Straż Graniczna (SG) – jednolita, umundurowana, w pełni zawodowa formacja, typu policyjnego. Została powołana do życia Ustawą z dnia 12 października 1990, jej funkcjonowanie rozpoczęło się 16 maja 1991, wraz z rozformowaniem Wojsk Ochrony Pogranicza (WOP). Wykonuje zadania związane z ochroną granicy państwowej i kontrolą ruchu granicznego. Nadzór nad formacją sprawuje Minister Spraw Wewnętrznych. Komendant Główny Straży Granicznej jest centralnym organem administracji rządowej w sprawach ochrony granicy państwowej. SG, mimo, że jest formacją typu policyjnego, nosi umundurowanie typu wojskowego, oraz używa stopni służbowych, odpowiadających stopniom wojskowym. Na przełomie maja i czerwca 2013 roku, Polska Straż Graniczna, w ramach ćwiczenia granicznego “Obława: Straż Graniczna RP”, wzięła udział w programie Discovery Channel, “Dorwać komandosa”, w którym były komandos Navy SEAL, Joel Lambert, stanął przed zadaniem dotarcia do punktu docelowego swojej misji, nie dając się schwytać ścigającym go oddziałom. Zgodnie z planem ćwiczenia, przyjęto hipotetyczną sytuację, polegającą na dokonaniu przekroczenia granicy, wbrew przepisom na kierunku do RP, na odcinku granicy państwowej, ochranianej przez funkcjonariuszy SG w Stuposianach. Osobą, która rzekomo nielegalnie przekroczyła granicę RP, był właśnie Joel Lambert, bohater programu “Dorwać komandosa”. Odcinek zakończył się ujęciem komandosa, a tym samym, sukcesem polskiej SG. W ćwiczeniu wzięli udział funkcjonariusze z Placówek SG w Stuposianach, Ustrzykach Dolnych, Czarnej Górnej i Krościenku, oraz Wydziału Zabezpieczenia Działań, Wydziału Koordynacji Działań i IV Wydziału Lotniczego ZG KGSG.

Wojska Ochrony Pogranicza (WOP) – formacja wojskowa, część SZ PRL i służba MSW, odrębny rodzaj wojsk powołany w 1945 r., do ochrony granic Polski. Podczas swojej, 46-letniej historii istnienia, WOP wielokrotnie zmieniał podległość strukturalno-służbową, przechodząc z podległości MON do MSW i odwrotnie, by w końcowej fazie swojego istnienia (od 1972 roku), pozostawać w podległości MSW, ale jako formacja wojskowa. Żołnierzy WOP obowiązywały te same regulaminy i przepisy ubiorcze, co pozostałych żołnierzy SZ PRL. MON odpowiadał za uzupełnienie jednostek WOP, oraz administrację rezerw osobowych i środków transportu. 17 maja 1945 roku, dowódca 2. Armii Wojska Polskiego otrzymał rozkaz Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego, nr. 00264, nakazujący mu obsadzenie wschodniego brzegu Odry i Bystrzycy siłami pięciu dywizji piechoty – 5., 7., 8., 10. i 12. Jeszcze w trakcie prac związanych z realizacja tego rozkazu, kolejna decyzja Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego przesunęła dywizje – 7., 8. i 10. dalej na zachód, tj. na linię Odry i Nysy Łużyckiej. Całość prac związanych z przegrupowaniem i obsadzeniem granicy państwowej, przewidziano na 10 czerwca 1945 roku. Dzień ten stał się świętem, utworzonych później, Wojsk Ochrony Pogranicza. W sumie, na granicy państwowej, rozmieszczono jedenaście dywizji piechoty i jeden korpus pancerny. Zabezpieczenie granic wojskami liniowymi, trwało do listopada 1945 roku, tj. do czasu zorganizowania Wojsk Ochrony Pogranicza. Do tej chwili struktura wewnętrzna dywizji stanowiła podstawę w organizowaniu służby granicznej. Dywizja ochraniała odcinek granicy długości ok. 120-160 km, pułk 40-70 km, batalion 15-25 km, kompania 8-15 km. Ochronę granicy, przez jednostki liniowe, traktowano, jako stan przejściowy. Problem ten, rozstrzygnięto rozkazem Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego, nr. 0245, z 13 września 1945 roku, którym to, utworzono Wojska Ochrony Pogranicza. MON(1945-1949) MBP(1949-1954) MSW(1954-1965) MON(1965-1971/1972) MSW(1971/1972 – 1990)

