Średniowiecze

1.Wzorce osobowe: a) asceta (wzór: św. Aleksy)- ubogie życie; wyrzeczenie sie przyjemności; jego celem jest zbawienie; wzorcem jest Jezus przybywający na pustyni; kieruje nim postawa egoistyczna (zależy mu tylko na własnym zbawieniu) CUDA W ŻYCIU ŚW. ALEKSEGO- cudowne narodziny; Maryja, która schodzi z obrazu; zawrócenie statku; chwila śmierci, gdy wszystkie dzwony dzwonią; jego ciało ma moc uzdrawiającą; list z ręki może wyciągnąć tylko jego żona b) święty (wzór: św. Franciszek)- skromny; pokorny; bogobojny; jest odzwierciedleniem Boga; jego celem jest zbawienie; nie jest egoistą; pomaga potrzebującym; c) władca (wzór: Karol)- pobożny; dobry strateg; inteligentny; realizuje etos rycerski; sprawiedliwy; mądry; honorowy; dobry dla poddanych; odważny; szlachetny; skromny; najważniejsze jest dla niego dobro państwa d) rycerz (wzór: Zawisza Czarny)- odważny, żyje według kodeksu; waleczny; honorowy; szlachetnie urodzony lub zasłużony; przygotowywany od 7 roku życia; wyznaje 7 cnót rycerskich; lojalny wobec władcy; ma wybrankę serca; bierze udział w turniejach rycerskich, by wysławić swoje imię i ulepszyć umiejętności; silny fizycznie; dobrze jeździ konno; staje w obronie słabszych, kobiet; religijny; otrzymuje liczne nagrody;

1.Wzorce osobowe: a) asceta (wzór: św. Aleksy)- ubogie życie; wyrzeczenie sie przyjemności; jego celem jest zbawienie; wzorcem jest Jezus przybywający na pustyni; kieruje nim postawa egoistyczna (zależy mu tylko na własnym zbawieniu) CUDA W ŻYCIU ŚW. ALEKSEGO- cudowne narodziny; Maryja, która schodzi z obrazu; zawrócenie statku; chwila śmierci, gdy wszystkie dzwony dzwonią; jego ciało ma moc uzdrawiającą; list z ręki może wyciągnąć tylko jego żona b) święty (wzór: św. Franciszek)- skromny; pokorny; bogobojny; jest odzwierciedleniem Boga; jego celem jest zbawienie; nie jest egoistą; pomaga potrzebującym; c) władca (wzór: Karol)- pobożny; dobry strateg; inteligentny; realizuje etos rycerski; sprawiedliwy; mądry; honorowy; dobry dla poddanych; odważny; szlachetny; skromny; najważniejsze jest dla niego dobro państwa d) rycerz (wzór: Zawisza Czarny)- odważny, żyje według kodeksu; waleczny; honorowy; szlachetnie urodzony lub zasłużony; przygotowywany od 7 roku życia; wyznaje 7 cnót rycerskich; lojalny wobec władcy; ma wybrankę serca; bierze udział w turniejach rycerskich, by wysławić swoje imię i ulepszyć umiejętności; silny fizycznie; dobrze jeździ konno; staje w obronie słabszych, kobiet; religijny; otrzymuje liczne nagrody;

2.Śmierć: a) Wizerunek śmierci - jest tajemnicza; z jednej strony przeraża, a z drugiej fascynuje; ludzie spotykali się z nią na co dzień (wojny, egzekucje); kobieta z kosą; ubrana na czarno; ludzie się jej boją; ludzie modlą się o śmierć lekką bezbolesną b) Śmierć jako kara- śmierć ukarze każdego człowieka, który łamie prawo boskie; nie uznaje autorytetów; nie można jej przekupić, ani uniknąć. c) Śmierć jako nagroda- moment przejścia między życiem na ziemi a życiem wiecznym; droga do życia wiecznego; dla chrześcijanina życie wieczne; dla muzułmanina 72 kobiety. d) Toposy:

