Dziewczyna czytająca list - Andrzej Kaliszewski ten list wpadł przez otwarte okno jak ptak i usiadł na dłoniach skupionej dziewczyny

tyle malarz niderlandzki

oczy dziewczyny biel kartki jasny prostokąt okna tworzą zagadkowy trójkąt w który można wpisać właściwie wszystko

setne wyznanie miłości i dopiero co wyczytaną nadzieję śmierć w dalekiej Hiszpanii i pomyślną transakcję w Hadze bliski powrót i długie rozstanie zbiegają się na chwilę na bladej i poważnej twarzy zanim dokona się wybór między spazmem radości a wybuchem płaczu

okna otwarte na wszystkie czasy najpiękniejsze gdy przepełnia was tylko nadzieja przezroczysto-błękitna wata powietrza pozwalacie choć na chwilę zapomnieć o amfiladzie ciasnych pomieszczeń i o krętych ciemnych schodach którymi już tu idzie zrzędząc stara tęga kobieta by ze złością zaciągnąć na was zieloną kotarę

“Czytająca list” jest jednym z najwcześniejszych arcydzieł mistrza z Delft, w którym po raz pierwszy zawarł on moment najbardziej osobisty, w których człowiek zostaje sam na sam ze swoimi myślami.  Obraz przedstawia dziewczynę, która, jak wskazuje sam tytuł dzieła, czyta list. To właśnie jej postac przykuwa naszą uwagę, gdyż za pomocą gry światła i cienia została wyraźnie podkreślona i specjalnie umieszczona w centrum obrazu, gdy tymczasem reszta elementów pozostaje raczej w półcieniu. Kobietę widac z profilu, ma zaczesane w kok blond włosy, lecz niektóre loki swobodnie jej opadają na boki. Jej wygląd zgadza się z ówczesnymi, barokowymi, kanonami piękna. Ubrana jest w żółto-czarną suknię z białym kołnierzem. Bohaterka jest twarzą zwrócona do otwartego okna, w którego szybach widac delikatne odbicie jej wizerunku. W rogu pokoju stoi krzesło, a po prawej stronie widnieje zasunięta zielona zasłona. Przed kobietą ustawiony jest stół przykryty obrusem, który przypomina dzisiejszy dywan, na którym postawiona jest misa z wysypującymi się jabłkami i brzoskwiniami. Bohaterka wyraźnie skupiona jest tylko na czytaniu owego listu, na nic innego wokół nie zwraca uwagi. Jej ubiór oraz uczesanie wskazuje również na to, iż należy prawdopodobnie do zamożnej rodziny. Obraz został utrzymany w większości w ciepłej tonacji kolorów, dominują odcienie żółci, brązu, czerwieni czy zieleni, które ukazują mistrzowski warsztat Vermeer’a.

Bohaterka obrazu zdaje się być całkowicie pochłonięta czytaniem listu. Możemy się tylko domyślać co jest w nim zawarte, artysta zrezygnował z pierwotnej wersji umieszczenia Kupidyna na obrazie, co pokazuje zdjęcie rentgenowskie. Intymność i osobisty charakter owego momentu został odgrodzony od przestrzeni widza za pomoca iluzyjnie namalowanej kotary, lekko zasłaniającej prawą część obrazu. Nastrój tęsknoty, tajemnicy i niedopowiedzenia autor uzyskał dzięki gry światła wpadającego do pokoju przez otwarte okno, które padajac na tkaniny i owoce tworzy niesamowite efekty świetlne i klimat. Artysta, tym samym, wyeksponował główną bohaterkę, na twarzy której maluje się wyraz smutku i tęsknoty za światem zewnętrznym, z którym ona, jako gospodyni domowa, żyjąca według przyjętych reguł, ma znacznie ograniczony kontakt.

Misa z owocami niestarannie położona na fałdach obrusa, pokazuje, że Vermeer był także mistrzem martwej natury, tak popularnej w XVII-wiecznej Holandii. Brzoskwinie i jabłka mogą przypominac o grzechu pierworodnym, ludzkiej słabości i grzeszności a w dziele tym stają się aluzją do zagrożonej wierności małżeńskiej, na co prawdopodobnie wskazuje otrzymany list.