Totalitaryzm przedstawia się jako system organizacji państwa, w którym władza kontroluje wszystkie dziedziny życia. Ponadto w państwie totalitarnym interes państwa dominuje nad interesem jednostki, a władza skupiona jest w rękach jednej partii - tak zwany system monopartyjny. W tego typu organizacji wszelka opozycja jest bezwzględnie zwalczana, poprzez obozy koncentracyjne czy nawet morderstwa. Prawo zastąpione jest przez policyjny terror, a zastraszanie obywateli ma ułatwić władzy przejęcie nad nimi całkowitej kontroli. Nawet kultura i nauka służą jako tuba propagandowa uzasadniająca postępowanie władzy. Państwo totalitarne stanowi też stałe zagrożenie dla innych państw, gdyż ciągle dąży do rozszerzenia swojej strefy wpływów. Przykładem państw totalitarnych są III Rzesza i ZSRR, zwłaszcza w okresie stalinowskim. Zniewolenie jednostki zawsze stanowiło ważną część rozważań pisarzy. Jest częścią najnowszej historii świata – tkwi więc w przeszłości, ale równocześnie pojawia się w bardzo wielu wizjach przyszłości. Nie sposób mówić o totalitaryzmie nie przedstawiając jego cech. Zaczynając od starożytności obserwujemy systemy wychowania opierające się na przystosowaniu dzieci do zasad i potrzeb panujących w państwie totalitarnym. W „Państwie” Platon przedstawia dość rewolucyjny projekt nowego systemu wychowania. Można to właściwie nazwać „hodowaniem obywateli” , zresztą sam filozof wspomniał o „trzodzie” albo „stadzie” pilnowanych przez „pasterzy” czyli filozofów i „psy”- strażników. Państwo miało ingerować nawet w proces poczęcia – zezwalać na zbliżenie tylko zdrowym obywatelom, w określonym wieku. Zlikwidowano w ten sposób instytucję rodziny - partnerzy mieli być losowani i nie znali później swojego potomstwa. Urodzone dziecko mogło przeżyć tylko, gdy było zdrowe - chore lub kalekie na wzór spartański zabijano. Po urodzeniu dzieci zabierano matkom i poddawano surowemu wychowaniu, dziś powiedzielibyśmy: indoktrynacji. W „Folwarku zwierzęcym” Georga Orwella, akcja utworu dzieje się nie wśród ludzi, lecz w państwie, w którym żyją same zwierzęta. Zgodnie z zasadą alegorii mówią one, myślą, czują, działają jak ludzie i posiadają ludzkie cechy. Na podstawie tej książki możemy zobaczyć przykład zastosowania indoktrynacji od dziecka: małe szczenięta odebrane matce, wychowywane są na straszne i żądne krwi zwierzęta, które po osiągnięci dorosłości stały się kimś w rodzaju aparatu policyjnego, zastraszając inne zwierzęta i zmuszając je do posłuszeństwa. Podobną cechę możemy zaobserwować w innym dziele tego autora pt.: „Rok 1984”, dzieci musiały należeć do organizacji „Kapusiów”. Nosiły jednakowe ubrania, już od najmłodszych lat „uwielbiały Partię i wszystko co z nią związane”, czymś normalnym było to, że ludzie powyżej trzydziestego roku życia bali się swoich dzieci. Denucjonowanie własnych rodziców było więc sprawą tak zwyczajną, jak jedzenie. Również w „Innym świecie” Gustawa Herlinga – Grudzińskiego, młodzi ludzie stanowili ważny element społeczeństwa. Wśród różnych kategorii więźniów Grudziński wymienia „bezprizornych”: małoletnich przestępców, którzy tworzyli najgroźniejszą mafię półlegalną w Rosji i trudnili się najczęściej w kradzieżach.
Inną ważną cechą tego systemu jest sprawowanie władzy przez państwo nad wszystkimi dziedzinami życia obywateli. Odbywało się to głównie przez stosowanie cenzury oraz stopniowemu ograniczeniu praw obywateli. Jako przykład mogę podać „Folwark zwierzęcy”, gdzie na czele nowego systemu stoi wódz – knur Napoleon, nieomylny, uwielbiany, wszechwiedzący i wszechpotężny. Zastraszone społeczeństwo zwierząt jest bezsilne, otumanione dzięki propagandzie i wierzące we wszystkie ogłupiające hasła i programy. Napoleon poprzez propagandę stale utrzymuje wszystkich w przekonaniu, że wszystko w państwie toczy się pomyślnie, a wskazują na to przedstawiane liczby i statystyki. Kolejnym przykładem może być Młodzieżowa Liga Antyseksualna w „Roku 1984”. Dzień członków Partii był dokładnie rozplanowany. W domach obywateli obowiązkowo wyłączano światło o godzinie dwudziestej trzeciej trzydzieści. Partia pozwalała członkom na zawieranie małżeństw, ale za akceptacją specjalnej komisji i wyłącznie w celu prokreacji. Powołana do życia Młodzieżowa Liga Antyseksualna od młodych lat wpajała wstręt do związków cielesnych. Partia była purytańska, więc zakazywała się ludziom kochać, „bo chce, żeby każdy bezustannie aż tryskał energią. Te ciągłe pochody, okrzyki, wymachiwanie flagami to po prostu oznaki niewyżycia seksualnego”.