Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego- organizacja polityczno-wojskowa , która powstała 24 sierpnia 1949 w wyniku podpisania 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego. Początkowym celem istnienia NATO była obrona militarna przed atakiem ze strony Związku Radzieckiego i jego satelitów, z czasem jednak organizacja stała się elementem utrzymania równowagi strategicznej między Wschodem i Zachodem. Po rozpadzie Układu Warszawskiego pełni rolę stabilizacyjną, podejmując działania zapobiegające rozprzestrzenianiu konfliktów regionalnych. Obecnie NATO liczy 28 członków. 1949-Belgia, Kanada, Dania, Francja, Islandia Wlochy Luksemburg, Holandia, Norwegia, Portugalia, Wielka Brytania, Stany zjednoczone 1952-Grecja, Turcja, 1955-Niemcy 1982-Hiszpania 1999-Czechy, Węgry, Polska 2004-Bułgaria, Estonia, Łotwa, Litwa, Rumunia, Słowacja, Słowenia 2009- Albania,Chorwacja Potencjalni kandydaci do członkostwa w NATO to: Gruzja, Finlandia, Serbia, Szwecja. Oficjalnymi kandydatami do członkostwa w sojuszu są Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra i Macedonia.

Koncepcje Strategiczne Strategia wojenna NATO oparta była głównie na amerykańskich koncepcjach strategicznych wynikających z oceny zagrożenia bezpieczeństwa międzynarodowego. Pierwszą z nich była strategia zmasowanego odwetu przyjęta w USA w 1950 r. a zaadaptawana przez sojusz NATO w 1957 r. Zakładała ona wykonanie uderzeń jądrowych na państwa Układu Warszawskiego w odpowiedzi na poważniejszy atak militarny. Dopuszczała również wykonanie uprzedzającego ataku jądrowego w przypadku stwierdzenia zagrożenia bezpieczeństwa państw sojuszu. Dla zapewnienia skuteczności i szybkości działań rozbudowano system baz wojskowych rozmieszczonych wokół państw „bloku wschodniego”. Od 1953 r. na terenie Europy rozlokowano broń nuklearną w postaci rakiet średniego zasięgu i bomb jądrowych. Koalicyjny charakter strategii wojennej przejawiał się głównie w podziale zadań. Amerykańskie siły zbrojne miały wykonać strategiczne uderzenia jądrowe, operacje morskie miały być realizowane przez floty wojenne USA i państw europejskich, natomiast działania bojowe na terenie Europy miały być prowadzone głównie przez siły lądowe i lotnictwo taktyczne europejskich państw NATO. Przełamanie monopolu atomowego USA przez ZSRR oraz wprowadzenie na uzbrojenie Układu Warszawskiego międzykontynentalnych pocisków rakietowych skłoniło USA do zmiany strategii. W 1961 r. opracowano strategię elastycznego reagowania, która została przyjęta przez NATO w 1967 r. Zakładała ona możliwość prowadzenia działań wojennych zarówno z wykorzystaniem broni jądrowej, jak i bez niej. W przypadku ataku państw UW przewidywano prowadzenie działań o charakterze konwencjonalnym, a w sytuacji ich niepowodzenia wykorzystanie taktycznej broni jądrowej na ograniczoną skalę. Strategiczna broń jądrowa miała być użyta dopiero po jej zastosowaniu przez ZSRR. Główną rolę w ewentualnym uderzeniu odegrać miał amerykański potencjał jądrowy, którego wykorzystanie określały plany operacyjne SIOP (Single Integrated Operational Plan). Przewidywały one różne warianty uderzeń o ograniczonym lub masowym charakterze w celu osiągnięcia założonych celów wojennych. Zakończenie zimnej wojny przyniosło zmianę koncepcji strategicznej NATO. W 1991 została przyjęta tzw. Nowa koncepcja strategiczna. Zakładała ona utrzymanie wystarczających sił konwencjonalnych i nuklearnych zdolnych do odstraszania ewentualnych agresorów i prowadzenie działań zapobiegających ewentualnym konfliktom zbrojnym na świecie. Skoncentrowano się też na zagwarantowaniu bezpieczeństwa państw sojuszu w warunkach różnorodnych i wielokierunkowych zagrożeń międzynarodowych (konflikty etniczne i terytorialne, rozprzestrzenianie broni masowego rażenia i technologii uzbrojenia, przerwanie dostaw surowców strategicznych, terroryzm i sabotaż). W 1999 koncepcja ta uległa aktualizacji w oparciu o doświadczenia misji NATO w b. Jugosławii. Nowa koncepcja strategiczna wprowadziła pojęcie „operacji spoza artykułu 5”, którymi są przede wszystkim „operacje reagowania kryzysowego”, czyli działania przy użyciu sił zbrojnych skierowane na usuwanie przyczyn sytuacji kryzysowych lub kryzysów zagrażających regionalnemu lub światowemu bezpieczeństwu oraz powodujących naruszenie praw człowieka. Podobnie jak w operacjach pokojowych, siły interweniujące powinny działać w sposób bezstronny – nie są bowiem stroną w konflikcie. Art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego mówi,że każdy zbrojny atak na jedno z państw członkowskich będzie traktowany przez pozostałe państwa jako atak na nie same i w takiej sytuacji każdy z członków sojuszu udzieli pomocy napadniętej stronie, podejmując działania, jakie uzna za koniecznie, łącznie z użyciem siły zbrojnej Flaga NATO przyjęta 14 listopada 1953. Symbolika-Błękit symbolizuje Ocean Atlantycki oraz zgodę, biały pierścień – jedność, róża kompasowa dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ze wszystkich stron. Ogólnie, flaga daje wrażenie celownika.

