WSTĘP Temat mojego referatu brzmi: „Rodzaje zagrożeń politycznych”. Referat ten ma na celu pokazać jakie mamy zasadnicze rodzaje zagrożeń politycznych. Praca ma na celu: wyjaśnić pojęcie zagrożenie polityczne, omówić te zagrożenia i ich wpływ na bezpieczeństwo państwa. Co to jest zagrożenie polityczne Zagrożenia polityczne bezpieczeństwa narodowego można zdefiniować jako stany, w których nasilają się działania zorganizowanych grup społecznych (politycznych) uniemożliwiające wypełnianie przez państwo jego głównych funkcji, a przez to osłabiające lub niweczące działania organów lub instytucji realizujących cele i interesy narodowe . Tak zdefiniowany zakres obejmuje zarówno politykę wewnętrzną jak i zewnętrzną państwa. Powoduje to, że liczba i rozmiar zagrożeń politycznych jest w tym przedmiocie największa. W poszczególnych przypadkach były to (są, będą, mogą być): • niepodporządkowanie się rezolucjom ONZ • nieprzestrzeganie umów i prawa międzynarodowego • brak gotowości do współpracy międzynarodowej • rozwój agresywnych ideologii i religii • zmiany granic w otoczeniu państwa • przeciwstawianie się tendencjom stabilizacyjnym i integracyjnym w regionie • istnienie w państwie secesjonistycznych grup i ich dążenie do autonomii • konflikty wielkich mocarstw o strefy wpływów • korupcja i przenikanie struktur przestępczych do władz • antynarodowa polityka innych państw • zastraszanie państw • sprawowanie władzy przy użyciu siły • nieprzestrzeganie praw i wolności obywateli • fałszerstwa wyborcze • współpraca przedstawicieli władz z obcym wywiadem • dyskryminacja mniejszości narodowych w kraju i poza jego granicami • manipulacje psychiką i świadomością społeczeństwa • masowe migracje obywateli i czystki etniczne • niepohamowany rozwój struktur państwa (biurokracja) • upartyjnienie struktur państwa • naruszanie praworządności i słabość struktur demokratycznych • eskalacja i umiędzynarodawianie konfliktów wewnętrznych i z innymi państwami • ingerencja w wewnętrzne sprawy państwa • brak skutecznego zarządzania w sytuacjach kryzysowych • wspieranie międzynarodowego terroryzmu • postępujący spadek nakładów na bezpieczeństwo

Zasadnicze zagrożenia polityczne Zasadnicze zagrożenia, związane ze sferą polityczną są problemem wielowymiarowym, stanowiącym, szczególnie dzisiaj, nową jakość ze względu na obecne uwarunkowania systemu. Zarówno źródła, jak i rodzaje współczesnych zagrożeń politycznych są różnorodne - prócz starych i znanych wciąż pojawiają się nowe, wynikające z postępu w wielu sferach działalności człowieka - nie tylko politycznej. Sfera polityczna stanowi tylko jedno z wielu pól działalności człowieka, które to pola mają na siebie wzajemny wpływ - granice pomiędzy nimi są dosyć cienkie i przejrzyste, stąd pewna niejednoznaczność w interpretowaniu i klasyfikowaniu zjawisk, ale także i różnorodność zarówno szans, jak i zagrożeń, które mają negatywny, destabilizujący wpływ na polityczną sferę działalności człowieka. Niemniej, same zagrożenia polityczne można podzielić według dwóch kategorii: zagrożeń wewnętrznych - mających swe źródło zewnątrz danej struktury politycznej, oraz zagrożeń wewnętrznych - pochodzących z zewnątrz, i mających destabilizujący wpływ na poszczególnych aktorów politycznych. Przy czym, jak już wspomniałem, granice pomiędzy danymi problemami są dosyć cienkie, przez co mogą one na siebie zachodzić, wywierać na siebie wzajemny wpływ. Zasadnicze zagrożenia polityczne są problemami mającymi decydujący wpływ na stabilność sfery politycznej, zarówno wewnętrznej, jak i zewnętrznej. Stanowią one główne problemy współczesnego Świata, które trzeba rozwiązać, jeśli chcemy utrzymać stabilność polityczną, a także społeczną.

