
TRANFORMACJA SYSTEMOWA W POLSCE
Wybory czerwcowe 4 czerwca odbyły się pierwsze, częściowo wolne (kontraktowe) wybory parlamentarne w powojennej Polsce. Na 161 przewidzianych dla Solidarności miejsc w Sejmie, wprowadzono 160 kandydatów, a na 100 miejsc w Senacie – 99 kandydatów. Jako jedyny kandydat „Solidarności” przegrał wybory Piotr Baumgart, startujący w województwie pilskim. Pokonał go miejscowy przedsiębiorca Henryk Stokłosa, występujący jako kandydat niezależny. Siła polityczna Mandaty PZPR 173 Komitet Obywatelski „Solidarność” 161 Zjednoczone Stronnictwo Ludowe 76 Stronnictwo Demokratyczne 27 Stowarzyszenie „Pax” 10 Unia Chrześcijańsko-Społeczna 8 Polski Związek Katolicko-Społeczny 5
Wybory czerwcowe 4 czerwca odbyły się pierwsze, częściowo wolne (kontraktowe) wybory parlamentarne w powojennej Polsce. Na 161 przewidzianych dla Solidarności miejsc w Sejmie, wprowadzono 160 kandydatów, a na 100 miejsc w Senacie – 99 kandydatów. Jako jedyny kandydat „Solidarności” przegrał wybory Piotr Baumgart, startujący w województwie pilskim. Pokonał go miejscowy przedsiębiorca Henryk Stokłosa, występujący jako kandydat niezależny. Siła polityczna Mandaty PZPR 173 Komitet Obywatelski „Solidarność” 161 Zjednoczone Stronnictwo Ludowe 76 Stronnictwo Demokratyczne 27 Stowarzyszenie „Pax” 10 Unia Chrześcijańsko-Społeczna 8 Polski Związek Katolicko-Społeczny 5
Prezydentem mianowany został gen. Wojciech Jaruzelski (w wyniku głosowania Zgromadzenia Narodowego, był jedynym kandydatem). Jaruzelski objął to stanowisko zwyciężając przewagą zaledwie jednego głosu. Głosowanie było jawne i okazało się, że niektórzy posłowie koalicyjni zagłosowali przeciw niemu. Pokazało to rozkład partii.
Rząd Mazowieckiego
W sierpniu 1989 r. Wałęsa wraz z Romanem Malinowskim (ZSL) i Jerzym Jóźwiakiem (SD) ogłosili powstanie koalicji OKP-ZLS-SD. Premierem nowego gabinetu został wybrany przez Sejm Tadeusz Mazowiecki. Jaruzelski cofając kandydaturę Kiszczaka, zastrzegł sobie obsadzenie kluczowych dwóch ministerstw (MSW i MON) przez komunistów.
Wicepremier, Minister Finansów Leszek Balcerowicz („S”) Minister Spraw Zagranicznych Krzysztof Skubiszewski (bezpartyjny) Minister Spraw Wewnętrznych Czesław Kiszczak (PZPR) Minister Pracy i Polityki Socjalnej Jacek Kuroń („S”) Minister Obrony Narodowej Florian Siwicki (PZPR)
W swym expose Mazowiecki zadeklarował politykę „grubej kreski”, co oznaczało ostrożne podejście do kwestii odpowiedzialności komunistów za 45 lat rządów.
W dniach 9-14 listopada doszło do wizyty kanclerza Helmuta Kohla w Polsce, mającej charakter przełomowy w relacjach polsko-niemieckich. W Krzyżowej odbyła się msza św. z udziałem Kohla i Mazowieckiego, po której doszło do symbolicznego pojednania narodów.
