Bolesław Prus w „Lalce” potwierdził spostrzeżenia Konopnickiej o rosnącej niechęci do Żydów społeczeństwa polskiego. Subiekt Wokulskiego Klein narażony jest na ciągłe aluzje dotyczące jego pochodzenia. Powszechne jest również przekonanie, że Żydzi chcą opanować polski handel, stąd strach przed sprzedawaniem im polskich sklepów. Nie wszyscy rozumieli narastające nastroje antysemickie. Szczególnie dziwił się im Ignacy Rzecki, wymieniając je jako jedyny powód odrzucenia Szlangbauma przez pozostałych subiektów. Henryk Szlangbaum był szykanowany, pomimo że brał udział w powstaniu styczniowym, zaniechał praktyk religijnych i zamieszkał z dala od dzielnicy żydowskiej. Przedsiębiorczość, sumienność, umiejętność robienia interesów pomogła mu w zgromadzeniu sporej sumy pieniędzy i to on kupił sklep Wokulskiego, ku niezadowoleniu społeczności warszawskiej. Ze społecznika i wizjonera stał się typowym dorobkiewiczem. Wrócił do dawnej dzielnicy i religii, nie starał się już być zaakceptowany przez Polaków.

Przykładem jest nowela ,, Mendel Gdański ” Marii Konopnickiej z roku 1890 , która odnosi się do rzeczywistych wydarzeń. W grudniu 1881r. doszło w Warszawie do wielkiego pogromu Żydów. Wielu z nich straciło życie i dobytek. Dla pisarzy pozytywistów był to szok. Nowela Konopnickiej należy do najbardziej przejmujących świadectw tego pogromu. Jednocześnie pisarka wyraża swój protest przeciwko aktom antysemityzmu. Tytułowy bohater utworu to 67-letni Żyd , zrośnięty ze swoim rodzinnym miastem – Warszawą, jego dziejami i ludźmi. Od 27 lat mieszkał przy tej samej ulicy w Warszawie. Prowadził warsztat introligatorski i wychowywał 10-letniego wnuka Jakuba. Posyłał go do szkoły, by zdobywał wiedzę a w przyszłości też służył temu miastu. Na przykładzie bohaterów utworu prześledzę, jak kształtowały się stosunki polsko- żydowskie. I tak pozytywny stosunek do Mendla mieli sąsiedzi .Traktowali go jak swojego. Stary łysy zegarmistrz zawsze krzyczał Dzień dobry a chudy student z facjatki mieszkający na poddaszu pożyczał od niego łojówkę. Straganiarka podawała czasem rzodkiew w zamian za kolorowe skrawki papieru, z którego chłopcy robili latawce. Całymi godzinami przesiadywał u Mendla synek gospodarza czekając na tekturę, którą podklejał żołnierzy wyciętych z arkusza. Z szacunkiem dla jego odmienności stary proboszcz przechodząc obok, widząc go modlącego się, uchylił kapelusza.