Ekonomia – jest to nauka społeczna zajmująca się dokonywaniem wyborów dotyczących produkcji i dystrybucji dóbr i usług w świecie rzadkich czynników wytwórczych, inaczej: jest to nauka o tym, jak ludzie wykorzystują ograniczone zasoby w celu zaspokojenia swoich nieograniczonych potrzeb.Rozwój ekonomiiWspółczesna ekonomia rozwijała się w XVII wieku, która określana jest merkantylizmem. Pierwszy system teoretyczny w historii myśli ekonomicznej stworzyli, około połowy XVIII wieku, fizjokraci skupieni wokół Franciszka Quesnaya (1694-1774), który zawarł istotę tego systemu w swojej słynnej „Tablicy ekonomicznej” (1759). Nawiązując do koncepcji „prawa natury” Monteskiusza oraz „stanu natury” J.J. Rousseau, fizjokraci zwracali uwagę, że działalność ludzka musi liczyć się z istnieniem wiecznego „prawa przyrodzonego”. Ostatecznie powstanie ekonomii jako samodzielnej dyscypliny naukowej miało miejsce w Anglii za sprawą Adama Smitha (1725-1790). W pracy „Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów” (1776) stworzył on zwarty system naukowy, będący w swych zasadniczych zrębach syntezą, w pewnym stopniu również rozwinięciem, a niekiedy jedynie powtórzeniem całego dotychczasowego rozwoju myśli ekonomicznej. W systemie tym ogniwem łączącym był 1 wspólny problem- problem bogactwa. Do podstawowych elementów teorii A. Smitha nawiązał kilkadziesiąt lat później Dawid Ricardo (1772-1823). W odróżnieniu od Smitha, który czerpał doświadczenie z obserwacji gospodarki kapitalizmu stadium manufakturowego, D. Ricardo był świadkiem przewrotu przemysłowego w Anglii. Dokonania D. Ricardo kończą trwający szereg dziesiątków lat proces tworzenia się ekonomii klasycznej. Terminem tym obejmuje się czasem tylko twórczość prekursorów ekonomii klasycznej (Williama Pettego w Anglii i Pierre Boisquelleberta we Francji) oraz klasyków (A. Smitha i D. Ricardo w Anglii). Najczęściej jednak pojęciem „ekonomia klasyczna” obejmuje się, obok twórczości wymienionych, także twórczość J.B.Saya, R.Malthusa i J.S. Milla. Kierunek subiektywistyczny powstał w latach siedemdziesiątych XIX w. Jego twórcami byli trzej ekonomiści: Karol Menger (1840-1921) w Austrii, William Stanley Jevons (1835-1882) w Anglii oraz Leon Walras (1834-1919) w Szwajcarii. Każdy z nich dał początek odrębnej szkole metodologicznej, wskazując jakimi sposobami należy badać zjawiska ekonomiczne. Pierwsza z nich to szkoła psychologiczna, nazywana także austriacką. Druga to szkoła matematyczna- tzw. Szkoła lozańska. Trzecia zaś to sz. Neoklasyczna, zwana anglo- amerykańską. Wspólną cechą tego kierunku było podjęcie badań nad podażem, zaniedbując popyt. Kierunkiem, który wyłonił się z klasycznej ekonomii politycznej był k. Marksistowski, którego twórcą był Karol Marks (1818-1883). Przedstawiciele tego kierunku, podobnie jak historycznego, podważali pogląd klasycznej ekonomii politycznej o uniwersalnym charakterze praw ekonomicznych, lecz w przeciwieństwie do kierunku historycznego- nie negowali jednak istnienia tych praw. Uważali natomiast, że prawa ekonomiczne są historycznie uwarunkowane. Podkreślenie w kierunku marksistowskim klasowego charakteru ekonomii spowodowało trwające dotychczas jej rozbicie na tzw. ekonomię burżuazyjną i marksistowską. John Maynard Keynes (1883-1946) dokonał przełomu w dalszym rozwoju ekonomii. To on, z całym szeregiem współczesnych mu ekonomistów, wywarł wpływ na rozwój nowoczesnej ekonomii, która skupia swoją uwagę na następujących zagadnieniach: roli rządu (planowanie bądź liberalizm), pomiarze zdarzeń makroekonomicznych i polityce (pomiar, aktywne zarządzanie, cele), efektywności, równości oraz wzroście gospodarczym. 2. Metoda badawcza ekonomiia) Metody indukcji polegają na dochodzeniu do ogólnych twierdzeń przez analizę szczegółów. Jest to badanie zjawiska od przyczyn do skutków.b) Metody dedukcji polegają na badaniu zjawiska od skutków do przyczyn, od wyników do czynników, od ogółu do szczegółu. Przykładem jest analiza wyników finansowych a dopiero później czynników, które mają wpływ na wynik finansowy.c) Metody weryfikacji sprowadzają się do:- sformułowanie tez i wniosków syntezy ogólnej,-zweryfikowanie prawdziwości tez i wniosków wstępnych w postępowaniu analitycznym,-podsumowanie ustaleń dokonanych w trakcie weryfikacji i sformułowanie syntezy końcowej Ekonomia pozytywna – zajmuje się opisem faktów, okoliczności i wzajemnych zależności bez ich subiektywnej oceny.Ekonomia normatywna – zajmuje się opisem faktów, okoliczności i wzajemnych zależności oraz ich subiektywną oceną z punktu widzenia etyki i sądów wartościujących.3. Rynek i państwo w gospodarceBłędy rynku: niezdolność rzeczywistych rynków do takiej alokacji ograniczonych zasobów, która prowadzi do maksymalizacji łącznej nadwyżki ekonomicznej, czyli maksymalizacji dobrobytu społecznego.- niedoskonałości związane z funkcjonowaniem systemu inwidualnych (prywatnych) praw własności -niedoskonałości związane z naruszeniem zasad konkurencjiBłędy państwa wiążą się że:

