W całym procesie przyswajania wiedzy w szkole istotną rolę odgrywa nauczyciel tzn. jego postawa, umiejętności i sprawność dydaktyczna. Oczywiste jest to, iż jakość edukacji w głównej mierze zależy od kadry nauczycielskiej. Powodem tego są rozważania pedagogów na temat cech, właściwości i umiejętności zawodowych posiadających przez nauczycieli. Literatura pochodząca z ubiegłych lat pojęcie to ujęła w kategorii kompetencji, które stanowią kwalifikacje zawodowe różnych ludzi. Gwarantują one poprawne wykonywanie wyuczonego zawodu i osiągnięcie sukcesów. Współczesny świat pozwala tylko ludziom kompetentnym być profesjonalistami.

Termin „kompetencje” nie jest rozumiany w sposób jednoznaczny. Literatura posiada wiele różnych definicji wyjaśniających to pojęcie. Na użytek niniejszego tekstu przyjmę za M. Dudzikową, iż kompetencje to zdolność do czegoś, która to zdolność jest zależna zarówno od znajomości wchodzących w nią umiejętności, sprawności, jak i od przekonania o możliwości posługiwania się tą zdolnością. Podobnie jest co do kompetencji nauczycielskich. Literatura podmiotu zawiera wiele różnych klasyfikacji tego terminu. Jednak autorzy odnoszą się do istoty zawodu nauczycielskiego oraz jego specyfiki i zadań, funkcji jakie pełnią nauczyciele. Zdaniem R. Kwaśnicy kompetencje jakie posiadają nauczyciele wiążą się z jego osobistymi cechami oraz ze sprawczymi oddziaływaniami, jako efektem wiedzy technicznej. Z punktu widzenia opisanego tematu istotne będzie dokonanie podziału kompetencji, które zaproponował W. Strykowski , który wyróżnił trzy grupy kompetencji nauczycielskich:  merytoryczne – które, dotyczą treści nauczanego przedmiotu;  dydaktyczno-metodyczne –który, koncentruje się na warsztacie pracy nauczyciela i ucznia;  wychowawcze – które, dotyczącą różnych sposobów oddziaływania na ucznia.

Powyższe wyróżnienie kompetencji, zdobyta przez nauczyciela wiedza oraz długoletnie doświadczenie z zakresu nauczanej dyscypliny naukowej wydają się dla nas sprawą dość oczywistą i być może jest to powodem częstego pomijania ich przez nas podczas prowadzenia dyskusji na temat kształcenia nauczycieli. Świadczyć o tym może również stosunek ilości godzin wiedzy merytorycznej do wiedzy metodycznej i ogólnej. A kompetencje merytoryczne ogólnie uznane są za istotny element skuteczności działania w praktyce. Nauczyciele kształcenia zintegrowanego umiejętność konstruowania modeli zajęć zintegrowanych związana koniecznie musi być z sięganiem do informacji z różnych dyscyplin naukowych (np. matematyki, biologii, geografii). Zatem dobry nauczyciel powinien być bardzo dobrze wcześniej przygotowany w zakresu operatywnej wiedzy przedmiotowej. Braki posiadane przez nauczycieli, co do wiedzy merytorycznej z określonej dziedziny wpływają na powstawanie niepowodzeń dydaktycznych wśród uczniów. Dlatego tez podczas studiów wiadomości i umiejętności zdobyte przez uczniów w ubiegłych latach kształcenia powinny być uzupełniane i wzbogacane o treści, które są niezbędne do nauczania określonego przedmiotu na godnym poziomie. Mając na uwadze dość ograniczoną liczbę godzin rozporządzoną na przedmioty merytoryczne lub ich brak, studenci kształcenia wczesnoszkolnego nie posiadają możliwości nie tylko dogłębnego, lecz nierzadko nawet pobieżnego poznania podstaw wszystkich dyscyplin naukowych, których elementy występują w programach nauczania szkolnego. Możliwość rozwiązania powyższego problemu wskazuje S. Palka, według którego nauczyciel podczas studiów powinien nie tylko przyswoić podstawowe pojęcia z danej dziedziny naukowej, ale i poznać jej język i strukturę, także opanować umiejętność samodzielnego pogłębiania wiedzy z zakresu danej dyscypliny naukowej. Umożliwia to samodzielne poznawanie, uzupełnianie oraz pogłębianie wiedzy merytorycznej w pracy zawodowej.

