Państwo niemieckie powstało na podstawie układu w Verdun z 843 roku, na mocy którego Wielkie Państwo karolińskie tworzone przez Karola Wielkiego zostało podzielone na trzy równe części. Niemiecką część otrzymał Ludwik Niemiecki. Niemcy były podzielone na kilka większych księstw terytorialnych: Saksonia, Bawaria, Frankonia, Szwabia(od 925r.), teren bardzo zróżnicowany pod względem kultury i tradycji. Nie było na nim poczucia jedności narodowej. W 911 roku zmarł ostatni król karoliński, Ludwik Dziecię. Spowodowało to przekształcenie niemieckiej korony dziedzicznej w elekcyjną. Na nowego króla niemieckiego książęta wybrali władcę Frankonii, Konrada. Jego władza nad całością Niemiec była fikcyjna, poszczególni książęta byli na swoich terytoriach całkowicie niezależni- państwo niemieckie stało się związkiem pół niezawisłych księstw, Rzeszą. W 919 roku doszło do walki o władzę, którą wygrał książę Saksonii, Henryk I z Ludolfingów i to on objął władzę w całym państwie niemieckim oraz podporządkował sobie wszystkich książąt niemieckich. Odtąd nie mieli takiej władzy, która przeszła na króla. Henryk I Ptasznik panował od 919 do 936 roku, dbał on o interesy swojej dzielnicy, Saksonii, umacniał władzę w Niemczech. Henryk I wyprawił się zbrojnie na Danię i na ziemie zamieszkane przez Słowian. Odniósł tam zdecydowane zwycięstwo, głównie dzięki wspaniałej armii i oddziałów konnych, które do niej wprowadził. W 929 roku uczynił Czechy lennem niemieckim. W 933 roku nad rzeką Unstrutą pokonał zagrażających Saksonii Węgrów. Po zwycięstwie nad Węgrami wzrósł autorytet Henryka i jego rodu w Rzeszy Niemieckiej. Syn Henryka I, Otton I Wielki w roku 936 koronował się na króla niemieckiego śladami Karola Wielkiego w Akwizgranie. Wzmocnił władzę w Niemczech, podporządkował sobie Kościół i obsadził rodziną lokalne księstwa. Otton I podporządkował Burgundię i północne Włochy. W 955 roku wojska Ottona pokonały Węgrów na Lechowym Polu, od tego czasu zakończyły się najazdy węgierskie na ziemie niemieckie i wzrosło znaczenie Ottona I. Nawet papież zwrócił się do niego z prośbą o pomoc, gdyż walki toczone na Półwyspie Apenińskim bezpośrednio zaczęły zagrażać jego władzy w Państwie Kościelnym. Na szczęście dla Ottona wyprawa do Włoch odbyła się pomyśli i w dowód wdzięczności papież pozwolił na koronację na cesarza w 962 roku w Rzymie. Tak właśnie powstało cesarstwo. W rzeczywistości Otton I jako władca miał być zwierzchnikiem nie tylko świeckim, ale i Kościelnym. Cesarz rozpoczął proces podporządkowania cesarstwu rzymsko- niemieckiemu innych państw i władców europejskich- koncepcja uniwersalizmu cesarskiego. Wywołało to liczne konflikty w Europie i doprowadziło do załamania koncepcji uniwersalizmu. Od XV wieku obowiązywała nazwa państwa Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego, która była wyrazem porzucenia idei dominacji Niemiec w Europie i oznaczała ograniczenie władzy cesarsko- królewskiej jedynie do terenów niemieckich. Otton III, syn Ottona II, panował od 983 do 1002 roku. W czasie jego małoletności były rządy regencji, rządy sprawowała jego matka. W tym czasie znacznie osłabiła się władza centralna. Od 955 roku Otton III sam rządził krajem. Był on wielkim przyjacielem i sojusznikiem Bolesława Chrobrego. Na pamiętnym zjeździe gnieźnieńskim przedstawił swój utopijny pomysł zjednoczenia Europy. Chciał on podzielić Europę tylko na dwie części: Bizancjum i Zjednoczoną Europę, w skład której miała wchodzić Słowiańszczyzna(a na jej czele Bolesław Chrobry), Niemcy, Włochy i Galia. Każdy z tych czterech regionów miał mieć odrębnego władcę, jednak wszyscy mieli prowadzić wspólną politykę, nie wywołując wojen. Projekt ten nigdy nie wszedł w życie, gdyż Otton III zmarł w 1002 roku na malarię, a władzę przejął Henryk II , z którym Polska toczyła wojny w latach 1002-1018, dzięki czemu Chrobry odebrał Niemcom Milsko, Miśnię i Łużycę.