Cywilne struktury organizacyjne • Rada Północnoatlantycka, • Komitet Planowania Obrony, • Grupa Planowania Nuklearnego, • Sekretariat Generalny. Rada Północnoatlantycka • Najwyższy organ kierowniczy w sprawach politycznych • Działa na szczeblu ministerialnym (ministrowie spraw zagranicznych, obrony, gospodarki, finansów) • Zbiera się 2 razy w roku • W szczególnie ważnych sprawach zbiera się na szczeblu szefów państw i rządów-szczyty NATO Komitet Planowania Obrony • Najwyższy organ kierowniczy zajmujący się sprawami wojskowymi • Zbiera się 2 razy w roku na szczeblu ministrów obrony i częściej na szczeblu niższym jako Stały Komitet Planowania Obrony • Zajmuje się uzgodnieniami strategicznych planów wojskowych • Decyzje Komitetu nie wymagają zatwierdzenia Rady Grupa Planowania Nuklearnego • Zbiera się 2 razy w roku na szczeblu ministrów obrony i częściej na szczeblu ambasadorów • Zajmuje się strategią jądrową • Decyzje Grupy wymagają zatwierdzenia przez Komitet Planowania Obrony Sekretariat Generalny • Nadzorowanie nad wykonywaniem uchwal głównych organów Sojuszu • Opracowywanie raportów, projektów uchwal • Na czele stoi Sekretarz Generalny- najwyższy przedstawiciel NATO w kontaktach z państwami i innymi organizacjami. • Sekretarz Generalny przewodniczy sesjom Rady Północnoatlantyckiej, Komitetowi Planowania Obrony oraz Grupie Planowania Nuklearnego oraz innym komitetom Wojskowe struktury organizacyjne • Komitet Wojskowy, • Międzynarodowy Sztab Wojskowy, • Dowództwa Regionalne. Komitet Wojskowy • Zbiera się 2 razy w roku w składzie szefów sztabów generalnych państw członkowskich • Na niższym szczeblu jako stały Komitet Wojskowy • Podlega bezpośrednio Radzie i Komitetowi Planowania Obrony • W sprawach strategii jądrowej- Grupie Planowania Jądrowego • Kieruje pracą dowództw regionalnych i innych organów wojskowych • Działalność Komitetu Wojskowego wspierana jest przez Międzynarodowy Sztab Wojskowy i Agencje Wojskowe Międzynarodowy Sztab Wojskowy • Międzynarodowy Sztab Wojskowy jest organem wykonawczym Komitetu Wojskowego • Kieruje i koordynuje działalnością dowództw regionalnych Dowództwa regionalne • Naczelne Dowództwo Europy (ACE) z siedzibą w Casteau (Belgia) • Obejmuje swym zasięgiem obszary lądowe rozciągające się od Przylądka Północnego do południowego krańca Włoch oraz od Atlantyku (z wyłączeniem Portugalii) po wschodnią granicę Turcji Zasady działania • Zapewnienie trwałego bezpieczeństwa w obszarze północnoatlantyckim. • Wzajemna pomoc wojskowa na wypadek ataku na którekolwiek z państw członkowskich. • Załatwianie wszelkich sporów międzynarodowych metodami pokojowymi, zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych. • Wysyłanie wojsk do państw, na terytorium których toczy się konflikt zbrojny, celem zażegnania tego konfliktu. • Powstrzymywanie się w stosunkach międzynarodowych od użycia siły.

Stan faktyczny prognozy rozwoju Podstawowym aktem prawnym, będącym podstawą działania NATO jest podpisany 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie Traktat Północnoatlantycki, zwany tez traktatem waszyngtońskim. Umowa jest w istocie bardzo prostym dokumentem złożonym z 14 artykułów określających najważniejsze zobowiązania sojuszników wobec siebie z osobna, jak i Sojuszu jako całości. Szczególnie ważny z punktu widzenia aspektu obronności jest art. 5, stanowiący że każdy atak zbrojny z zewnątrz zwrócony przeciwko jednemu lub kilku państwom członkowskim traktowany będzie jako atak przeciwko całej organizacji. Zawarta w tym artykule formuła casus foederis jest szczególnym rodzajem solidarności wojskowej między członkami Sojuszu. NATO jest organizacją stawiającą sobie za cel zbiorową ochronę swoich członków, jako podstawę zachowania pokoju i umocnienia bezpieczeństwa międzynarodowego. Z prawnomiędzynarodowego punktu widzenia NATO jest międzynarodową organizacją opartą na sojuszniczym systemie bezpieczeństwa. Zgodnie z Traktatem Waszyngtońskim każde państwo członkowskie zobowiązuje się przyczyniać do rozwoju pokojowych i przyjaznych stosunków międzynarodowych oraz dbać o zachowanie bezpieczeństwa własnego oraz innych członków sojuszu i wzmacniać swoje siły zbrojne. Głównym celem Sojuszu jest zagwarantowanie – środkami politycznymi i militarnymi –wolności i bezpieczeństwa wszystkim państwom członkowskim. Do osiągnięcia tego celu NATO wykonuje podstawowe zadania w zakresie bezpieczeństwa: • zapewnia fundament trwałego bezpieczeństwa w Europie, opartego na rozwoju instytucji demokratycznych i pokojowym rozwiązywaniu konfliktów; • zapewnia środki odstraszania i obrony przed jakąkolwiek formą ataku na terytorium każdego państwa członkowskiego; • rozwija bezpieczeństwo międzynarodowe poprzez stałą i aktywną współpracę ze wszystkimi państwami partnerskimi należącymi do programu Partnerstwo dla pokoju (PdP) oraz Euroatlantyckiej Rady Partnerstwa; • wysyła swoje misje wojskowe do państw, na terytorium których toczy się konflikt zbrojny, celem zażegnania tego konfliktu.