Postepowanie ezykucyjne w prawie administaracji publicznej

Postępowanie egzekucyjne administracyjne. Możemy wyróżnić dwa podstawowe pojęcia, które często utożsamiane są ze sobą ale mają różne znaczenie prawne tj. Egzekucja administracyjna, Postępowanie egzekucyjne. Egzekucja administracyjna polega na zastosowaniu przez powołane do tego organy egzekucyjne przewidziane prawem środków przymusu służących do prowadzenia do wykonania przez zobowiązanych obowiązków wynikających ze stosunków administracyjno-prawnych oraz innych obowiązków poddanych tej egzekucji. Stosowanie środka przymusu oznacza wykonanie czynności egzekucyjnej która obejmują np. art. 1a pkt. 2.

Postępowanie egzekucyjne administracyjne. Możemy wyróżnić dwa podstawowe pojęcia, które często utożsamiane są ze sobą ale mają różne znaczenie prawne tj.

  1. Egzekucja administracyjna,
  2. Postępowanie egzekucyjne. Egzekucja administracyjna polega na zastosowaniu przez powołane do tego organy egzekucyjne przewidziane prawem środków przymusu służących do prowadzenia do wykonania przez zobowiązanych obowiązków wynikających ze stosunków administracyjno-prawnych oraz innych obowiązków poddanych tej egzekucji. Stosowanie środka przymusu oznacza wykonanie czynności egzekucyjnej która obejmują np. art. 1a pkt. 2. w postępowaniu egzekucyjnym wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Z kolei administracyjne postępowanie egzekucyjne to uregulowane prawem procesowym ciąg czynności podejmowanych przez właściwe organy i podmioty na drodze zmierzającej do wykonania przez zastosowanie środków przymusu administracyjnego obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji. Przedmiotowy zakres egzekucji administracyjnej – określenie zakresu przedmiotowej egzekucji administracyjnej wymaga ustalenia jakie obowiązki mogą być egzekwowane w trybie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem egzekucji administracyjnej są obowiązki o charakterze publiczno-prawnym i dzielą się na dwa rodzaje: obowiązki o charakterze pieniężnym oraz obowiązki o charakterze niepieniężnym. Obowiązek pieniężny to powinność uiszczenia należności pieniężnych na którą składają się między innymi podatki, opłaty, grzywny, administracyjne kary pieniężne płatne na rzecz fundacji celowych. Drugą grupę obowiązków stanowią obowiązki o charakterze niepieniężnym. Obowiązkami tymi są określone zachowania zobowiązanego, które mogą polegać na: działaniu, znoszeniu, zaniechaniu (znoszenie np. poddaniu się kontroli na granicy, zaniechanie np. zaprzestaniu budowy). Obowiązki o charakterze niepieniężnym podlegające egzekucji administracyjnej są to tego rodzaju obowiązki, które pozostają w zakresie właściwości organu administracji rządowej lub organu jednostki samorządu terytorialnego. Ponadto egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki niepieniężne z zakresu BHP nakładane w drodze decyzji przez organy Państwowej Inspekcji Pracy. Podmiotowy zakres egzekucji administracyjnej – w ramach egzekucji wyróżniamy trzy podstawowe podmioty, których udział w postępowaniu jest obligatoryjny (czyli muszą być) jest to: zobowiązany, wierzyciel i organ egzekucyjny. Do podmiotów czynnych egzekucji należy organ egzekucyjny. Jest to organ uprawniony do stosowania całości lub części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym. W zależności od rodzaju obowiązków wyróżniamy dwie grupy organów Art. 19 i 20: to organy egzekucyjne należności pieniężnych w śród, których organem o najszerszej właściwości rzeczowej jest naczelnik Urzędu Skarbowego oraz organami o charakterze niepieniężnym wymienionymi w Art. 20 ustawy np. wojewoda, właściwe organy jednostki samorządu terytorialnego tj. wójt, burmistrz, prezydent, starosta, marszałek województwa.
    Szczególnymi organami egzekucyjnymi zgodnie z art. 20 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są:
  3. Organy policji
  4. Agencja bezpieczeństwa wewnętrznego ABW
  5. Agencja wywiadu AW
  6. Straż graniczna SG
  7. GIODO
  8. Organ państwowej inspekcji pracy wydający decyzje w I instancji
  9. Ograny straży pożarnej kierujące akcją ratowniczą
  10. Inne ograny powołane do ochrony spokoju, bezpieczeństwa, porządku, zdrowia publicznego lub mienia społecznego

