Geopolityka Europy Wschodniej w ujęciu politologicznym i historycznym

Europa Wschodnia jest obszarem znajdującym się na wschód od Europy Środkowej i graniczący z Azją. Jeżeli umownie zdefiniujemy Europę Wschodnią jako region między wschodnią granicą Unii Europejskiej a Rosją, to obejmie ona zaledwie trzy państwa: Białoruś, Mołdawię i Ukrainę. Jednak inne państwa również znajdują się w regionie Europy Wschodniej, możemy wymienić tu Polskę, Czechy, Słowację, Bułgarię, Rumunię, Rosję i Węgry. Niekiedy zalicza się również Litwę, Łotwę i Estonię. Polski geograf Piotr Eberhardt, opierając się na historii, określa zachodnie republiki byłego ZSRR jako “zasadniczą część Europy Wschodniej”.

Europa Wschodnia jest obszarem znajdującym się na wschód od Europy Środkowej i graniczący z Azją. Jeżeli umownie zdefiniujemy Europę Wschodnią jako region między wschodnią granicą Unii Europejskiej a Rosją, to obejmie ona zaledwie trzy państwa: Białoruś, Mołdawię i Ukrainę. Jednak inne państwa również znajdują się w regionie Europy Wschodniej, możemy wymienić tu Polskę, Czechy, Słowację, Bułgarię, Rumunię, Rosję i Węgry. Niekiedy zalicza się również Litwę, Łotwę i Estonię. Polski geograf Piotr Eberhardt, opierając się na historii, określa zachodnie republiki byłego ZSRR jako “zasadniczą część Europy Wschodniej”. Należały do nich Litwa, Łotwa, Estonia, Białoruś, Ukraina i Mołdawia. Według innych badaczy granica podziału między Europą Zachodnią i Europą Wschodnią przebiegała na ziemiach polskich. Do Europy Wschodniej należały “rozległe równiny Rusi, Litwy i Rosji”. Z początkiem wieku XX Europę Wschodnią postrzegano jako rejon z punktem zapalnym i oczywiście z mocarstwem regionalnym, który jednocześnie pretendował do mocarstwa światowego – Związkiem Radzieckim. W trakcie I i II wojny światowej ZSRR prowadził politykę ekspansjonizmu, pragnąc zagarnąć wszelkie państwa, które były słabe politycznie, ale ze względu na ich położenie lub zasób surowców naturalnych były w zasięgu zainteresowania Związku Radzieckiego. Wszystko się zmieniło po zakończeniu II wojny światowej, kiedy ZSRR razem ze swoim blokiem radzieckim postanowił się odizolować od Zachodu, a za nim reszty świata. Wtedy termin „Europa Wschodnia” nabierał innego znaczenia, był to rejon przesiąknięty socjalizmem, reżimem komunistycznym, radziecką dominacją. Wówczas zaliczano Związek Radziecki oraz państwa znajdujące się w strefie jego wpływów, tj. Polska Republika Ludowa, Republika Czechosłowacka, Niemiecka Republika Demokratyczna, Węgierska Republika Ludowa i Socjalistyczna Federacja Republiki Jugosławii. Kraje takie jak Białoruś, Ukraina, Estonia, Litwa, Łotwa były anektowane przez ZSRR, a kraje takie jak Polska czy NRD były jedynie po stronie bloku wschodniego – polityka była jednak prowadzona według zaleceń Moskwy. Dopiero po rozpadzie bloku wschodniego kraje zaczęły odzyskiwać utraconą niepodległość. Efekt domina rozpoczęła Polska- po niej następne kraje należące do ZSRR zaczęły odzyskiwać swoją suwerenność. 22 grudnia 1991 roku nastąpił rozpad Związki Socjalistycznych Republik Radzieckich, a Europa Wschodnia znowu nabrała nowego znaczenia. W dzisiejszych czasach ten region jest podzielony przez Unię Europejską, Polska stanowi pomost między tymi dwoma obszarami, jest pewnego rodzaju łącznikiem między Wschodem a Zachodem. Europa Wschodnia geograficznie należała do Europy, jednak była traktowana jako “mniej europejska” niż Europa Zachodnia. Dalej postrzega się ją jako odizolowany teren, gardzący Zachodem, Stanami Zjednoczonymi i NATO. Dalej mocarstwem jest Federacja Rosyjska, która przez swoje ostatnie działania (anektowanie Półwyspu Autonomii Krymskiej) zaznacza fakt, że pragnie odzyskać dawną świetność i powrócić do walki o hegemonię nad światem. Spory budzi fakt, iż termin “Europa Wschodnia” jest odbierany w sposób zły, negatywny w Europie Zachodniej. Z jednej strony był i często pozostaje dalej kojarzony z “blokiem komunistycznym”. Z drugiej zaś, Europa Wschodnia jest oceniana i wartościowana niżej niż Europa Środkowo-Wschodnia.