  • motyw ubi sunt- gdzie są Ci ludzie, którzy napełniali świat swoim przepychem? (Gdzie trafiają ludzie po smierci?)
  • danse macabre- taniec ze śmiercią, ukazanie śmierci jako gnijącego trupa z kosa w ręku, która do swojego tańca zaprasza wszystkich ludzi
  1. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze śmiercią - Mistrz Polikarp prosił Boga o ujrzenie śmierci; widok śmierci wprawia go w przerażenie, pada na kolana i próbuje przekupić ją kołaczem (chleb); śmierć mówi o swoim tańcu, do którego zaprasza wszystkich ludzi; uśmiercenie ludzi sprawia jej przyjemność; zabiera ludzi bez względu na ich płeć czy wiek; zabiera ludzi o każdej porze roku; obraz śmierci: kościotrup, ohydna kobieta, w ręku trzyma kosę, przepasana płachtą.

  2. Wizerunek Maryi: a) “Bogurodzica”: ukazana w stylu romańskim; wyniosła; wybrana przez Boga; jest matką Boga a zachowała czystość; motyw Desis po prawicy Boga); pośredniczka; dostojna; pocieszycielka; ludzie proszą ją o wstawiennictwo u Boga; jest adresatką utworu b) “Posłuchajcie bracia miła”: ukazana w stylu gotyckim; “Matka stojąca pod krzyżem”; boleściwa; prosi ludzi o udział w cierpieniu; ma żal do Archanioła Gabriela; chce wziąć cierpienie Chrystusa na siebie; bliska człowiekowi; bezradna; bezsilna; tylko modlitwa może uchronić inne matki przed takimi przeżyciami; jest podmiotem mówiącym w utworze

  3. Pieśń o Rolandzie: a) Roland- poddany Króla Karola Wielkiego; zwycięzca wojny krzyżowej z saracenami; w drodze do kraju stoi w straży tylnej i w obawie przed utratą honoru nie decyduje sie na wezwanie posiłków, co powoduje śmierć najlepszych rycerzy b) Roland jako wojownik- chowa pod siebie róg i miecz, po to, by nie dostały się w ręce wroga, który użyje ich przeciw rycerzom Karola Wielkiego; stoi na czele straży tylnej wojsk; Odwraca głowę w stronę Hiszpanii na znak, że Karol Wielki nie został pokonany; dba o swoje dobre imię i sławę; myśli o Bogu, o swoim władcy, o ojczyźnie (Francji) c) Roland – scena śmierci -wasal- wspomina króla, wojny; miecz i róg chowa, by nie dostały się w ręce wroga; umiera za ojczyznę; wierny władcy; złożone ręce symbolizują hołd; -chrześcijanin- wyciąga rękawice w kierunku Boga, na znak tego, że jest Mu oddany; modli się; kładzie się twarzą do ziemi na znak pokory, pokuty; walczy z poganami; modli się o duszę swoich przyjaciół; umiera pod sosną, na wzgórzu, co przypomina Chrystusa umierającego na krzyżu; Bóg mu wybacza i przysyła po jego duszę Archanioła;

  4. Dzieje Tristana i Izoldy to przede wszystkim opowieść o nieszczęśliwej, tragicznej miłości bohaterów tytułowych. Byli oni sobie przeznaczeni, jednak nie dane im było wspólne życie, ani połączenie się węzłem małżeńskim. Wypity przez pomyłkę napój miłosny połączył ich serca na zawsze, jednak Izolda musiała zostać żoną króla Marka, pana i władcy Tristana. Od tej chwili całe życie pary kochanków było jednym wielkim pasmem cierpień miłosnych i rozpaczliwych prób bycia razem wbrew okolicznościom. Miłość okazała się uczuciem mocniejszym od nich samych, od zdrowego rozsądku, silniejszym od wszelkich przeszkód i niebezpieczeństw. Zakochani zmuszeni więc byli oszukiwać prawowitego małżonka, stosować rożne wybiegi oraz bezustannie ryzykować własnym życiem. Na koniec wygnany z kraju Tristan umiera od ran i z żalu za ukochaną, Izoldzie zaś pęka serce z rozpaczy po śmierci kochanka. Dopiero po ich śmierci miłość triumfuje. Z grobu Tristana wyrasta głóg i zanurzył się z grobem Izoldy. To stanowi symbol wiecznej, prawdziwej i niezniszczalnej miłości.