I. WSTĘP. Fantastyka to dziedzina literatury, polegająca na kreowaniu świata przedstawionego lub całej rzeczywistości za pomocą paranormalnych zjawisk, zdarzeń i postaci, te właśnie stanowią pierwszorzędny element fabuły utworu. Obecnie literatura fantastyczna jest na szczycie sławy, jest to wynik, m. in. Wielu ekranizacji dzieł o tematyce fantastycznej, a także interesujących wizerunków bohaterów. Pisarze tych utworów czerpią inspiracje ze stylu i struktury folkloru, wierzeń ludowych, dawnych obrzędów, czy też mitologii, przeżyć obłąkanych lub nawet eksperymentów biotechnologicznych. Czytelnik fantastyki podczas lektury przenosi się do alternatywnego świata, gdzie spotyka się z rzeczywistością zupełnie odmienną od tej, która zna na co dzień. Fantastyka jest także literaturą, która prowadzi do przekraczania lub naruszania granic: między tym co logiczne, a tym co jest pozbawione sensu. W dziełach literackich każdej z epok nierozerwalnie splata się świat fantastyczny z realnym. II. ROZWINIĘCIE.

1. W XI w. panowała swoista psychoza dotycząca kobiet rzekomo opętanych przez szatana. Nie można ignorować więc, że także w tym czasie, czyli w okresie twórczości Szekspira polowano na czarownice, dlatego dla XVI- wiecznego widza „Makbeta” te postacie były prawdziwym zagrożeniem, a ich słowa były traktowane poważnie. W dziele Szekspira wiedźmy były ukazane jako złośliwe i zwodnicze, ich słowa były wieloznaczne, co umożliwiało skrajnie różną interpretację. Autor po mistrzowsku budował nastrój grozy, który potęgował strach zarówno widza jak i czytelnika. W utworze czarownice miały symbolizować zło drzemiące w Makbecie lub zło istniejące na świecie. Szekspir użył postaci fantastycznych, aby wyraźniej pokazać prawdę, że zło drzemie w zwykłych ludziach i, że nie trzeba dużo, by je obudzić. Uświadamia, że to siebie nawzajem powinniśmy się bać, a nie tworzyć paranormalne postacie potworów.
2. W romantyzmie, epoce pełnej fantastyki powstały „Dziady” cz. III Adama Mickiewicza. Romantyków interesował przede wszystkim stosunek ducha do ciała, ukazywali odłączenie się duszy od istoty cielesnej, opętanie przez demony oraz reinkarnację. Mickiewicz w swoim dziele ukazał zło, czyli diabła w krzywym zwierciadle. Sparodiował diabła ukazując jego słabość wobec egzorcyzmów. W utworze „Dziady” cz. III zło było także równoznaczne z zaborcami ówcześnie okupującymi Polskę. Mickiewicz pokazał odwieczną walkę dobra ze złem, w której dobro zawsze wygrywa, chciał uświadomić Polakom będącym pod zaborami, że zło, czyli zaborcy nie są tak silni jak się wydaje. Szczególną rolę w „Dziadach” cz. III pełni także scena „Widzenie Księdza Piotra”, w której duchowny ma wizję ukazującą mesjanizm narodu polskiego: „Polska Mesjaszem narodów”. Motyw ten miał utrzymać nadzieję Polaków na odzyskanie niepodległości, ale też przekonać o szczególnej roli narodu polskiego w dziejach świata.
3. „Wampir” Władysława Reymonta to kolejny przykład wykorzystania motywów fantastycznych w literaturze. Powieść powstała w wyniku zainteresowań spirytystycznych autora oraz podróży do Londynu, gdzie toczy się akcja utworu. Zenon- ambitny, młody człowiek daje się wciągnąć, swojemu szwagrowi, w świat mistyków, spirytystów i wizjonerów, wtedy spotyka tajemniczą Daisy, która powoli wypełnia jego życie grozą i obłędem. Podczas lektury tej książki wielokrotnie jesteśmy świadkami seansów spirytystycznych, satanistycznych