
: Rola kontroli w administracji publicznej i warunki jej prawidłowego działania.
Swoje wystąpienie zacznę od wyjaśnienia co to jest administracja publiczna ? A jest to zespół działań i czynności organizatorskich oraz wykonawczych, prowadzonych do zrealizowania interesu publicznego, na podstawie ustawy oraz w określonych prawem formach. Definicja ta wyraża przedmiotowo-podmiotowe ujęcie administracji czyli ma charakter mieszany. Definicja, która do niedawna królowała to definicja funkcjonalna. Kładzie ona nacisk na aktywność państwa, ale również na zależność administracji od państwa. Ta definicja, choć uproszczona, może i tak sprawiać trudności w zrozumieniu.
Swoje wystąpienie zacznę od wyjaśnienia co to jest administracja publiczna ? A jest to zespół działań i czynności organizatorskich oraz wykonawczych, prowadzonych do zrealizowania interesu publicznego, na podstawie ustawy oraz w określonych prawem formach. Definicja ta wyraża przedmiotowo-podmiotowe ujęcie administracji czyli ma charakter mieszany. Definicja, która do niedawna królowała to definicja funkcjonalna. Kładzie ona nacisk na aktywność państwa, ale również na zależność administracji od państwa. Ta definicja, choć uproszczona, może i tak sprawiać trudności w zrozumieniu. Dobrym sposobem na zrozumienie określenia „administracja publiczna”, jest pokazanie trzech grup podmiotów, które składają się na nią. Pierwsza grupa to administracja samorządowa trzech szczebli – gminnego, powiatowego oraz wojewódzkiego. Organy każdej jednostki samorządu terytorialnego realizują zadania publiczne na swoim terenie. Samorząd terytorialny wykonuje swoje zadania, w celu zaspokojenia potrzeb ludzi zamieszkujących obszar działania danej jednostki organizacyjnej. Druga grupa to administracja rządowa, dzieląca się, ze względu na zakres jej działania, na centralną czyli Prezes Rady Ministrów, Rada Ministrów, ministrowie oraz centralne organy administracji rządowej. Obejmują one swoim zasięgiem całe terytorium kraju. Oraz dzieląca się na terenową czyli wojewoda i służby działające regionalnie, które działają tylko na ściśle określonym terytorium. Ostatnia grupa to administracja państwowa, nie podlegająca rządowi. Można do niej zaliczyć między innymi: Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Najwyższą Izbę Kontroli, Krajową Radę Radiofonii i Telewizji, Rzecznika Praw Obywatelskich, Krajową Radę Sądownictwa czy Narodowy Bank Polski. Kontrola jest kategorią prakseologiczna czyli kategorią sprawnego działania. Oznacza badanie istniejącego stanu rzeczy porównując go z pożądanymi. Istotą kontroli jest obserwowanie określonych zjawisk, sposobów przejawianie się oraz analiza ich źródeł, a następnie dopiero prezentowanie obserwacji właściwym podmiotom. Kontrola jest działaniem wieloetapowym, która obejmuje następujące działania:
- Badanie istniejącego stanu rzeczy,
- Podsumowanie stanu rzeczywistego (co powinno być i co jest przewidywane),
- Niezgodność ze stanem istniejącym a pożądanym (przyczyny niezgodności),
- Stworzenie zaleceń, które mają na celu usunięcie niepożądanych zjawisk oraz pozwalających na wyłączenie w przyszłości powstawaniu określonych niezgodności. Kontrola działania organów administracji publicznej jest w dużej mierze regulowana przez prawo, które określa podmioty uprawnione do kontroli, również sposoby ich działania, cele oraz kryteria kontroli. Przeważnie wymienianymi kryteriami kontroli są: celowość, legalność, gospodarność, rzetelność, zgodność z celami rządu. Przedmiotem kontroli może być struktura organizacyjna, jak i działalność administracji publicznej. Trzeba również odróżnić kontrolę od nadzoru. Nadzór jest pojęciem szerszym niż kontrola, jest stałym i bieżącym kontrolowaniem podległej lub podporządkowanej jednostki z równoczesnym wydawaniem stosownych decyzji, mających na celu usprawnienie, udoskonalenie działalności nadzorowanej jednostki. Nadzór nie ogranicza się do obserwacji i ustaleń stanu faktycznego (jak kontrola), ale łączy się z możliwością stosowania środków nadzoru, obejmuje zawsze kontrolę. Przeprowadza się wiele podziałów działań kontroli. W swoim wystąpieniu nawiążę do najprostszej klasyfikacji na kontrolę zewnętrzną i wewnętrzną, a więc do kryterium stosunków organizacji kontrolującej i kontrolowanego.