Zadania i uprawnienia Straży Granicznej: Najważniejszym zadaniem SG, jest ochrona granicy państwowej na lądzie i morzu. Dla celów ochrony granicy jest ona wytyczona w terenie linią graniczną i odpowiednio oznakowana znakami granicznymi. Ponadto, ustanowiono tzw. pogranicze, w skład którego, wchodzi część terytorium RP składająca się z: pasa drogi granicznej i strefy nadgranicznej. Pasem drogi granicznej jest obszar o szerokości 15 metrów, licząc w głąb kraju, od linii granicy państwowej, lub od brzegu wód granicznych, albo brzegu morskiego. Strefa nadgraniczna obejmuje cały obszar gmin przyległych do granicy. Zasięg strefy nadgranicznej oznacza się tablicami z napisem „Strefa nadgraniczna”. Do zadań Straży Granicznej należy:

1. Ochrona granicy państwowej - polega na przeciwdziałaniu, przed jej, bezprawnemu przekraczaniu przez osoby i środki transportu, oraz przemieszczaniu towarów. SG wykonuje zadania związane z ochroną granicy, realizując tzw. działania graniczne, podejmowane na odcinakach granicy między przejściami granicznymi, w przejściach granicznych, a także w strefie nadgranicznej. Są to, m.in., działania patrolowe, bezpośrednio wzdłuż pasa drogi granicznej i w strefie nadgranicznej (przy użyciu patroli pieszych, wyposażonych w motocykle, pojazdy czterokołowe, samochody terenowe, śmigłowce, małe samoloty, a także konnych, na obszarze wód wewnętrznych i morza terytorialnego – łodzi patrolowych i innych jednostek pływających), obserwacja, w tym z użyciem środków technicznych (np. przewoźnych jednostek nadzoru wyposażonych w kamery termowizyjne), monitorowanie zagrożonych miejsc, pościgi, organizacja zasadzek, podejmowanie pościgów, kontrola osób i środków transportu na drogach dojazdowych do granicy, współpraca z ludnością pogranicza, działania operacyjno-rozpoznawcze, wspólne operacje organizowane, wraz z Policją, służbą celną, urzędami pracy, żandarmerią, służbą ochrony kolei, a także współpraca ze służbami granicznymi państwa sąsiedniego.

2. Organizowanie i dokonywanie kontroli ruchu granicznego - przekraczanie granicy państwowej RP jest dozwolone przez przeznaczone, oraz otwarte dla ruchu granicznego przejścia graniczne na podstawie dokumentów uprawniających do jej przekroczenia. Z punktu widzenia charakteru ruchu przejścia graniczne dzielą się na: drogowe, kolejowe, lotnicze, morskie i rzeczne. Osoby przekraczające granicę są obowiązane poddać się kontroli granicznej, którą wykonują uprawnieni funkcjonariusze SG. Kontrola ta, ma na celu eliminację przypadków przekroczenia granicy wbrew przepisom, ujawnianie i zatrzymywanie osób poszukiwanych przez służby poszanowania prawa (zarówno polskie, jak i innych państw, w odniesieniu do osób, które podlegają ściganiu na podstawie międzynarodowych listów gończych), dokonywania przemytu, oraz realizację działań imigracyjnych, tj. zadań ukierunkowanych na zapobieganie wjazdom do kraju tzw. uciążliwych cudzoziemców. W czasie kontroli, osoby przekraczające granicę, poza przedstawieniem dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy, zobowiązane są do udzielania wyjaśnień związanych z przekroczeniem granicy.

