Analiza pragmatyczno – językowa komentarzy

Wprowadzenie Do analizy wybrałam komentarze jednego z tematów forum.interia.pl , pt. Dziewczyna, którą kocham leci tylko na moją kasę? Wybrany przeze mnie temat nie należy może do najmądrzejszego sposobu konwersacji ale myślę, że poniekąd o to w tym chodzi. Ponieważ pokazuje on różnice w kontekstach jakie przedstawiają rozmówcy, używają elementów konwersacji nieświadomie w sposób nie kontrolowany przez co w tych komentarzach często dochodzi do łamania zasad grzecznościowych czy maksym konwersacyjnych. W dyskusji bierze udział kilku użytkowników, którzy wymieniają poglądy miedzy sobą i doradzają autorowi tematu Sebix891 , zaś sam nie bierze udziału w dyskusji. Przedstawione komentarze będą analizowane na bieżąco. Analiza pragmatyczno – językowa zawiera następujące elementy: presupozycje, implikatury, maksymy konwersacyjne oraz maksymy grzecznościowe, składniki aktu mowy.

Presupozycje Presupozycje są logiczną konsekwencją twierdzeń. To konsekwencje z jednej strony logiczne a z drugiej semantyczne, bo włączają w to także poziom znaczenia wyrazów. Presupozycja polega na dotarciu do szerszej pojemności semantycznej czyli znaczeniowej, ze względu na zakres logiczny wypowiedzi. Presupozycja to struktura lingwistyczna niosąca dodatkową informacje. Ta dodatkowa informacja na poziomie nieświadomego odbioru, staje się pewnym dodatkowym założeniem. Nie jest więc wnioskiem, a założeniem dodatkowym. Rola presupozycji: — bazuje na niej anegdota; — w tekstach politycznych służy perswazji; — bywa narzędziem etykiety i oznaka kultury; — odgrywa pewną rolę w pytaniach ; w pytaniach zawierających fałszywe założenia

Implikatura Implikatura wiąże się z konsekwencją pragmatyczną wypowiedzi. Jest wartością domyślną. Poza sferą logiczna, pozwala wyciągać wnioski pragmatyczne. Implikatury są znaczeniami implikowanymi. Wskazują na sens niedosłowny i niekonwencjonalny danej wypowiedzi. Implikatury istnieją zupełnie poza sferą presupozycji i semantycznego rozumienia. Bezwzględnie wiążą się ze złamaniem maksym konwersacyjnych, bezwzględnie wspierają też zasadę kooperacji, która mówi o osiągnięciu celu rozmowy. Implikatura może być też aluzyjnym znaczeniem.

Maksymy konwersacyjne

• maksyma jakości- odnosi się do prawdziwości tego co wypowiadamy. Mówi, nie wygłaszaj poglądów o których wiesz, że są fałszywe bądź nie jesteś o ich prawdziwości przekonany. Trzymaj się faktów bądź tego co uznajesz za prawdziwe. • maksyma ilości - mówi o ilości informacji, aby nie przekazywać ani zbyt dużo ani zbyt mało informacji. W wypadku zbyt dużej ilości informacji osiągniemy poziom szumu informacyjnego a gdy będzie ich za mało - nie uzyskamy potrzebnych informacji. • maksyma istotności– mówi o tym, żeby trzymać się tematu, żeby od niego nie odbiegać, nie wprowadzać dygresji. • maksyma sposobu – mówi o tym, aby mówić w sposób zrozumiały. Unikać niejasności, wieloznaczności, mówić zwięźle, w sposób uporządkowany.

