
Filozofia romantyzmu
Romantyzm nie był czasem wybitnych odkryć filozoficznych. Przekonania romantyków o niewystarczalności rozumu i doświadczenia w poznaniu, o irracjonalności źródeł prawdziwego poznania i metafizycznym charakterze rzeczywistości nie sprzyjały rozwojowi filozofii, która od starożytności była dziedziną intelektu opartą na racjonalnej refleksji. -Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831) to twórca najpełniejszego systemu idealistycznego. Hegel zasłynął jako okropny mówca, który od dziecka był bardzo flegmatyczny. Jego dzieła pisane były bardzo formalnym, nieprzystępnym i nieprzyjemnym dla odbiorcy językiem.
Romantyzm nie był czasem wybitnych odkryć filozoficznych. Przekonania romantyków o niewystarczalności rozumu i doświadczenia w poznaniu, o irracjonalności źródeł prawdziwego poznania i metafizycznym charakterze rzeczywistości nie sprzyjały rozwojowi filozofii, która od starożytności była dziedziną intelektu opartą na racjonalnej refleksji.
-Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831) to twórca najpełniejszego systemu idealistycznego. Hegel zasłynął jako okropny mówca, który od dziecka był bardzo flegmatyczny. Jego dzieła pisane były bardzo formalnym, nieprzystępnym i nieprzyjemnym dla odbiorcy językiem. Mimo tego na jego wykładach sale pękały w szwach, a prace znajdowały uznanie wśród czytelników. Zastępy uczniów przyciągała myśl Hegla – olbrzymie przedsięwzięcie, polegające na stworzeniu wielkiego systemu filozoficznego zawierającego wszystkie zagadnienia opartego na jednej uniwersalnej zasadzie.
Bardzo daleko odszedł od nauk empirycznych. Swoją filozofię oparł w zasadzie wyłącznie na spekulacjach odcinając się niemal całkowicie od wiedzy. W odróżnieniu od romantycznego Schellinga miłował surowe schematy, regularne struktury. Z czasem ich współpraca z tego powodu zamieniła się w antagonizm. Jedyną wiedzę, jaką wykorzystał w swojej filozofii była historia.
Podzielał on przekonanie Fichtego, że to rzeczy są pochodnymi myśli. Uważał, że bez idei nie byłoby bytu. W każdej dziedzinie badań kładł szczególny nacisk na to, co ogólne unikając tego, co szczegółowe, jednostkowe. Co za tym idzie postrzegał byt jako całość, ponieważ tylko wtedy był on absolutny, racjonalny i logiczny. Poza tym uważał byt za coś zmiennego. Tak tłumaczył różnorodność świata materialnego. Łamał tym samym panujące od wieków przekonanie, że absolut jest czymś niezmiennym, trwałym. -Byt jest jeden i ma naturę duchową – jest duchem, wszelka materia jest wytworem ducha. -Duch jest absolutny i ogólny, a rzeczy jednostkowe są jego przejawem.
- Jest też zmienny w czasie, ewoluuje. Da się to poznać po przemianach społeczno-politycznych czyli rosnącej ludzkiej wolności.
- Przejawia się także w trzech dziedzinach: sztuce, religii i filozofii. Hegel wyodrębnił także dziedziny sztuki: -Starożytny wschód tworzył symbole (idee w obrazach) -Antyczna Grecja traktowała równo ideę i formę -Chrześcijaństwo, wynoszące ideę ponad formę jej przekazu Hegel stworzył prawo dialektyczne: każdemu prawdziwemu twierdzeniu odpowiada nie mniej prawdziwe przeczenie, każdej tezie antyteza, z których potem wyłania się synteza.
- powszechne prawo bytu: za każdą postacią bytu idzie jej zaprzeczenie. Uważał sprzeczność za najgłębszą naturę. (Przechodzenie bytu od tezy, poprzez antytezę do syntezy uznawał za naturalny rozwój. Dowodził, że takim właśnie trójrytmem rozwija się świat.)
- Przedkładanie ogółu nad jednostkę znalazło zastosowanie w filozofii państwa i dziejów Hegla. Uważał on państwo za najwyższy szczebel ustroju społecznego. (- człowiek jest w tym systemie jednostką rozumną, dążącą do ponadjednostkowych celów
- rozwój ma charakter logiczny, zaś każde ogniwo jest konieczne
- w każdej epoce jeden z narodów ma do spełnienia szczególną misję)
Jak mawiał jeden z krytyków Hegla: „Hegel, łysy, banalny, obrzydliwy i odrażający, głupi szarlatan, który z bezprzykładną bezczelnością złączył absurd z głupotą, co jest także rozważane przez jego gładkich zwolenników jakby było nieśmiertelną prawdą i cenione jest z tego powodu przez wszystkich durni […] jest także winny zgubie intelektualnej całego pokolenia”
Johann Gottfried von Herder (1744 -1803) – niemiecki filozof, pastor i pisarz wprowadził do filozofii romantycznej pojęcie ludowości, ponieważ był zafascynowany jej naturalnością i pierwotnością. Była przez niego traktowana jako źródło prawdy i tożsamości.
- rozumiał historię jako ciągłość realizującą boski plan. Świat opiera się na ładzie, przyroda jest wzniosła, piękna i bogata w sens. -Celem człowieka jest stopniowa humanizacja, uczłowieczenie. Ludzkość to dopiero “pąk kwiatu”.
- Naród to jedność pokoleń przeszłych, obecnych i przyszłych.
Johann Gottlieb Fichte (1762-1814) -Fichte uważa, że każdy kto czuje się wolnym jest idealistą, zaś wszyscy bierni to realiści. Myśl to podstawa wolności. -Aktywistyczna koncepcja powstania świata sformułowana przez Fichtego, zakładająca, że praprzyczyną narodzin świata jest czyn, działanie, a nie substancja, działanie bowiem jest pierwotniejsze od substancji; atrybutem czynu jest wolność, bez niej jakiekolwiek działanie jest niemożliwe. Pierwszą postacią bytu jest czyn, którego świat jest następstwem. (Pierwszą postacią klasy jest zatwierdzenie listy uczniów, które stworzyło wspólnotę) -Uważał on, że świat realny powstał jako wynik dążenia do ideału. Sam ideał nie wyrastał z rzeczywistości, to rzeczywistość wyrastała z ideału, czyli niedoścignionego wzorca. Odrzucał on empiryczny sposób poznania świata, ponieważ był przekonany, że aby poznać rzeczywistość należy zbadać ideał, z którego ona wyrosła, a metodami empirycznymi nie można tego zrobić.
- Za czynny składnik świata uważał ludzką jaźń. Była ona według niego podstawą, pierwotnym składnikiem, absolutnym, twórczym początkiem bytu. Fichte utrzymywał, że nasza jaźń nie tylko poznaje same rzeczy, ale je tworzy.
- Fichte postulował wolność jako nakaz moralny każdego człowieka
- Fichte uważał, że każdy ludzki czyn jest dobry. Natomiast za złą uważał bierność, czyli unikanie jakichkolwiek czynów przez ludzi
- stworzył ponadto program polityczny nazywany „systemem państwa zamkniętego”. Za najważniejsze uznawał zabezpieczenie przez państwo pracy, dochodów i własności obywatelom. Ponadto powinno ono kontrolować przemysł i handel. Żeby najlepiej spełniać swoje zadania państwo powinno być zamknięte na wszelkie stosunki z innymi państwami. Odcięcie od świata miało dla niego wyłącznie pozytywne aspekty: zabezpieczenie przed obcymi wpływami, utrwalenie charakteru narodu, zapewnienie pomyślności obywateli.
