1.Otoczenie wewnętrzne organizacji: zarząd, pracownicy, kultura organizacyjna. Otoczenie wewnętrzne: warunki i siły wewnątrz organizacji. Zarząd Nie każda organizacja ma zarząd. Oczywiście firmy działające w formie spółki akcyjnej muszą taki zarząd mieć, ale firmy nie będące spółką akcyjną i liczne organizacje niekomercyjne są wolne od tego obowiązku. Większość uniwersytetów ma jednak rady zarządzające, a większość innych wielkich organizacji ma rady powiernicze, które w zasadzie spełniają takie same funkcje. Zarząd korporacji jest wybierany przez akcjonariuszy, a jego zadania polegają na nadzorowaniu ogólnego zarządzania firmą, tak by zapewnić jego zgodność z interesami akcjonariuszy. Zarząd odgrywa ważną rolę w układaniu strategii firmy i nadzorowaniu jej właściwego wykonywania. Ma również wgląd we wszystkie ważne decyzje podejmowane przez kierownictwo najwyższego szczebla i określa wysokość wynagrodzeń menedżerów tego szczebla. Pracownicy Kiedy pracownicy staną się członkami organizacji, stają się jednocześnie częścią jej otoczenia wewnętrznego. Wszystko jest dobrze kiedy pracownicy i menedżerowie wyznają te same wartości i dążą do tych samych celów. Kiedy jednak dążą do odmiennych celów lub organizacja wstrząsana jest konfliktami i przesiąknięta wrogością przynosi to wszystkim szkody. Kultura Zestaw wartości, które pomagają członkom organizacji rozumieć, za czym organizacja się opowiada, jak pracuje i co uważa za ważne. Kultura określa „nastrój” organizacji; Zazwyczaj wykształca się ona i rozwija w ciągu długiego okresu. Punktem wyjścia często jest założyciel organizacji. W miarę wzrostu organizacji jej kultura ulega modyfikacjom, jest kształtowana i doskonalona poprzez symbole, anegdoty, bohaterów, hasła i uroczystości. Również sukcesy firmy i wspólne doświadczenia załogi kształtują kulturę. 2. Otoczenie zewnętrzne szczegółowe (celowe) organizacji: dostawcy, odbiorcy, konkurenci, klienci, instytucje kontrolujące. Otoczenie zewnętrzne: wszystko poza organizacją, co może na nią oddziaływać. Dostawcy To organizacje, które dostarczają zasobów innym organizacjom (surowców, maszyn, zasoby ludzkie; banki są dostawcami kapitału dla przedsiębiorstw, dostawcy zaopatrują organizację w informacje potrzebne do wykonywania zadań). Odbiorcy Nabywają produkty oferowane przez organizację. Konkurenci To inne organizacje, które konkurują z nią o zasoby. Najbardziej oczywistym typem takich zasobów są pieniądze klientów. Organizacje mogą również konkurować o różnego rodzaju zasoby inne niż środki pieniężne, przeznaczone na wydatki konsumpcyjne np. o uzyskanie kredytu od banku dysponującego ograniczonymi środkami na akcję kredytową. Przedsiębiorstwa konkurują o wysokiej jakości siłę roboczą, przełomowe wynalazki i patenty. Klienci Każdy kto płaci za nabycie wyrobu lub usługi organizacji (nie tylko osoby fizyczne, ale także szkoły, szpitale, agencje państwowe itp.). Regulatorzy Jednostki, które mogą kontrolować, regulować lub w inny sposób oddziaływać na politykę i praktyki organizacji. Istnieją dwa rodzaje regulatorów: agencje regulacyjne – powołane przez rząd w celu ochrony społeczeństwa przed pewnymi praktykami gospodarczymi albo ochrony jednej organizacji przed innymi (Agencja Ochrony Środowiska, Komisja Papierów wartościowych i Giełdy) grupy interesów – grupy i organizacje utworzone przez swoich członków w celu zabiegania o wpływ na działalność gospodarczą ( Krajowa Organizacja Kobiet) Sojusznicy strategiczni Organizacje współpracujące ze sobą w ramach wspólnego przedsięwzięcia. Pomagają firmom uzyskać od innych doświadczenie, którego im brakuje i lepiej rozłożyć ryzyko.
Właściciele – ci, którzy uczestniczą we własności organizacji. 3. Otoczenie zewnętrzne ogólne (makrootoczenie): ekonomiczne, techniczne, socjokulturowe, prawno-polityczne, międzynarodowe. Ekonomiczne – ogólna kondycja systemu gospodarczego, w którym działa organizacja (inflacja, stopy procentowe, bezrobocie i popyt). Np. w warunkach inflacji firma drożej pozyskuje zasoby, a dla pokrycia wyższych kosztów musi podnieść ceny swoich produktów. Techniczne – metody pozwalające przekształcić zasoby w produkty i usługi. Socjokulturowe - zwyczaje, nawyki, wartości i demograficzne cechy społeczeństwa w którym funkcjonuje organizacja. Prawno-polityczne – państwowa regulacja działalności gospodarczej i ogólne stosunki pomiędzy gospodarką i państwem. Międzynarodowe – zakres w jakim organizacja uczestniczy w działalności gospodarczej w innych krajach lub pozostaje pod jego wpływem. Socjokulturowe - zwyczaje, nawyki, wartości i demograficznecechy społeczeństwa, w którym funkcjonuje organizacja; tworzą go:

