,, Legitymizacja władzy państwowej: pojęcie, przedmiot legitymizacja, rodzaje legitymizacji, rodzaje legitymizacji „

Legitymizacja władzy definiowana jest jako cecha szczególna systemu politycznego, gwarantująca rządzącym moc stanowienia prawa i podejmowania wiążących decyzji, które będą do przyjęcia przez rządzących. Amerykański socjolog Seymour Martin Lipset przedstawia ją jako ,, wysiłki podejmowane w celu wywołania i utrzymania opinii, ze istniejące instytucje polityczne są najbardziej odpowiednie i właściwe dla społeczeństwa. ‘’ udzielenie legitymizacja opiera się na kryterium dobrowolności, a więc wyklucza przemoc i strach jako źródło podporządkowania. W pastwach demokratycznych najbardziej rozpowszechnioną formą legitymizacji władzy są wolne wybory co łączy się z przekonaniem, że źródłem władzy jest naród.

Legitymizacja władzy definiowana jest jako cecha szczególna systemu politycznego, gwarantująca rządzącym moc stanowienia prawa i podejmowania wiążących decyzji, które będą do przyjęcia przez rządzących. Amerykański socjolog Seymour Martin Lipset przedstawia ją jako ,, wysiłki podejmowane w celu wywołania i utrzymania opinii, ze istniejące instytucje polityczne są najbardziej odpowiednie i właściwe dla społeczeństwa. ‘’ udzielenie legitymizacja opiera się na kryterium dobrowolności, a więc wyklucza przemoc i strach jako źródło podporządkowania. W pastwach demokratycznych najbardziej rozpowszechnioną formą legitymizacji władzy są wolne wybory co łączy się z przekonaniem, że źródłem władzy jest naród. W systemach niedemokratycznych czynnikiem legitymizującym władzę jest ideologia. Przeciwieństwem legitymizacji jest delegitymizacja systemu politycznego. Legitymizacją możemy również nazwać uznanie przez społeczeństwo określonego systemu politycznego za najbardziej odpowiedni dla niego. Legitymizacja władzy jest przedmiotem badań politologii, filozofii i socjologii polityki. Nie można wytłumaczyć posłuchu dla władzy czystą przemocą, należy wytłumaczyć dlaczego ludzie są jej posłuszni. Każda władza oparta jest na przyzwoleniu i musi opierać się na powszechnych wartościach. Do najbardziej znanych teorii legitymizacji władzy należą teorie: Maxa Webera, Davida Eastona, Davida Beethama. Max Weber był niemieckim socjologiem, historykiem, teoretykiem polityki. Swoją teorię buduje na pojęciu działania. Pojęcie legitymizacji zostało właśnie rozpowszechnione przez Webera, który wyróżnił trzy rodzaje legitymizacji: legitymizacja władzy legalna - oparta na przeświadczeniu, że posłuszeństwo wynika z samego faktu istnienia prawa stanowionego. Pozycja przywódcy jest ściśle regulowana prawni, funkcjonuje tu układ podwładni – przełożeni na równych prawach. Drugim rodzajem jest legitymizacja władzy tradycyjna, która wynika z mocny panujących zwyczajów ( precedensów i nawyków ) oraz potęgi panujących. Kształtuje ją tradycja uważana za świętość. Naruszenie tejże tradycji przez panującego uprawnia poddanych do buntu wobec władcy. Ta forma pojawiała się najczęściej w monarchii feudalnej, np. u Karolingów we Francji, Piastów w Polsce. Trzecim rodzajem legitymizacji, która została wyróżniona przez Webera to legitymizacja władzy charyzmatyczna – wypływa z emocjonalnego stosunku do przywódcy, uznania jego wyjątkowego charakteru i niezwykłych talentów. Do tego typu przywódców należeli między innymi Napoleon Bonaparte, Adolf Hitler, Józef Stalin, Józef Piłsudski, Lech Wałęsa. Max Weber twierdził, że są to typy idealne. Natomiast David Easton, kanadyjski politolog przedstawił bardziej empiryczne kryteria legitymizacja władzy: legitymizacja władzy ideologiczna – opiera się na akceptacji głównych zasad organizacji społeczeństwa: panującym systemie wartości oraz ogólnie przyjętych sposobach interpretacji przyszłości. Legitymizacja władzy strukturalna – to akceptacja norm reżimu politycznego wynikająca z przekonania o ich prawowitym i legalnym charakterze oraz wszystkich wynikających z nich norm prawnych instytucji. Trzecim rodzajem legitymizacji Eastona jest legitymizacja władzy personalna, która wynika z szacunku dla sprawujących władzę. Szczególnie pomocna jest ona w momencie stabilizacji zmian jakim podlega system. Te trzy formy legitymizacji nie wykluczają się, spójność tych elementów zapewnia stabilność systemu politycznego. Wreszcie legitymizacja według Davida Beethama, który wyróżnił z pojęcia legitymizmu władzy trzy elementy: reguły – normy prawne i obyczajowe panujące w grupie społecznej. Ich zachowanie przy zdobywaniu i sprawowaniu władzy zapewnia legalność. Drugim elementem są przekonania – minimum wspólnych przekonań grup rządzących i rządzonych. Jeśli władza oparta o reguły znajdują oparcie również na poziomie przekonań wtedy nadal jest legalna. Trzecim elementem są zachowania czyli czynne przyzwolenie ze strony grup podporządkowanych na bycie rządzonymi. Wyraża się to np. w udziale w wolnych wyborach, referendach. Na tym poziomie istnieje pewność, że grupy podporządkowane identyfikują się z rządzącymi. Podsumowując, istnienie legitymizacji zmniejsza szansę napięć i destabilizacji państwa. O legitymizacji można mówić w normatywnym i empirycznym sensie. Legitymizacja normatywna oznacza wskazanie dlaczego określona instytucja powinna znajdować posłuch. Instytucja jest legitymizowana, jeśli można wskazać, że realizuje wartości podzielane przez daną społeczność. Legitymizacja e sensie empirycznym oznacza, że określona społeczność uważa określoną instytucję za prawomocną.