3. Wydawanie zezwoleń na przekraczanie granicy państwowej, w tym wiz.

4. Rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw i wykroczeń, oraz ściganie ich sprawców, w zakresie właściwości Straży Granicznej, a w szczególności:  przestępstw i wykroczeń dotyczących zgodności przekraczania granicy państwowej z przepisami, związanych z jej oznakowaniem, oraz dotyczących wiarygodności dokumentów uprawniających do przekraczania granicy państwowej,  przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych wymienionych w art. 134 § 1 pkt. 1 Kodeksu Karnego Skarbowego,  przestępstw i wykroczeń pozostających w związku z przekraczaniem granicy państwowej, lub przemieszczaniem przez granicę państwową towarów, oraz przedmiotów określonych w przepisach o oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy, o broni i amunicji, o materiałach wybuchowych, o ochronie dóbr kultury, o narodowym zasobie archiwalnym, o przeciwdziałaniu narkomanii, oraz o ewidencji ludności i dowodach osobistych,  przestępstw i wykroczeń określonych w Ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 128, poz. 1175, z późn. zm.), oraz Ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 128, poz. 1176, z późn. zm.),  przestępstw przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu, oraz przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, pozostających w związku z wykonywaniem komunikacji lotniczej.

5. Zapewnienie bezpieczeństwa w komunikacji międzynarodowej i porządku publicznego w zasięgu terytorialnym przejścia granicznego, a w zakresie właściwości Straży Granicznej - także w strefie nadgranicznej. Oznacza to uprawnienie do: kontroli osób, kontroli pojazdów, a także ścigania przestępstw z Ustawy o ruchu drogowym. Charakter zadań, związanych z bezpieczeństwem, wiąże się też z obowiązkami SG, w ramach ochrony państwa przed niekontrolowanym wwozem materiałów i substancji szkodliwych, oraz zwalczania przemytu niebezpiecznych materiałów. Do zadań SG, w tym zakresie, należy zapobieganie transportowaniu przez granicę państwową odpadów, szkodliwych substancji chemicznych, oraz materiałów jądrowych i promieniotwórczych, a także zanieczyszczaniu wód granicznych. Funkcjonariusze SG posiadają uprawnienia do kontroli, zatrzymywania i cofania z granicy materiałów promieniotwórczych i substancji chemicznych. Działania, w tym zakresie, nazwano kontrolą radiometryczną i chemiczną. Realizują ją w przejściach granicznych, kontrolerzy SG przeszkoleni w Instytucie Energii Jądrowej w Świerku k. Warszawy. SG stworzyła techniczny system, który skutecznie wspiera działania funkcjonariuszy. Na system ten, składają się tzw. urządzenia radiometryczne. Służą one do identyfikacji i wykrywania emisji promieniowania przewożonych towarów. Są to stacjonarne urządzenia (tzw. bramki radiometryczne), które stanowią stałe wyposażenie przejść granicznych, oraz przenośne detektory (mierniki skażeń powierzchni i identyfikatory skażeń).

6. Przeprowadzanie kontroli bezpieczeństwa w zasięgu terytorialnym przejścia granicznego, oraz w środkach transportu w komunikacji międzynarodowej.

7. Zapewnienie bezpieczeństwa na pokładzie statków powietrznych, wykonujących przewóz lotniczy pasażerów.

8. Osadzanie i utrzymywanie znaków granicznych na lądzie, oraz sporządzanie, aktualizacja i przechowywanie granicznej dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej.

9. Ochrona nienaruszalności znaków i urządzeń służących do ochrony granicy państwowej - na podstawie umowy między Rzeczpospolitą Polską, a Republiką Czeską o wspólnej granicy w zakresie administracji polsko-czeskiej granicy państwowej: „Umawiające się strony zapewniają zawsze jednoznaczny, wyraźniej widoczny i geodezyjnie, określony przebieg granicy państwowej. Zobowiązują się utrzymywać i, w razie potrzeby, odnawiać znaki graniczne, oraz aktualizować dokumentację graniczną, stosownie do postanowień, niniejszej umowy.”(Dz. U. 1996r. Nr 46, poz. 205).