Umocowanie do działania danych organów w charakterze organu egzekucyjnego a także zasady i zakres działania egzekucji administracyjnej określają przepisy ustrojowe oraz przepisy prawa materialnego określające zakres działań tych organów. Art. 20 § 2 ustawy nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do stosowania przymusu przez wskazany organ np. w stosunku do organów policji umocowanie do działania w charakterze organów egzekucyjnych wynika z ustawy o policji. Zgodnie z Art. 16 w razie nie podporządkowania się wydanym na podstawie prawa ustnym poleceniom organ policji lub jej funkcjonariusz policjant mogą stosować środki przymusu bezpośredniego różnego rodzaju: -fizyczne -chemiczne -techniczne Zastosowanie środków przymusu powinno nastąpić w taki sposób aby osiągnąć podporządkowaniu się wydanym na podstawie przypisów prawa poleceniom przy jak najmniejszej dolegliwości dla osoby wobec której zastosowano środki przymusu bezpośredniego. Organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym będzie również między innymi organ kierujący akcją ratowniczą lub innym działaniem ratowniczym prowadzonym przez jednostki ochrony przeciwpożarowej. Kierujący działaniami ratowniczymi może miedzy innymi:

  • zarządzić ewakuacje ludzi i mienia z rejonu objętego działaniami ratowniczymi w przypadku zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego. -wprowadzić zakaz przebywania w rejonie objętym działaniami ratowniczymi osób postronnych lub utrudniających prowadzenie działań ratowniczych -zarządzić wprowadzenie prac wyburzeniowych , rozbiórkowych
  • przejąć w użytkowanie na czas niezbędny dla działań ratowniczych nieruchomości ruchomości zobowiązanego (środki transportu, sprzęt, ujęcia wody, inne środki gaśnicze ) a także środki przydatne dla działań ratowniczych Czynności przejściowe dokonywane są na podstawie bezpośrednio kierowanych ustnych poleceń. W razie potrzeby organ kierujący akcją ratowniczą po bezskutecznym wezwaniu do zachowania zgodnego z poleceniem oraz zagrożeniem zastosowania środków przymusu może użyć środków w postaci środków przymusu bezpośredniego nie wyłączając siły fizycznej - art. 117 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Na postępowanie egzekucyjne składają się 3 stadia czynności w postępowaniu:
  1. Stadium poprzedzające wszczęcie egzekucji
  2. stadium stosowanej egzekucji
  3. stadium następujące po przeprowadzeniu egzekucji Ad.1 Na stadium poprzedzające wszczęcie egzekucji składają się czynności wierzyciela tj.: A) wysłanie zobowiązanemu pisemnego upomnienia wzywającego do dobrowolnego wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego B) sporządzenie tytułu wykonawczego w sytuacji gdy wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym dodatkowo wierzyciel sporządza wniosek o wszczęcie egzekucji i kieruje go wraz z tytułem wykonawczym oraz dowodem doręczenia upomnienia właściwemu organowi egzekucyjnemu. Podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji jest zawsze tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela C) wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia do organu egzekucyjnego wniosku wraz z tytułem wykonawczym a gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ten sam podmiot z chwila wystawienia tytułu wykonawczego. Ad.2 Stadium stosowanej egzekucji dotyczy działań egzekucyjnych. Organ egzekucyjny bada przed zastosowaniem środka egzekucyjnego czy egzekucja jest dopuszczalna w tym celu analizuje tytuł wykonawczy wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. Jeżeli obowiązek nie podlega egzekucji administracyjnej bądź tytuł wykonawczy nie spełni wymogów zawartych w ustawie organ egzekucyjny zwraca tytuł wykonawczy wierzycielowi w drodze postanowienia na które służy zażalenie. Jeżeli egzekucja jest dopuszczalna organ egzekucyjny nadaje tytułowi wykonawczemu klauzulę wykonalności co stanowi podstawę przystąpienia do kolejnej fazy jaką jest faza stosowania środków egzekucyjnych.