Plan Balcerowicza – stworzony przez grupę ekspertów, którym przewodził Leszek Balcerowicz (m.in. Jeffrey Sachs, Stanisław Gomułka, Stefan Kawalec, Wojciech Misiąg) pakiet reform gospodarczo-ustrojowych, który wszedł w życie w 1990r. Niektóre reformy: liberalizacja cen; uniemożliwienie wzrostu płac proporcjonalnie do wzrostów cen detalicznych; zdewaluowanie złotówki; ustanowienie funduszu stabilizacyjnego w wysokości 1 mld dolarów; zmniejszono wydatki na sferę budżetową, wprowadzając w niej ostry reżim oszczędnościowy; wprowadzenie instytucji długu publicznego; restryktywna polityka fiskalna.
Wojna na górze – konflikt między Wałęsą (wspieranym przez Porozumienie Centrum) a Mazowieckim (wokół niego skupił się Ruch Obywatelski – Akcja Demokratyczna) w 1990 r.; znakiem niechęci przewodniczącego „S” do nowego premiera było mianowanie we wrześniu 1990 r. Jarosława Kaczyńskiego, zaufanego człowieka Wałęsy, szefem „Tygodnika Solidarność”. Premier, były redaktor naczelny tego tygodnika, nie został poproszony o wyrażenie opinii. Przy „TS” zaczęli się gromadzić politycy o prawicowych poglądach. Jednocześnie wokół „Gazety Wyborczej” zaczęło się formować alternatywne do nich środowisko o liberalnych poglądach, które będzie wspierać opcję kojarzoną z nazwiskiem Mazowieckiego.
- Wybory prezydenckie ( listopad/grudzień 1990 r.)
Kandydaci II tura Lech Wałęsa 74% Tadeusz Mazowiecki - Stanisław Tymiński 26% Leszek Moczulski - Włodzimierz Cimoszewicz - Roman Bartoszcze -
Rząd Bieleckiego (styczeń 1991 – grudzień 1991) Rząd Bieleckiego, w którym jedynym wicepremierem (i ministrem finansów) nadal był Balcerowicz, a ministrem spraw zagranicznych Skubiszewski, składał się w większości z osób bezpartyjnych, a oprócz tego w jego skład wchodzili członkowie KLD, PC, ZChN, SD , ROAD. Bielecki miał być premierem przejściowym, do rozpisanych na jesień 1991 r. wyborów parlamentarnych. Recesja utrudniało Bieleckiemu przeprowadzanie reform. Dodatkowo ujawnione zostały afery gospodarcze („Art. B”, FOZZ), Bielecki nie mógł również porozumieć się z Sejmem. o 1 lipca Sejm podpisał ustawę o nowej ordynacji wyborczej, opierającą się na zasadzie proporcjonalności. o 17 maja 1991 r. Bielecki i Kohl podpisali w Bonn polsko-niemiecki traktat o współpracy i dobrym sąsiedztw. o Przystąpienie Polski do Rady Europy – 26 listopada 1991 r.
Krajobraz polityczny 1990 r. – partie polityczne
Polska Zjednoczona Partia Robotnicza Koalicja Sojuszu Lewicy Demokratycznej ( główne siły: SdRP i OPZZ) A. Kwaśniewski, L. Miller
Zjednoczone Stronnictwo Ludowe
PSL „Odrodzenie” (zjednoczyło się z PSL wilanowskim i utworzyło PSL) Roman Bartoszcze
Konfederacja Polski Niepodległej
KPN (zachowała tradycje) Leszek Moczulski
Obywatelki Klub Parlamentarny Kongres Liberalno-Demokratyczny Janusz Lewandowski, Jan Krzysztof Bielecki, D. Tusk, Jacek Merkel, Wiesław Chrzanowski,
Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe S. Niesiołowski, Jan Łopuszański, M. Jurek
Unia Demokratyczna (do której przyłączył się Ruch Obywatelski Akcja Demokratyczna) T. Mazowiecki, J. Kuroń
Porozumienie Centrum J. Kaczyński
Ruch Polityki Realnej (stowarzyszenie)
Unia Polityki Realnej J. Korwin-Mikke