1. Zagrożenia zewnętrzne

Zagrożenia polityczne o charakterze zewnętrznym obejmują swym zasięgiem większe struktury - grupy państw, regiony, itd. Mając swój punkt zapalny w jednym miejscu, wywierają negatywny wpływ także na zewnątrz - na swoje otoczenie i stanowią źródło problemów o charakterze międzynarodowym. Do najważniejszych współczesnych zagrożeń politycznych o charakterze międzynarodowym należą m.in.:

1.1 Terroryzm międzynarodowy Terroryzm międzynarodowy jest szczególnym, wybitnie współczesnym problemem, zagrażającym stabilności politycznej w wymiarze międzynarodowym. Korzystając ze współczesnych osiągnięć technicznych, fundamentalistyczne grupy terrorystyczne, szczególnie te, określające siebie islamskimi, mogą działać na znacznie większym obszarze, wykraczając poza granice jednych państw, i stosując agresję wobec innych. Do narzędzi, jakimi posługują się międzynarodowi terroryści, prócz jawnej siły, należy także strach, mający duży wpływ na działania zagrożonych stron, czyli m.in. na podejmowane przez nie decyzje.

1.2 Przymus polityczny Przymus polityczny ma na celu osiągnięcie podobnych efektów, co terroryzm międzynarodowy, z tym, że jest on stosowany na poziomie międzypaństwowym i ma bardziej wyrafinowany, wielowymiarowy charakter, prowadzący do utrudnienia, lub uniemożliwienia międzynarodowej współpracy politycznej, bądź, w skrajniejszych przypadkach, nawet do destabilizacji politycznej o różnym zasięgu. Przymus polityczny jest stosowany najczęściej przez państwa o charakterze mocarstwowym - silne politycznie, gospodarczo, militarnie, różnymi środkami - politycznymi czy gospodarczymi (szantaż energetyczny), niemniej stanowi duże zagrożenie zarówno dla wewnętrznej stabilności politycznej danego państwa, jak i dla całego systemu międzynarodowego.

1.3 Ideologizacja polityki międzynarodowej Problem ideologizacji polityki międzynarodowej i ujęcia tej kwestii jako zagrożenia, w kontekście współczesności można przedstawić na przykładzie działań rządu Stanów Zjednoczonych za prezydentury G. W. Busha Jr. W tym konkretnym przypadku, kwestię tę można ująć jako zasadnicze zagrożenie polityczne o charakterze międzynarodowym. Usankcjonowanie kierunku działań w polityce międzynarodowej USA ideologią neokonserwatywną oznaczało przyjęcie konkretnego systemu wartości, mającego wymierny, negatywny wpływ na działania tego państwa na arenie międzynarodowej, oraz na stosunek do innych aktorów, co przełożyło się na destabilizację międzynarodowego systemu politycznego oraz na pogorszenie stosunków pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a wieloma innymi państwami.

2. Zagrożenia wewnętrzne

Zasadnicze zagrożenia polityczne o charakterze wewnętrznym mają swe źródło wewnątrz danej struktury politycznej, wywierając na nią destabilizujący wpływ bez rozszerzania się na zewnątrz, chociaż, jak już wspomniałem, granice są niejednoznaczne i dosyć umowne, przez co wewnętrzne czynniki mające negatywny wpływ na daną sferę polityczną, mogą rozszerzać się na zewnątrz - destabilizując sytuację polityczną w bliższym lub dalszym sąsiedztwie, regionie, bądź też, w wyjątkowych przypadkach, mieć o wiele większy zasięg. Do zasadniczych współczesnych zagrożeń politycznych o charakterze wewnętrznym należą m.in.:

2.1 Autorytaryzmy Problem autorytaryzmu stanowi zagrożenie dla funkcjonowania państwa jako całości, w wielu jego sferach - prócz politycznej także w sferze gospodarczej, społecznej, kulturalnej, itd. Głównym problemem, wynikającym z autorytarnego charakteru władzy politycznej i państwa jest sama istota takiego ustroju, wywierająca negatywny wpływ na pozostałe elementy. Autorytarna, niedemokratyczna władza, oderwana od społeczeństwa, a więc niezainteresowana jego problemami, stanowi swego rodzaju “hamulec” rozwoju społeczeństwa i państwa, działając we własnym interesie, i wykorzystując do tego nierzadko cały aparat i zasoby państwowe. Jest to zagrożenie występujące najczęściej w krajach Afryki, Ameryki południowej oraz Azji.