Organ dokonuje doboru środka egzekucyjnego kierują się zasadą wyboru środka celowego i najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Ma to być więc środek: • bezpośredni prowadzący do wyegzekwowania obowiązku – najmniej uciążliwy dla zobowiązanego etap wstępnego badania dopuszczenia egzekucji nie występuje wówczas gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ten sam podmiot. Po wystawieniu tytułu wykonawczego organ przystępuje do zastosowania środka egzekucyjnego warunkiem skutecznego zastosowania środków egzekucyjnych jest uprzednie doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Czynności asystencyjne - roporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 29 sierpnia 2001 roku w sprawie sposobu udzielania przez policję lub straż graniczną pomocy lub asysty organom egzekucyjnym i egzekutorowi przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych. Rozporządzenie ministra obrony narodowej z dnia 5 lutego 2009 roku w sprawie udzielania pomocy przez żandarmerię wojskową lub wojskowe organy porządkowe przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych w administracji. Rozp.Ministra Obrony Narodowej z 11 marca 2010r. w sprawie asystowania przez służby KWW, służbę WW, ŻW lub wojskowe org. porządkowe przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych. Rozp.Prezesa Rady Min. z 9 listopada 2007r.w sprawie udzielania przez CBA asysty organowi egzekucyjnemu i egzekutorowi przy wykonywaniu czynności egzek. Pomoc jest rodzajem służby policyjnej w zakresie, której policjant ma obowiązek towarzyszyć org.egzekucyjnemu lub egzekutorowi przy czynnościach egzekucyjnych oraz podejmować działania mające na celu umożliwienie przeprowadzenia tych czynności.
Asysta w zakresie podejmowanych działań nie różni się co do zasady od czynności pomocy. Istotną cechą asysty jest jednak to, że udzielana jest w obrębie budynku bądź w innych jednostkach należących do organów poszczególnych służb. W każdym przypadku podstawą do podjęcia czynności pomocy lub asysty jest tytuł wykonawczy. Tytuł wykonawczy jest dokumentem użędowym stwierdzającym, że obowiązek wynikający z decyzji , postanowienia, orzeczenia sądu, bezpośrednio z przepisów prawa jest wymagalny i może być skutecznie dochodzony w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Czynnośći pomocy udziela się podstawie art. 46 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( u.p.e.a). Czynności asysty na podstawie art. 50 § 1 u.p.e.a. ………….(coś mi tu brakuje) Zgodnie z art. 46 org. egzekucyjny i egzekutor może w razie potrzeby wezwać na piśmie, a w pilnych przypadkach także ustnie pomocy org. Policji jeżeli natrafi na opór, który uniemożliwia lub utrudnia przeprowadzenie egzekucji lub istnieje uzasadnione podejrzenie, że na taki opór natrafi. Wyróżniamy dwa tryby wezwania do udzielenia pomocy: - na piśmie co najmniej na 7 dni przed terminem dokonywanej czynności egzekucyjnej. Podstawą do udzielania pomocy jest pisemne wezwanie do jej udzielenia wraz z załączonym odpisem tytułu wykonawczego. – w pilnych przypadkach , zwłaszcza gdy zwłoka groziłaby udaremnieniem egzekucji, udzielenie pomocy lub asysty następuje na osobiste wezwanie egzekutora. W takim przypadku wezwanie wraz z tytułem wykonawczym doręcza się organowi udzielajacemu pomocy w ciągu 3-7 dni ( Policja i SG 3 dni).
Organem udzielającym pomocy, co do którego nie wprowadza się żadnego kryterium kwalifikujacego jest organ Policji. Policji przysługuje domniemanie kompetencji w zakresie udzielania pomocy bez względu na przedmiot egzekucji oraz podmiot – zobowiązanego. Wyjatki od tej reguły ustalaja przepisy rozporządzeń odrebnych, które wprowadzają kryteria podmiotowe i przedmiotowe w zakresie czynnosci pomocy. Np.: - organy SG udzielają org. egzekucyjnemu pomocy wówczas gdy, podmiot egzekucji znajduje się na obszarze przejścia granicznego lub w strefie nadgranicznej. - ŻW udziela organowi egzekucyjnemu pomocy ze względu na podmiot egzekucji - gdy natrafi na opór żołnierza w słożbie czynnej, który uniemożliwia lub utrudnia przeprowadzenie egzekucji. – ABW udziela pomocy jeżeli opór stawia bez względu na miejsce wyk. czynności funkcjonariusz ABW.
Po przybyciu na miejsce wykonyw. czynności egzek. funkconariusz ma obowiązek: 1. Wyjaśnić czy egzekutor jest upoważniony do przeprowadzenia egzekucji, w tym celu może żądać okazania legitymacji służbowej. 2. Sprawdzić czy egzekutor posiada tytuł wykonawczy stanowiący podstawę przeprowadzenia egzekucji. 3. Sprawdzić czy zobowiązny to osoba wskazana w tytule wykonawczym. 4. Organy udzielające pomocy lub asysty są zobowiązane zapewnić: - dostęp do miejsca, w którym mają być wykonywane czynności, - porządku w miejscu przeprow. czynności, - osobistego bezpieczeństwa egzekutora w miejscu dokonywania czynności, - w razie potrzeby na uzasadnione żądanie org.egzek. lub egzekutora niezbędnej pomocy w zastosowaniu środków egzekucyjnych. Policjant udzielając pomocy powinien: - wezwać osobę do zaniechania działań naruszających porządek czynności egzekucyjnych, - uprzedzić o zastosowaniu śr. przymusu. Jeżeli uprzedzenie okaże się bezskuteczne zastosować siłę fizyczną albo inny adekwatny środek przymusu bezpośredniego ( art. 16, 17 ust. o policji ) – odrębne przepisy. Z przebiegu czynności sporządza się notatkę urzędową, którą funkcjonariusz przekazuje swojemu bezpośredniemu przełożonemu. Uproszczony tryb egzek.admin. dotyczy działań podejmowanych przez organy służb porządku i bezpieczeństwa publicznego określone w art. 20 § 2. Podstawą prawną do zastosowania odsformalizowanego trybu działania jest art. 117 u.p.e.a.