10. Gromadzenie i przetwarzanie informacji z zakresu ochrony granicy państwowej i kontroli ruchu granicznego, oraz udostępnianie ich właściwym organom państwowym.

11. Nadzór nad eksploatacją polskich obszarów morskich, oraz przestrzeganiem przez statki przepisów obowiązujących na tych obszarach.

12. Ochrona granicy państwowej w przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez prowadzenie obserwacji statków powietrznych i obiektów latających, przelatujących przez granicę państwową na małych wysokościach, oraz informowanie o tych przelotach właściwych jednostek Sił Powietrznych RP.

13. Zapobieganie transportowaniu, bez zezwolenia wymaganego w myśl odrębnych przepisów, przez granicę państwową odpadów, szkodliwych substancji chemicznych, oraz materiałów jądrowych i promieniotwórczych, a także zanieczyszczaniu wód granicznych.

14. Zapobieganie przemieszczaniu, bez zezwolenia wymaganego w myśl odrębnych przepisów przez granicę państwową, środków odurzających i substancji psychotropowych, oraz broni, amunicji i materiałów wybuchowych.

15. Wykonywanie zadań określonych w innych ustawach.

Realizacja zadań po wejściu Polski do Schengen i zniesieniu kontroli na granicach wewnętrznych Unii Europejskiej: Zniesienie kontroli na granicach wewnętrznych UE, w związku z przystąpieniem Polski do pełnej realizacji Układu z Schengen nie oznacza, że jednostki, tam usytuowane, zaprzestały realizować, nałożone na Straż Graniczną, zadania. Co więcej, intensywność i zakres części z nich (związanych m.in. z przeciwdziałaniem nielegalnej migracji, czy zapewnieniem bezpieczeństwa na międzynarodowych szlakach komunikacyjnych) uległ zwiększeniu. Wynika to z faktu, że na granicach wewnętrznych zaczął funkcjonować inny, niż dotychczas model działania Straży Granicznej. Zmianie uległo zarówno miejsce, jak i formy, oraz metody realizacji zadań. Obszar działania placówek na granicy wewnętrznej został rozszerzony i przesunięty w głąb kraju. Stworzone zostały takie warunki działania, aby mimo zaprzestania kontroli na granicy, Straż Graniczna mogła skutecznie realizować dotychczasowe zadania w zakresie:  kontroli dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na terytorium RP, oraz całej Strefy Schengen, oraz ujawniania ich fałszerstw,

 przeciwdziałania nielegalnej migracji,

 realizacji czynności zleconych przez uprawnione organy krajowe, oraz zagraniczne (w ramach Systemu Informacyjnego Schengen – SIS),

 przeciwdziałania wwozowi na terytorium kraju materiałów niebezpiecznych, lub szkodliwych dla środowiska naturalnego (śmieci, odpady, materiały wybuchowe, materiały o zwiększonej radiacji itp.), których transportowanie wymaga zezwoleń i spełniania szeregu norm i warunków bezpieczeństwa,

 przeciwdziałania przemytowi narkotyków i środków odurzających,

 przeciwdziałania wywozowi z Polski przedmiotów stanowiących wartość zabytkową i zaliczanych do dziedzictwa narodowego, bez zgody właściwych organów odpowiedzialnych za ich ochronę. Ponadto przesunięcie obszaru funkcjonowania w głąb terytorium Polski, pozwoliło rozszerzyć dotychczasowe działania Straży Granicznej, na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego, m.in., o zadania związane z:  zapewnieniem bezpieczeństwa w komunikacji międzynarodowej (obok lotniczej, także drogowej, kolejowej, morskiej),

 prowadzeniem kontroli na międzynarodowych szlakach komunikacyjnych (drogowych, kolejowych), A także wprowadziło działania, związane z kontrolą legalności zatrudnienia, pracy i prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców na terytorium Polski. Wychodząc z założenia, że nowe warunki funkcjonowania formacji nie mogą zmniejszyć dotychczasowej skuteczności przyjęto, że podstawową formą pełnienia służby, przez placówki Straży Granicznej, na odcinkach granicy wewnętrznej UE, będą odpowiednio wyposażone mobilne patrole. Ich zadaniem jest:  patrolowanie określonych obszarów – nie tylko przygranicznych (typowanych na podstawie analizy ryzyka i wyników prowadzonego rozpoznania),