Pozycja cesarza z czasem zaczęła być coraz ważniejsza nie tylko na arenie politycznej Europy, ale przede wszystkim w Kościele katolickim. W XI wieku wywiązał się nawet dość groźny konflikt pomiędzy papieżem a cesarzem. W 1075 papież wydał bowiem specjalny dokument, w którym ogłosił wyższość władzy papieskiej nad cesarską. Przeciwko niemu wystąpił cesarz, który do tej pory pełnił bardo ważną funkcję w życiu Kościoła. W odwecie papież nałożył na cesarza klątwę. Przeciwko królowi opowiedziała się także opozycja w Rzeszy, która zmusiła w 1077 roku swojego władcę aby udał się prosić papieża o przebaczenie. W tym celu poszedł właśnie Henryk IV do Canossy we Włoszech, gdzie upokorzony cesarz stał trzy dni boso na śniegu odziany w wór pokutny pod murami zamku, w którym przebywał papież. Triumf papieża był jednak pozorny. Tuż po zrzuceniu klątwy, Henryk IV wyprawił się do Rzymu, uwięził Grzegorza VII i nakazał wybór innego papieża. Konflikty tego typu zaczęły wybuchać coraz częściej. Pierwotną ich przyczyną była sprawa mianowania dostojników kościelnych: opatów i biskupów. Stali oni po dwóch stronach: z jednej byli świeckimi urzędnikami, którzy dysponują majątkiem nadanym przez księcia lub króla, a z drugiej- duchownymi pełniącymi swoje zadania w Kościele. Wybór papieża zależał od biskupów, którzy podporządkowani cesarzowi, głównie wybierali osoby mu posłuszne. Mogło to poważnie zakłócić hierarchię w Kościele: nagle cesarz znajdował się wyżej od papieża. Wiadomo było, że któraś ze stron musi ustąpić, by wreszcie zapanował względny ład i porządek. Kompromis zdecydowano się podpisać dopiero w 1122 roku w Wormacji- cesarz Henryk V zgodził się na wybór biskupów przez duchownych w obecności władców(tzw. Kapituły katedralne), ale pozostawił sobie możliwość nadawania im ziem. Dostojnicy duchowni stali się na wpół niezależni, zawieszeni między papieżem(prawo konsekracji kanonicznej) a władcą świeckim(otrzymywali lenno, składali przysięgę wierności władcy świeckiemu). Najważniejsze dynastie Niemieckie: Okres Cesarstwa Ottonów, jak nazywa się nieoficjalnie ten etap historii Świętego cesarstwa to panowanie dynastii Ludolfingów, czyli książąt saskich, od 919 do 1024 roku, a od 962 jako cesarze. Czas ten charakteryzował się wzmocnieniem władzy monarszej wobec książąt plemiennych, a także uzależnienie papieża od cesarza. Okres dynastii salickiej, książąt francuskich przypadał od 1024 do 1125 roku. Okres ten przyniósł kolejne umocnień. Cesarze ingerowali w sprawy państw słowiańskich i utrzymali mocną pozycję we Włoszech. Za panowania Hohenstaufów, książąt szwabskich, od (1079?) 1138 do 1245 roku, cesarze kontynuowali aktywną politykę ekspansji w myśli idei uniwersalistycznych, co ostatecznie kosztowało ich osłabienie realnej władzy w samych Niemczech i Włoszech. W 1438 roku na tronie niemieckim na stałe zasiadła dynastia Habsburgów, hrabiów z Górnej Alzacji, którzy w XIII wieku dzięki zręcznej polityce Rudolfa przejęli Austrię i Styrię po wymarłym rodzie Babenbergów.