewnienia bezpieczeństwa w pracy, ale także do działania w sytuacjach szczególnych, tj. udzielanie pierwszej pomocy poszkodowanym, ich ewakuacji oraz prowadzenia akcji gaśniczej. Przygotowania związane z wcześniejszym planowaniem działań w sytuacji wystąpienia zjawisk kryzysowych, w przeciwieństwie do gotowości bieżącej, będą dotyczyły szeregu przedsięwzięć, które są ujęte w opracowanych harmonogramach i systematycznie ćwiczone. Nieskoordynowane i indywidualne poczynania, wynikające z gotowości bieżącej, są dalece niewystarczające, gdyż mogą prowadzić do nieefektywnego wykorzystania posiadanych sił i środków, a w konsekwencji do chaosu w prowadzonej akcji ratowniczej. Dlatego działania sił odpowiedzialnych za reagowanie w sytuacjach kryzysowych, muszą zostać uprzednio zaplanowane i sprawdzone w trakcie systematycznie prowadzonych treningów oraz – co oczywiste – często weryfikowane w zależności od zmieniających się uwarunkowań organizacyjnych, sprzętowych lub prawnych. W trakcie działań ratowniczych należy przewidzieć, iż będą pojawiały się dodatkowe utrudnienia, charakteryzujące każdą sytuację kryzysową, tj. zaskoczenie, deficyt czasu i informacji, piętrzenie się ilościowych i jakościowych zagrożeń, a także subiektywną lub rzeczywistą utratą kontroli nad zmieniającą się sytuacją. Jednocześnie zachodzi duże prawdopodobieństwo narastania paniki i załamania się dotychczas funkcjonującego systemu kierowania. Zapewnienie więc sprawnego działania w sytuacji kryzysowej wymaga opracowania planu oraz wyznaczenia do koordynowania reagowania kryzysowego osób, które natychmiast przejęłyby rolę ośrodka decyzyjnego, kierując się założeniem, że czas wystąpienia zdarzenia jest nieprzewidywalny. Przedstawione powyżej zdarzenia stanowią główne zagrożenia dla oddziałów szpitalnych w sytuacji zdarzeń kryzysowych. Oczywiście nie można precyzyjnie zidentyfikować wszystkich zagrożeń, a tym samym opracowanie procedur dostosowanych do każdej sytuacji, szczególnie wobec możliwości wystąpienia kilku zdarzeń jednocześnie. Sytuacja, w której nastąpi nakładanie się poszczególnych zagrożeń, może mieć miejsce podczas zamachu terrorystycznego. Wśród omawianych powyżej zagrożeń wysoce prawdopodobna jest możliwość pożaru po wcześniejszej eksplozji ładunku wybuchowego. Podobna sytuacja będzie miała miejsce w przypadku dużych skażeń bronią masowego rażenia, gdy substancja promieniotwórcza lub środek chemiczny był rozrzucony za pomocą konwencjonalnego ładunku wybuchowego. W wyniku przeprowadzonej identyfikacji zagrożeń otrzymamy informacje dotyczące okoliczności zaistnienia poszczególnych zdarzeń oraz ich destrukcyjnych skutków dla instytucji. Dlatego ważnym elementem opracowywanych procedur postępowania w sytuacjach kryzysowych jest dokonanie oceny posiadanego i dostępnego potencjału ludzkiego i materialnego. Bardzo ważne jest ustalenie „stanu posiadania”, tj. skatalogowanie własnych zasobów: specjalistów, sprzętu, materiałów, a także środków finansowych, które możemy użyć w sytuacji nagłej, nieprzewidzianej. Dzięki planowaniu jesteśmy w stanie przygotować się na wystąpienie sytuacji niebezpiecznych, a nawet takim sytuacjom zapobiec.