Maksymy grzecznościowe

• Maksyma taktu – najczęściej pojawia się w rozkazujących wypowiedziach. Mówi: „Minimum kosztów dla słuchającego, maksimum korzyści dla słuchającego”, np. „Zjedz jeszcze jedno ciastko” – to jest dyrektywa. Liczymy, że druga osoba powie „Nie, dziękuję” – to jest korzyść potencjalna. Zastosujemy to, jeśli chcemy być grzeczni. Maksyma taktu wymusza od nas zaproponowanie drugiej osobie to ostatnie ciastko. • Maksyma wspaniałomyślności – występuje tu bardzo podobna sytuacja jak w pierwszej z maksym. Tymże, tu nie występuje rozkaz „zjedz”, tylko oferta no. „Napiłabyś się herbaty?” - bo ja tez chce się napić. • Maksyma aprobaty – zarzuty, pochwały są związane w wypowiedziami ekspresywnymi. Oferujemy słuchającemu minimum krytyki i maksimum pochwały, np. „Och, jakie dobre jedzenie zrobiłaś”. • Maksyma skromności - mówi o minimum pochwały dla siebie i maksimum krytyki dla siebie, np. „To było głupie z mojej strony”. • Maksyma zgody – to maksyma w wypowiedziach stwierdzających, opierających się na skali zgoda- niezgoda. Minimalizujemy niezgodę pomiędzy sobą i słuchającym - jak najmniej niezgody i maksymalizujemy zgodę między sobą, np. „Twój artykuł był bardzo interesujący” (mimo, iż był fatalny). • Maksyma sympatii – wypowiedź coś stwierdza, ale na poziome życzliwości bądź niechęci w stosunku do kogoś, np. „Przykro mi, że się źle czujesz”.

Zasady grzeczności są związane z kłamaniem. Jednak nie należy ich stosować z przesadą. Należy mieć wyczucie maksym grzecznościowych.

Akt mowy Akt mowy jest elementem analiz pragmatycznych. To podstawowa i najważniejsza jednostka aktu komunikacyjnego. Jest bardzo ściśle związany z użyciem wypowiedzi językowej przez nadawcę, w tej konkretnej sytuacji i z określoną intencją. Charakteryzuj go sytuacyjność i intencjonalność wypowiedzi. Akt komunikacyjny, którego składnikiem jest akt mowy, jest nie tylko czystym przekazem informacji. Najczęściej akt komunikacyjny i składające się na niego akty mowy mają doprowadzić do jakiejś reakcji odbiorcy. Reakcja ta ma ukazać jaki jest nasz stosunek do danego problemu.

Akty mowy są skonstruowane z trzech składników: • lokucja, czyli samo wypowiadanie zdań, artykulacja dźwiękowa, łączenie cząstek dźwiękowych i zdań w większe całości. Każdy akt mowy ma wartość lokucyjną, gdyż jest to samo wypowiedzenie zdania. • illokucja–każdy akt mowy niesie ze sobą pewna wartość aktu. Każda taka wypowiedź jest albo rozkazem bądź pytaniem, czy też obietnicą, twierdzeniem, zaprzeczeniem, itp. Wartośćillokucyjna zmienia się od kontekstu. Jest to nadawanie wartości. • perlokucja – chodzi tu o wywołanie pewnego wpływu, efektu. Zależnie od kontekstu może być to np. rozbawienie, rozdrażnienie, zadowolenie itp.

Analiza Sebix891: Od paru tygodni spotykam się z pewną dziewczyną …ostatnio zapytała się, co będziemy robić na walentynki, a ja zaproponowałem jej, że coś ugotuję, na co stwierdziła, że wolałaby iść do jednej z restauracji u nas w mieście (bardzo drogiej…). Co mam na ten temat myśleć? Ja tu się staram, nieczęsto gotuję, chciałem zaskoczyć, a ona wylatuje z takim tekstem. Dajcie znać, co sądzicie? W tym zdaniu można zauważyć presupozycję, która informuje nas ,że Sebix891 ma nową dziewczynę, z która wprawdzie zna krótki czas. W kolejnej części zdania mamy do czynienia ze składnikami aktu mowy tzn. z lokucja, illokucją i perlokucją. W ostatnim zaznaczonym przeze mnie zdaniu mamy do czynienia ze złamaniem maksym grzecznościowych.

gość: HA, HA, HA SANEPID SIĘ KŁANIA To zdanie to przykład implikatury niestandardowej, która wiąże się z wypowiedzią, która narusza maksymy konwersacyjne, tj. „Ja tu się staram, nieczęsto gotuję, chciałem zaskoczyć, a ona wylatuje z takim tekstem. Dajcie znać, co sądzicie?”, a gość odpowiada: „HA, HA, HA SANEPID SIĘ KŁANIA” - nie ma to nic wspólnego z poruszanym tematem. Jest to bezwzględne złamanie maksym.

root80: o…sponsoring brachu…Popytaj czy przy okazji nie miała stałych tzw. “kolegów” którzy zrobili z Ciebie rogacza…Ja tak miałem i nie zazdroszczę … W tym zdaniu została złamana maksyma sposobu, root80 wprowadza w tym zdaniu wieloznaczność.

