
Bezpieczeństwo wspólne wg. Olofa Palmego
Bezpieczeństwo w najprostszym słownikowym ujęciu to „stan niezagrożenia, spokoju, pewności”. Według prof. R. Zięby „W znaczeniu ogólnospołecznym bezpieczeństwo obejmuje zabezpieczenie potrzeb i istnienia, przetrwania, pewności, stabilności, tożsamości, niezależności, ochrony poziomu i jakości życia. Bezpieczeństwo jest naczelną potrzebą państw i systemów międzynarodowych, jego brak wywołuje niepokój i poczucie zagrożenia”. Na podstawie kryterium podmiotowego w nauce o stosunkach międzynarodowych wyróżnia się : • bezpieczeństwo narodowe, które jest kategorią jednostkową i odnosi się do pojedynczych państw oraz ich społeczeństw, • bezpieczeństwo międzynarodowe, odnoszące się do określonej zbiorowości tych państw, w tym-systemu międzynarodowego.
Bezpieczeństwo w najprostszym słownikowym ujęciu to „stan niezagrożenia, spokoju, pewności”. Według prof. R. Zięby „W znaczeniu ogólnospołecznym bezpieczeństwo obejmuje zabezpieczenie potrzeb i istnienia, przetrwania, pewności, stabilności, tożsamości, niezależności, ochrony poziomu i jakości życia. Bezpieczeństwo jest naczelną potrzebą państw i systemów międzynarodowych, jego brak wywołuje niepokój i poczucie zagrożenia”. Na podstawie kryterium podmiotowego w nauce o stosunkach międzynarodowych wyróżnia się : • bezpieczeństwo narodowe, które jest kategorią jednostkową i odnosi się do pojedynczych państw oraz ich społeczeństw, • bezpieczeństwo międzynarodowe, odnoszące się do określonej zbiorowości tych państw, w tym-systemu międzynarodowego. Wyróżniamy dwa podstawowe systemy bezpieczeństwa międzynarodowego:
- unilateralne
- multilateralne. Przedmiotem mojego referatu jest model bezpieczeństwa multilateralnego należący do kategorii bezpieczeństwa zbiorowego a mianowicie bezpieczeństwo wspólne według Olofa Palmego. Twórcą koncepcji bezpieczeństwa wspólnego był Olof Palme, premier Szwecji w latach 1969-1976 oraz 1982-1986. W 1980 roku został przewodniczącym Niezależnej Komisji do spraw Rozbrojenia i Bezpieczeństwa. Olof Palme był kontrowersyjnym politykiem, którego osobowość zdominowała życie polityczne Szwecji. Był politykiem aktywnym na arenie międzynarodowej m.in. w ruchu państw niezaangażowanych, udzielał poparcia ruchom narodowym w krajach rozwijających się, potępiał udział USA w wojnie w Wietnamie. Ideologię polityczną Palmego kształtowały następujące opcje: • przywiązanie do demokratycznego socjalizmu w klasycznym rozumieniu – jako kierunku zakładającego wrażliwość społeczną, dążącego do równości i sprawiedliwości, • odrzucenie komunizmu, • wrogość wobec liberalizmu gospodarczego, • radykalny antykolonializm, • sympatia i znacząca pomoc dla krajów Trzeciego Świata. W polityce wewnętrznej kontynuował realizację tworzenia państwa opiekuńczego, mimo pewnych trudności związanych z finansowaniem wysokiego poziomu świadczeń socjalnych. Swoją wizje przedstawił w specjalnym raporcie w 1982 roku. Punktem wyjścia było założenie iż bezpieczeństwo można osiągnąć wspólnie z innymi państwami a nie przeciw nim. Zaakcentowana została potrzeba budowy bezpieczeństwa w interesie wszystkich członków społeczności międzynarodowej. Palme krytycznie odniósł się również do supermocarstw i ich rywalizacji, pokazując wynikające z tego wspólne zagrożenia. W specjalnym uzasadnieniu do raportu Egon Bahr zawarł dodatkowe propozycje uzasadniając przy tym, ze ‘wspólne bezpieczeństwo może być osiągnięte jedynie wraz z sojuszami i ich głównymi mocarstwami a nie zaś wbrew nim, lub bez nich’. Zaproponował ograniczenie zbrojeń oraz rozwój współpracy miedzy państwami i narodami. W swoich rozważaniach Olof Palme zaprzeczył poglądom iż siła militarna jest jedynym skutecznym czynnikiem zapewniającym osiągnięcie bezpieczeństwa. Potępił zimnowojenną rywalizację Wschód-Zachód i realizowany w tym czasie model odstraszania, którego istota sprowadzała się do kształtowania przekonania, iż w razie jakiejkolwiek agresji, przeciwnika spotyka nieuchronny odwet. Koncepcja odstraszania polegała na dysponowaniu przez obie rywalizujące strony broni masowego rażenia. Palme w swojej koncepcji zaprezentował poglądy całkowicie odmienne, twierdził, iż należy zacząć od ograniczania a następnie doprowadzić do całkowitej eliminacji broni nuklearnej. Całość koncepcji kształtuje się w obrębie poszukiwania wspólnych zagrożeń i wspólne ich rozwiązywanie, respektowania racji drugiej strony i skłonności do znajdowania kompromisów, ograniczania zbrojeń oraz ciągłego i nieprzerwanego budowania wzajemnego zaufania. Bezpieczeństwo wspólne (ang. common security), według Niezależnej Komisji ds. Rozbrojenia i Bezpieczeństwa, określa, iż nie da się osiągnąć trwałego bezpieczeństwa jeżeli nie będzie ono udziałem wszystkich, a to z kolei można uzyskać jedynie przez współpracę opartą na zasadach równości, sprawiedliwości i wzajemności. Olof Palme został śmiertelnie postrzelony 28 lutego 1986 w centrum Sztokholmu, , około godziny 23.21. Premier Szwecji bez eskorty agentów ochrony osobistej wracał w towarzystwie swojej żony Lisbet do domu po seansie w kinie. Sprawca oddał 2 strzały z bardzo bliskiej odległości w plecy premiera. Okoliczności zamordowania Olofa Palme do dziś nie zostały wyjaśnione, pomimo ogromnego wysiłku policji i odpowiednich urzędów. Głównym podejrzanym o dokonanie zbrodni był Viktor Gunnarson, powiązany ze środowiskami skrajnej prawicy a w szczególności z Europejską Partią Robotników. Zamachu dokonano wkrótce po przemowie Olofa Palme “Szwedzki parlament przeciwko apartheidowi w Sztokholmie” na której obecni byli najważniejsi liderzy Afrykańskiego Kongresu Narodowego. W 1996 pułkownik RPA Eugene de Kock zeznał że Palme został zamordowany dlatego bo “zdecydowanie sprzeciwiał się apartheidowi a Szwecja wniosła duży wkład w działalność ACN”.