• otoczenie kulturowe – obejmuje tradycje kulturową i historyczną,
• otoczenie socjologiczne – klasowa i warstwowa struktura społeczeństwa,
• otoczenie demograficzne – obejmuje strukturę wg. płci i wieku, zasoby siły roboczej, rozmieszczenie ludności w miastach i wsiach,
• otoczenie edukacyjne – ogólny poziom oświaty w danym społeczeństwie.

4. Relacje między organizacją a otoczeniem. Do opisu sposobu oddziaływania otoczenia na organizację można użyć trzech podstawowych charakterystyk: zmienność i złożoność otoczenia, sił konkurencyjnych oraz zakłóceń otoczenia.

Zmienność i złożoność otoczenia

Niepewność – ważna siła wynikająca ze zmienności i złożoności otoczenia, która wpływa na wiele działań organizacji. Mała niepewność – otoczenie stabilne i proste Umiarkowana niepewność - dynamiczne i proste (przykład: wytwórcy odzieży i producenci płyt kompaktowych; podlega szybkim zmianom kiedy konkurenci zmieniają ceny i fasony, kiedy zmieniają się gusty konsumentów). Umiarkowany zakres niepewności – stabilność i złożoność (organizacja musi współpracować z dużą liczbą dostawców, regulatorów, grup konsumentów i konkurentów). Wysoki stopień niepewności – dynamiczne i złożone (np. IBM; szybkie tempo innowacji elektronicznej). Pięć sił konkurencji Zagrożenie ze strony nowych konkurentów, próby wymanewrowania rywali, zagrożenie substytutami, siła nabywców, siła dostawców. Zakłócenia w otoczeniu Pięć sił konkurencji można systematycznie badać i oceniać, mimo że zawsze podlegają one nieoczekiwanym zmianom i zaburzeniom. Najpospolitszą formą zaburzeń w organizacji jest jakiś kryzys. Każda organizacja musi ocenić swoją sytuację i reagować stosownie do wiedzy i osądu swojego wyższego kierownictwa. Istnieje kilka sposobów reakcji organizacji na jej otoczenie:

1. zarządzananie informacją – szczególnie ważne przy kształtowaniu początkowego zrozumienia otoczenia i jego obserwacji w celu wykrycia oznak zmiany. Organizacje wykorzystują kilka technik zarządzania informacją. Jedna polega na wyznaczeniu specjalnych łączników czyli przedstawicieli do spraw sprzedaży albo agent do zakupów.
2. odpowiedź strategiczna – polega na pewnej korekcie strategii lub strategii zupełnie nowej.
3. Fuzje (kilka firm łączy się i tworzy nową firmę), przejęcia (jedna firma kupuje inną), zakupy (nabyta firma funkcjonuje jako filia), sojusze (firma podejmuje z inną firmą nowe przsedsięwzięcie).
4. Projektowanie organizacji – organizacja może rónież reagować na warunki otoczenia odpowiednio projektując kształt swej struktury (mechanistyczna struktura – formalne, sztywne przepisy lub organiczona – bardziej elastyczna, która pozwala szybciej reagować organizacji na zmiany otoczenia).
5. Bezpośredni wpływ na otoczenie – np. firmy mogą wpływać na swych dostawców podpisując długoterminowe umowy przewidujące stałe ceny i w ten sposób zabezpieczają się przed inflacją. Wpływ otoczenia na organizację może się wyrażać w niepewności, siłach konkurencji i zaburzeniach. Organizacje ze swej strony oddziaływują na swe otoczenie celowe, wykorzystując zarządzanie informacją, reakcje strategiczne, fuzje, przejęcia, zakupy, sojusze, projektowanie struktury organizacji, wpływy bezpośrednie. Kluczowym kryterium pozwalającym ocenić jak organizacja radzi sobie w stosunkach z otoczeniem jest poziom jej skuteczności. Skuteczna organizacja z powodzeniem pozyskuje zasoby i odpowiednio nimi zarządza. Kluczowym czynnikiem skuteczności jest odpowiednie planowanie.