Pojęcie „kompetencje” jest w pedagogice terminem stosunkowo nowym i podobnie jak większość pojęć, wywodzi się z języka potocznego. Wprowadzanie pojęć pochodzących z niedokładnej wiedzy potocznej do nauki odbywa się ogólnie za pomocą definicji.

Słownika języka polskiego podaje, że: „kompetencje” to: „zakres uprawnień, pełnomocnictw, zakres działania jakiejś instytucji lub spraw podlegających określonemu organowi, np. zakres czyjejś wiedzy, umiejętności lub odpowiedzialności” . W języku polskim pojęcie to oznacza w pierwszej kolejności zakres uprawnień i właściwości, które odnoszą się do określonej instytucji, w drugiej kolejności jest to zakres czyjejś wiedzy lub umiejętności. Pedagogiczne ujęcie określa kompetencje komunikacyjne, jako „zdolność do korzystania z uprawnień w sytuacji komunikacyjnej, różnicowania zachowań w zależności od kontekstu sytuacyjnego oraz przekonania o konieczności posiadania i rozwijania efektywnych sposobów porozumiewania się z innymi” .Kompetencje komunikacyjne posiadane przez danego nauczyciela wyrażane są w skuteczności zachować pozawerbalnych oraz werbalnych. Określoną skuteczność przejawia nauczyciel, który ma wiedzę o: • komunikowaniu interpersonalnym i potrafi spożytkować ją dla celów edukacyjnych; • umie przy tym nawiązać i podtrzymać kontakt z uczniem, właściwie odbierać przekazy; • rozumie dialogowy charakter relacji nauczyciel-uczeń i potrafi formułować przekazy edukacyjne; • potrafi stosownie do sytuacji posłużyć się parajęzykowymi środkami wyrazu; • doskonali poprawność, czytelność i prostomyślność zachowań językowych, potrafi wzbudzać wrażliwość językową ucznia, odsłaniając wartości dziedzictwa kulturowego.

Zakres kompetencji komunikacyjnych nauczyciela obejmuje wiedza, umiejętności oraz przekonania. Na wiedze składa się: wiedza ogólna, wiedza specjalistyczna oraz wiedza normatywna. W każdej powyżej wymienionej możemy wyróżnić warstwę wiedzy informacyjnej, która daje odpowiedź na postawione pytanie, „jakie się rzeczy mają” i warstwę naukową, – „dlaczego tak się mają?”. A więc ta druga wymieniona warstwa łączy się z kwestią rozumienia i jest „podstawą świadomych decyzji nauczyciela” oraz „źródłem prawomocności” jego działania. A, więc rozumienie stanowi o sensie działania nauczyciela, a w relacjach z uczniami staje się również podstawą jasnej mowy. Kompetencja nie rozwija się poprzez dodawaniu nowej wiedzy do już zdobytej, lecz na stałej reorganizacji i rekonstrukcji wiedzy. Efektem danego procesu jest jej jakościowa zmiana. W skład kompetencji nauczyciela wczesnoszkolnego wchodzą cechy jego osobowości, które warunkują skuteczne porozumiewanie się z uczniami. Do tych cech należą takie jak: wyrozumiałość, cierpliwość, otwartość, życzliwość, empatia, uczciwość, opanowanie, prawdomówność, serdeczność, taktowność, wrażliwość, dotrzymanie słowa, przyjazne nastawienie do uczniów, podmiotowe traktowanie uczniów, umiejętność tworzenia miłej atmosfery, budzenie u uczniów zaufania i szacunku, ale także kultura osobista, pogoda ducha (miłe usposobienie) i poczucie humoru, itp. Dość ważną rolę podczas komunikacji nauczyciel – uczeń odgrywa taka właściwość, która nazywa się powołaniem. Efektem prawidłowej, dobrej komunikacji między nimi jest nawiązanie dobrego kontaktu, który warunkowany jest przez cechę osobowości nauczyciela tzn. kontaktowość.