2.2 Słabość struktur społecznych i państwowych Kwestia słabości struktur społecznych i państwowych jako zagrożenie polityczne jest powiązana z pierwszym problemem - autorytaryzmów, choć jego źródło znajduje się po “drugiej stronie” - w niestabilności oraz braku spójności struktur społecznych, spowodowanych np. spuścizną dawnych autorytarnych rządów, biedą, itd. Efektem tego problemu jest niestabilność państwowa - słabe, czasem nieudolne rządy, czasem nie radzące sobie nawet z podstawowymi problemami, oraz nie potrafiące sprawnie kierować i zarządzać państwem. Problem ten występuje najczęściej na kontynencie afrykańskim, gdzie nie uformowały się jeszcze społeczeństwa, zdolne utworzyć stabilną (i demokratyczną) władzę państwową. Najlepszym przykładem jest Somalia - kraj w stanie upadku.

2.3 Fundamentalizmy Fundamentalizm jest zagrożeniem posiadającym wiele odcieni. Jego istotą jest skrajny sposób patrzenia na świat przez pryzmat jakiegoś systemu wartości - ideologii, religii, nacjonalizmów, czy nawet biologii (rasizm), zakładającego wyraźny i jednostronny podział w sferze owych wartości - na dobrych i złych, czarne i białe, itd. Fundamentalizm jest jednym z największych zagrożeń politycznych, wykluczających tak ważną w polityce potrzebę dialogu i obustronnych ustępstw na rzecz siłowego forsowania własnego systemu wartości, kosztem drugiej strony. Fundamentalizm występuje w wielu rodzajach - jako skrajny nacjonalizm, skrajny konserwatyzm religijny, czy fundamentalizm ideologiczny (prowadzący do autorytaryzmu, dziś już rzadko występujący).

2.4 Terroryzm Terroryzm jako zagrożenie stabilności politycznej jest ściśle powiązany z fundamentalizmem, z tym, że o ile fundamentalizmy są skierowane głównie przeciwko wrogom np. ideologicznym, religijnym, o tyle terroryzm jest skierowany głównie przeciwko władzy państwowej i jest stosowany właśnie w celu bądź to po prostu jej destabilizacji (anarchiści), bądź uzyskania konkretnych zamierzonych efektów, np. ustępstw na rzecz agresorów (np. baskijska ETA, walcząca o większą autonomię dla Kraju Basków, której rzekomo domagają się jego mieszkańcy). Terroryzm jest problemem, który nie należy jednoznacznie klasyfikować do zagrożeń wewnętrznych, gdyż, szczególnie dzisiaj, jest stosowany na szeroką, międzynarodową skalę, wykraczającą poza granice pojedynczego państwa, oraz wywołujący efekty o zasięgu międzynarodowym.

WNIOSKI Po wnikliwej analizie zagrożeń politycznych i ich wpływu na bezpieczeństwo państwa nasuwa się kilka wniosków. Zagrożenia te są możliwe z wewnątrz jak i z zewnątrz. Zagrożenia polityczne są zagrożeniami które powiązane są wzajemnie z pozostałymi obszarami zagrożeń. Mogą mieć one swój stan zapalny w jednostkach społecznych, politycznych bądź administracyjnych. Są też idealnym celem dla terrorystów. Dlatego też należy wciąż monitorować potencjalne cele i wykrywać nowe anomalie, a w razie wystąpienia realnego zagrożenia od razu podejmować odpowiednie działania nie dopuszczając do rozprzestrzeniania się tego zagrożenia.

WYKAZ LITERATURY J. Stańczyk, Współczesne pojmowanie bezpieczeństwa, Warszawa 1996. R. Grodzki, Vademecum zagrożeń, Bellona, Warszawa 2003 Ciekanowski Z., Rodzaje i źródła zagrożeń bezpieczeństwa. red. J. Baylis, S. Smith, Globalizacja polityki światowej : wprowadzenie do stosunków międzynarodowych, Kraków 2008. red. K. A. Wojtaszczyk, A. Materska-Sosnowska, Bezpieczeństwo państwa, Warszawa 200