 legitymowanie osób (poszukiwania, realizacja czynności zleconych, ustalanie sprawców i świadków przestępstw i wykroczeń),

 kontrola środków transportu poruszających się po drogach publicznych, pod kątem spełnienia przez nie wymogów, wynikających z przepisów ruchu drogowego, oraz transportu drogowego, a także transgranicznego przemieszczania odpadów i towarów niebezpiecznych,  systematyczne, lub okresowe kontrole miejsc publicznych, w których gromadzą się obywatele państw trzecich (targowiska, dworce kolejowe, giełdy), w celu kontroli legalności pobytu, legalności zatrudnienia, oraz legalności prowadzenia działalności gospodarczej,

 podejmowanie (samodzielnie, lub na podstawie zgłoszenia) czynności służbowych, w stosunku do osób naruszających obowiązujący porządek prawny (w zakresie posiadanych przez Straż Graniczną kompetencji),

 udział w poszukiwaniu rzeczy utraconych w wyniku przestępstwa, które mogą się stać przedmiotem transgranicznego przemieszczania,

 udział w akcjach ratowniczych i zapewniających, oraz przywracających porządek na określonych obszarach,

 współpraca z uprawnionymi służbami i organami krajowymi, oraz innych państw i prowadzenie wspólnych działań. Obok służby patrolowej, na granicy wewnętrznej, w szerszym zakresie, funkcjonują służby operacyjno-śledcze, ukierunkowane na rozpoznanie działalności przestępczej przy zastosowaniu ofensywnych metod i form pracy, oraz techniki operacyjnej. Doświadczenia służb państw Schengen, oraz doświadczenie polskiej Straży Granicznej, związane z przystąpieniem do UE, wskazują, iż zniesienie kontroli na granicy, oraz swoboda przepływu osób i towarów, mogą sprzyjać nasileniu różnych form przestępczości, w tym międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, związanej z nielegalną migracją i przemytem towarów. Do bardzo istotnych form działania Straży Granicznej, na granicach wewnętrznych UE, należy:  rozpoznanie rejonów szczególnie zagrożonych przestępczością, której zwalczanie leży we właściwości ustawowej Straży Granicznej,

 współpraca ze społeczeństwem, w celu odpowiednio wczesnego zdobywania informacji o zdarzeniach, niekorzystnych z punktu widzenia realizowanych zadań, oraz interesów narodowych,

 działalność prewencyjna, tak w aspekcie prewencji kryminalnej (działań ukierunkowanych na zapobieganie przestępczości przez intensywne stosowanie sił i środków własnych – patrole, punkty kontrolne, większa aktywność umundurowanych funkcjonariuszy w określonych rejonach), jak również ogólnej, opartej na aktywnym uczestnictwie w życiu lokalnych społeczności. Wejście do strefy Schengen, nie miało wpływu na obowiązek realizowania przez jednostki Straży Granicznej, na granicach wewnętrznych, dotychczasowych zadań związanych z:  prowadzeniem kontroli legalności pobytu cudzoziemców na terytorium RP,

 wnioskowaniem o wydanie decyzji o wydaleniu, w tym wnioskowaniem do sądu o umieszczenie w strzeżonym ośrodku, lub areszcie w celu wydalenia, albo o przedłużenia okresu pobytu w ośrodku, lub areszcie,

 wydawaniem decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP,

 przygotowywaniem wystąpień niezbędnych do wnioskowania o wpis, przedłużenie, oraz wykreślenie osoby z wykazu osób niepożądanych na terytorium RP,

 przyjmowaniem wniosków o nadanie statusu uchodźcy na terytorium RP,

 występowaniem z wnioskami do właściwego wojewody, lub Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, o udzielenie zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP,