wiosna72: Nie mów tak nie stresuj go przecież 14 walentynki… Wiosna72 łamie zasadę maksymy istotności, odbiega od tematu, wprowadza dygresje.

karinanati: non - stop słyszę o tulipanach grasujących w sieci na kobiety. Albo o facetach zabijających kobiety dla pieniędzy, żenada, jesteście materialistami – złamanie maksym grzecznościowych. Ta wypowiedź tworzy implikaturę. Wskazuje ona sens nie dosłowny wypowiedzi. Złamana tutaj została także maksyma jakości- ilości. W wypowiedzi znajduję się za dużo informacji, co wprowadza do rozmowy poziom szumu informacyjnego.

root80: myyy???Materialistami????Chyba żartujesz… Komentarz root80 zawiera w sobie oburzenie wcześniejszą wypowiedzią. To zdanie zawiera w sobie także perlokucję. prowincjusz2: Jakimi materialistami? Jak ma dziewczyna 18 lat i jest trochę ładniejsza od szympansa to bez grosza przy duszy może wejść mężczyźnie do łóżka. Jest to przykład presupozycji oraz przykład złamania zasady maksymy ilość – jakość. Prowincjusz2 wypowiada się na temat, o których prawdzie nie jest przekonany. Jego wypowiedz sformułowana jest w sposób zawiły, nie jasny.

krzysztoff: Gorzej jakby wszedł szympans, a on by myślał, że to kobieta;) Powyższa wypowiedź ma charakter ironiczny. Ponadto w komentarzu została złamana maksyma istotności. prowincjusz2: Ale po co szympansowi kasa? - jest to illokucja oraz kolejna ironiczna wypowiedź .

krzysztoff: Wypróbuj czy woli ciebie, czy woli kasę, wyciągnij 50 tyś. dolarów daj na stół i zapytaj się ją co bierze co wybiera, ciebie czy kasę, wtedy będziesz miał już pewność, na co ona leci;) Ta wypowiedź zawiera zarówno złamanie maksymy sposobu, ponieważ krzysztoff mówi w sposób nie uporządkowany, oraz złamanie maksymy ilości. W jednym zdaniu jest nadmiar informacji.

Alien4U: Kolacją zrobioną przez Ciebie nie pochwali się koleżance … – presupozycja świadomościowa.

Ekscentryczna: Nie zapomnij dać jej na sukienkę bo przecież do restauracji nie pójdzie w byle czym, ach no i buty oraz torebkę, musi być komplet :D

Ta odpowiedź tworzy presupozycję. Sugeruje ironicznie, iż Sebix891 jeśli pójdzie do restauracji to też musi kupić nowej dziewczynie sukienkę, ponieważ prawdopodobnie ona tego oczekuje. Także została złamana zasada maksymy grzecznościowych.

root80 a udaj przed nią ze gorzej Ci się wiedzie lub zrób się skąpy…zaraz jej nie będzie…

Ta wypowiedź zawiera złamanie maksymy jakości w celu zachowania negatywnej twarzy. A także odnajdujemy tu presupozycję wyboru( ze względu na użycie słowa „lub”), która zakłada, że kiedy Sebix891 pokaże przed dziewczyną, że brakuje mu pieniędzy, w ten czas ona go zostawi. Ten komentarz kończy wypowiedzi internautów.

Wnioski

Analizowana rozmowa pod względem pragmatyczno – językowym zawierała bardzo dużo elementów konwersacyjnych, w których łamane były zasady maksym konwersacyjnych oraz maksym grzecznościowych. Internauci komentowali wpis Sebixa891 w sposób emocjonalny, za bardzo wczuwali się rolę. I ważna rzeczą jest to, że ich wypowiedzi były skierowane na stronę bardziej negatywną, wydawali osąd bez tak naprawdę znajomości tematu. Często wypowiadali się w sposób ironiczny co właśnie sprzyjało łamaniu zarówno zasad maksym konwersacyjnych jak i grzecznościowych. W szczególności łamane były maksymy jakości i ilości. Zapewne temat byłby ciekawszy i znalazło by się więcej elementów do analizy gdyby do rozmowy dołączył się sam założyciel tematu Sebix981.