rytuałów, spotkań z duchami, czy latającymi przedmiotami. Główny bohater poddaje się niszczącemu wpływowi seansów i czarnej magii oraz tajemniczej, niezwykle pięknej Daisy. Z biegiem czasu z ambitnego młodzieńca Zenon zmienia się w psychologiczny obraz nędzy i uzależnienia od demonicznych obrzędów. Reymont przestrzega przed zagłębianiem się w tajniki hinduskich kultów, które nie są nam przeznaczone, a wszelkie próby ujarzmienia tej niebezpiecznej sztuki zakończą się dla nas przerażającą śmiercią. Tytułowy wampir to symbol osoby, która, niczym pasożyt, wysysa całe siły witalne ze swej ofiary, robi to za pomocą sił nadprzyrodzonych lub psychicznej presji.
4. Jako reprezentanta współczesnej powieści fantastycznej wybrałem „Mutanta” Robina Cooka. Autor wykorzystał w niej współczesną wiedzę naukową, aby ożywić wątek Frankensteina. Poczęty w probówce syn Marshy i Victora Franków, Victor Junior (VJ), wyrasta na chłopca obdarzonego nadnaturalną inteligencją. Jego rodziców zaczynają jednak martwić jego niektóre zachowania. Jak się później okazuje Victor, biolog i biotechnolog, dokonał mutacji i manipulacji w DNA swojego syna, co spowodowało nienaturalną inteligencję i zanik uczuć u chłopca. Prawdziwe kłopoty zaczynają się wtedy, gdy dziesięcioletni VJ wchodzi w konszachty z kolumbijską mafią i szantażuje oszustów w firmie swojego ojca, by móc zbudować własne profesjonalne laboratorium. Victor podczas eksperymentu, dokonywanego na kodzie genetycznym swojego syna, nie przewiduje, że VJ będzie gotowy zabić, by utrzymać w tajemnicy istnienie swojego laboratorium i prowadzone w nim eksperymenty. Okazuje się, że chłopiec hoduje w szklanych pojemnikach rasę niedorozwiniętych robotników. Robin Cook w swojej powieści poruszył problem etyki zawodowej lekarzy i naukowców, którzy wykorzystując zdobycze medycyny do eksperymentów, nie zdają sobie sprawy z ryzyka i odpowiedzialności jakie się z nimi wiążą, a także braku możliwości przewidzenia konsekwencji jakie mogą spowodować. III. ZAKOŃCZENIE W zależności od epoki spotykamy się z różnymi sposobami wykorzystywania motywów fantastycznych w utworach literackich. Literatura fantastyczna daje nam możliwość odskoczni od rzeczywistości, zatracenia się w świecie duchów, czarownic, czy mikrobiologii. Alternatywny świat przedstawiony w utworach o tematyce fantastycznej pozwala na rozwijanie naszej wyobraźni. Elementy fantastyczne, czynią utwory ciekawszymi, czasami abstrakcyjnymi lub zatrważającymi. Utwory fantastyczne niejednokrotnie zawierają puentę, która może nas nauczyć wielu postaw życiowych lub przynajmniej zmusić nas do myślenia na życiem. Elementy fantastyki pełnią tez różne funkcje, od ostrzegawczych, jak w przypadku „Wampira” Władysława Reymonta i „Mutanta” Robina Cooka, przez ukazanie prawdy o człowieku, jak w „Makbecie” Szekspira, po prześmiewcze, jak w „Dziadach” cz. III Adama Mickiewicza, jednak tak naprawdę wszystkie sprowadzają się na ukazaniu prawdy o człowieku, który sam dla siebie jest największym zagrożeniem.

PLAN RAMOWY WYPRACOWANIA

I. WSTĘP II. ROZWINIĘCIE

1. Fantastyka w literaturze średniowiecza na przykładzie „Makbeta” Szekspira.
2. Fantastyka w literaturze romantyzmu na przykładzie III cz. „Dziadów” Adama Mickiewicza.
3. Fantastyka w literaturze Młodej Polski na przykładzie „Wampira” Władysława Reymonta.
4. Fantastyka w literaturze współczesnej na przykładzie „Mutanta” Robina Cooka.

III. ZAKOŃCZENIE