• w praktyce brak jednolitego celu działania państwa jako podmiotu regulującego funkcjonowanie gospodarki.- występują zróżnicowane możliwości wywierania presji na osiąganie określonych celów regulujących.(zwłaszcza ze względu na niejednakowy dostęp do informacji i asymetrię informacji w układzie:Organy państwa-prywatne podmioty gospodarcze Ogólne i specyficzne błędy rynku i (państwa)Związane z uniwersalnymi przyczynami zawodności rynkowego mechanizmu „ alokacyjno- równowagowego”1. Sytuacje monopolistyczne w tym zwłaszcza związane z monopolem naturalnym.2. Występowanie tzw. Bezpośrednich efektów zewnętrznych zarówno negatywnych jak i pozytywnych.3. Występowanie dóbr publicznych (często w powiązaniu z dodatnim lub negatywnym efektem zewnętrznym).4. Niedoskonałości informacyjne.5. Występowanie ryzyka i niepewności.

3.2. Rola państwa w ujęciu współczesnych teorii ekonomicznych Keynesizm- ekonomia dobrobytu – wolność gospodarcza nie zapewnia dobrobytu społecznego-działalność interwencyjna państwa jest wskazana- przeciwdziałanie bezrobociuPrze -John Maynard Keynes (1883-1946) – autor dzieła pt.„Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza”-J.V. Robinson (1903-1986), E. Chamberlin (1899-1967 założenia:-neoklasyczny system przy pełnym wykorzystaniu czynników produkcji to marginalny przypadek-stopniu wykorzystania potencjału produkcyjnego decyduje efektywnybpopyt-obszarem badań stają się nie poszczególne podmioty gospodarujące,ale makroekonomiczne warunki produkcji i realizacji-założenie o sztywności cen i płac-włączenie zjawisk pieniężnych do analizy rzeczywistego przebiegu procesów gospodarczych-rola państwa jako stymulatora popytu:-działania na rzecz obniżania stopy procentowej -zwiększenie opodatkowania wysokich dochodów na rzecz grup najniżej uposażonych -inwestycje finansowane z długu publicznegoMonetaryzmPrzeM. Friedman (laureat Nagrody Nobla w 1976r.), A. Meltzerzałożenia -neutralność pieniądza -ceny i płace są względnie giętkie-główną przyczyną fluktuacji ekonomicznych jest niewłaściwa stopa wzrostu podaży pieniądza-keynesowska polityka interwencyjnego zwiększania inwestycji prowadzi do inflacji-polityka państwa powinna się sprowadzać do zwalczania inflacji-stosowanie innych narzędzi polityki gospodarczej zakłóca naturalną grę sił rynkowych, co ujemnie wpływa na przebieg procesów gospodarczych.Nowa ekonomia klasycznaPrzedR.E. Lucas (laureat Nagrody Nobla w 1995r.), T. Sargenta, N. Wallace, R. Barrozałożenia: -pełna elastyczność rynków – wszelkie stany nierównowagi są niemal natychmiast likwidowane, a transakcje są zawierane w cenach równowagi rynkowej -teoria racjonalnych oczekiwań zakłada, że ludzie analizując dane zjawisko ekonomiczne, oprócz przebiegu tego zjawiska w przeszłości, wykorzystują wszelkie dostępne informacje, które mogą im ułatwić prognozowanie-monetarystyczna teoria inflacji.Ekonomia strony podażowej zyskała sławę, gdy jej postulaty zostały uwzględnione w programie ekonomicznym R. Reagana.Prze: A. Laffer, G. Gilder, J. Wanniskyzałożenia: -wszelkie trudności w funkcjonowaniu gospodarki wynikają stąd, że zewnętrzne czynniki zakłócają działanie mechanizmów rynkowych (ingerencja państwa)-zalecana jest polityka podażowa, czyli zorientowana na podnoszenie poziomu potencjalnej produkcji-redukcja podatków zmierzająca do pobudzenia inwestycji-redukcja podatków od dochodów osobistych -subsydiowanie kosztów szkolenia zawodowego w celu zwiększenia podaży prac ograniczenie sektora publicznegoNowa szkoła austriacka- zwana też szkołą psychologiczną,

• według teorii rynek jest najlepszym mechanizmem koordynującym procesy gospodarcze.Przed: Friedrich von Hayek, Gottfried Haberler Założenia:- tworzenie porządku prawnego- ograniczenia tempa inflacji- kształtowanie podaży pieniądza- stworzenie i rozwinięcie subiektywistycznej teorii wartości, łączącej wartość towaru z jego użytecznością -teoria krańcowej użytecznościEkonomiczna teoria politykiPrzed:K. Arrow (laureat Nagrody Nobla w 1972r.), J.M. Buchanan (laureat Nagrody Nobla w 1986r.)założenia: -koncepcja politycznego cyklu koniunkturalnego. Rząd wpływając na przebieg procesów gospodarczych, jest czynnikiem generującym, a nie wygaszającym cykliczny rozwój gospodarczy. Głównym celem rządu jest zwycięstwo w następnych wyborach. NeoinstytucjonalizmPrzed: John Kenneth Galbraith, Gunnar MyrdalZałożenia:- o rozwoju ekonomicznym decyduje przede wszystkim nauka i technologia.- rolą państwa jest przywracanie zachwianej równowagi ekonomicznej.- kontrola wielkich firm- pomaganie najsłabszym sektorom gospodarki