 udzielaniem informacji, w zakresie rozpatrywanych przez wojewodów wniosków o zamieszkanie na czas określony, osiedlenie się, jak również inne formy legalizacji pobytu określone w Ustawie z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie, oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin,

 przyjmowaniem/przekazywaniem obywateli państw trzecich. Obok wszystkich w/w zadań, po zniesieniu kontroli na granicach wewnętrznych UE, jednostki Straży Granicznej są w stałej gotowości do niezwłocznego i skutecznego przywrócenia kontroli granicznej na granicach wewnętrznych (co wynika z art. 23 kodeksu granicznego Schengen).

Po przystąpieniu Polski do strefy Schengen, Straż Graniczna odpowiada za ochronę zewnętrznej granicy Unii Europejskiej z Federacją Rosyjską, Ukrainą, Białorusią i w międzynarodowych portach lotniczych, oraz prowadzi działania, związane ze zwalczaniem nielegalnej migracji na terytorium RP. Straż Graniczna jest formacją o charakterze graniczno – migracyjnym. Głównym jej zadaniem, jest ochrona granicy „zielonej” i kontrola ruchu granicznego na przejściach granicznych. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Komenda Główna Straży Granicznej, po analizie pracy Straży Granicznej, w pierwszych latach po przystąpieniu Polski do strefy Schengen, przygotowały nowy model funkcjonowania formacji. Projekt dostosowuje placówki i oddziały Straży Granicznej do wykonywania zadań związanych z ochroną zewnętrznej granicy UE i przeciwdziałaniem nielegalnej migracji. W ramach projektu kierownictwo resortu spraw wewnętrznych i Straży Granicznej nie planuje zwolnień funkcjonariuszy. Po reorganizacji funkcjonariusze będą mogli kontynuować służbę, w innych placówkach Straży Granicznej, lub służbach mundurowych MSW. Planowane jest utworzenie nowych placówek Straży Granicznej na wschodniej granicy Polski i w głębi kraju. Tylko w oddziałach Straży Granicznej na wschodniej granicy Polski, m.in., w związku z budową nowych przejść granicznych z Ukrainą i Białorusią, niezbędnych będzie około 1500 funkcjonariuszy. Nowy model funkcjonowania Straży Granicznej, powstał po analizie zagrożeń na zewnętrznej i wewnętrznej granicy Unii Europejskiej. Zawarty jest w „Koncepcji funkcjonowania Straży Granicznej w latach 2009 – 2015”, przewidującej rozszerzenie zadań i uprawnień Straży Granicznej w zakresie migracji. Priorytetem dla formacji stały się: ochrona granicy państwowej, stanowiącej granicę zewnętrzną Unii Europejskiej, odprawy graniczne, zwalczanie nielegalnej migracji, przestępczości granicznej i przestępczości z udziałem cudzoziemców, oraz prowadzenie ośrodków strzeżonych dla cudzoziemców. Od kwietnia 2013 roku, w Komendzie Głównej Straży Granicznej pracowały cztery zespoły, których zadaniem było, m.in., opracowanie propozycji struktur organizacyjnych jednostek Straży Granicznej na wschodniej granicy RP, oraz w głębi kraju. Wypracowano rozwiązanie oparte o zasadę, aby obecność funkcjonariuszy Straży Granicznej w danej części terytorium RP, była uzasadniona faktyczną, lub potencjalną obecnością cudzoziemców. Nowy model funkcjonowania Straży Granicznej zawiera propozycje docelowego rozmieszczenia placówek SG, ze szczególnym uwzględnieniem granicy zewnętrznej Unii Europejskiej. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Komenda Główna Straży Granicznej nie planują zwolnień funkcjonariuszy. Funkcjonariuszom zapewnia się możliwość kontynuowania służby w innych placówkach SG, lub służbach mundurowych MSW. Ministerstwo chce również zapewnić miejsca pracy dla pracowników cywilnych Straży Granicznej. Na zachodniej granicy Polski, która od grudnia 2007 r. jest wewnętrzną granicą strefy Schengen, planuje się przeniesienie placówki Straży Granicznej, z Kostrzyna nad Odrą, do Gorzowa Wielkopolskiego, oraz połączenie trzech placówek funkcjonujących w rejonie Szczecina – PSG Szczecin, PSG Szczecin-Goleniów i PSG Szczecin-Port, w jedną dużą placówkę. Na południowej granicy Polski, restrukturyzacja zakłada zniesienie dwóch placówek Karpackiego Oddziału Straży Granicznej - w Piwnicznej-Zdroju i w Żywcu. W Śląskim Oddziale Straży Granicznej, po zniesieniu placówek w Cieszynie i w Raciborzu, planuje się utworzenie placówki w Bielsku-Białej. Zadania wykonywane przez Straż Graniczną wewnątrz kraju, oraz ilość i struktura placówek, też będą wymagać zmian w strukturach oddziałów. Nowe placówki Straży Granicznej na wschodniej granicy RP Nie przewiduje się zmniejszenia liczby placówek Straży Granicznej na wschodniej granicy RP, czyli zewnętrznej granicy Unii Europejskiej. Plan restrukturyzacji, zakłada utworzenie placówki w Olsztynie (Warmińsko-Mazurski Oddział Straży Granicznej) i w Białej Podlaskiej (Nadbużański Oddział Straży Granicznej). W ramach restrukturyzacji 1 września 2013 roku, uruchomiona została placówka w Lublinie. Według danych z lipca 2013 roku, oddziały Straży Granicznej, na wschodniej granicy Polski, posiadać będą, łącznie, ponad 1500 wakatów. Wiąże się to, m.in., z budową nowych i rozbudową istniejących przejść granicznych na odcinku z Ukrainą (Budomierz, Dołhobyczów, Korczowa), oraz Białorusią (Połowce), a także z realizacją zapisów umów o małym ruchu granicznym z Ukrainą i Rosją. Kolejne przejścia pozwolą na zmniejszenie oczekiwania na odprawę na granicy polsko-ukraińskiej, polsko-białoruskiej i polsko-rosyjskiej. Powody zmian w Straży Granicznej Celem projektowanych zmian jest, przede wszystkim, dostosowanie struktur Straży Granicznej na terytorium kraju do zagrożeń migracyjnych i wynikających z nich zadań. Zwiększeniu ulegnie także skuteczność ochrony zewnętrznej granicy Unii Europejskiej. Po wejściu Polski do strefy Schengen, główny ciężar ochrony zewnętrznej granicy UE, spoczął na polskich funkcjonariuszach SG z placówek, zlokalizowanych na wschodzie kraju. Pięć oddziałów odpowiada za ochronę zewnętrznej granicy UE z Federacją Rosyjską, Ukrainą i Białorusią, oraz granicy morskiej. Są to: Nadbużański Oddział Straży Granicznej (granica polsko-białoruska i polsko-ukraińska), Podlaski Oddział Straży Granicznej (granica polsko-białoruska), Warmińsko-Mazurski Oddział Straży Granicznej (granica Polski z Federacją Rosyjską), Bieszczadzki Oddział Straży Granicznej (granica polsko-ukraińska), oraz Morski Oddział Straży Granicznej. Głównym zadaniem funkcjonariuszy z tych oddziałów, jest ochrona i stałe patrolowanie tzw. „zielonej granicy”, oraz granicy morskiej, będących jednocześnie zewnętrzną granicą strefy Schengen. Wielu funkcjonariuszy jest, również, codziennie zaangażowanych w dokonywanie kontroli granicznej na drogowych, kolejowych, morskich i lotniczych przejściach granicznych. Prowadzą również działania operacyjno – śledcze i administracyjne w stosunku do cudzoziemców. Nowy model funkcjonowania Straży Granicznej jest propozycją rozwiązań, które mają dostosować formację do realizacji zróżnicowanych zadań na wewnętrznej i zewnętrznej granicy Unii Europejskiej. Projekt zmian został przekazany do konsultacji związkom zawodowym funkcjonariuszy Straży Granicznej.