Techniki mediacji i negocjacji w środowisku pracy, warunkiem zdrowej atmosfery

     Negocjacje to jedna z dwóch najczęściej wymienianych i najdokładniej opisywanych strategii radzenia sobie z konfliktem, jakie są stosowane na całym świecie. Na świecie jest dzisiaj bardzo wiele konfliktów jednak w przypadku negocjacji właściwsze wydaje się mówienie o rozwiązaniu kwestii spornych czy też rozbieżności. Umiejętności negocjacyjne są znacznie bardziej rozpowszechnione od umiejętności prowadzenia mediacji, a podjęcie negocjacji nie zawsze wskazuje na obecność konfliktu, o ile strony nie zaczną stosować „nieczystych” zagrań i o ile przedmiotem sporu nie staną się okoliczności  poprzedzające proces negocjacji. Pracownicy i menadżerowie prowadzą na przykład publiczne debaty dotyczące płac i rozmaitych punktów widzenia. W bardzo rzadkich wypadkach załamanie się rozmów zmusza strony do poszukiwania innych sposobów rozwiązania konfliktu. Negocjacje to bezpośrednie rozmowy między stronami konfliktu, które są prowadzone w celu wypracowania jakiegoś rozwiązania. Charakterystyczną cechą negocjacji jest to, że w rozmowach uczestniczą tylko zainteresowane strony, i nie biorą w nich bezpośredniego udziału osoby trzecie. (Slaikeu i Hasson;1998,s 202). Zdaniem niektórych negocjowanie to ważna życiowa umiejętność, którą wykorzystujemy niemal w każdej sferze naszego działania, wedle innych jest to bardziej sformalizowany proces, w którym uczestniczą strony mające konkurencyjne interesy w momentach największego napięcia w ich wzajemnych stosunkach. W rzeczywistości mówiąc o „negocjowaniu” mówimy o pewnym zbiorze zasad, pewnym procesie złożonym z kilku etapów czy też stadiów, i pewnych umiejętnościach, które pomagają nam w skutecznym prowadzeniu negocjacji, podejmowaniu decyzji i rozwiązywaniu problemów.                                                                                                                                      Harwardzki model negocjacji jak przedstawiają Fischer i Ury w książce „Dochodząc do TAK” swoją koncepcję negocjacji opartych na zasadach, której istotą jest założenie o możliwości  obustronnej wygranej. Oto zwięzły przegląd najważniejszych aspektów takiej strategii negocjacyjnej:                                                                         Zasada 1: Oddziel ludzi od problemów- Fisher i Ury wskazują, że każdy uczestnik negocjacji jest przede wszystkim człowiekiem- w negocjacjach i mediacji pojawiają się sporne kwestie rzeczowe ale także relacyjne. Autorzy opisują sposoby radzenia sobie z problemami relacyjnymi, takie jak  uwzględnianie specyfiki spostrzegania każdej ze stron, dążenie do uzgodnienia ofert negocjacyjnych z interesami drugiej strony, ujawnianie i sankcjonowanie emocji, czy aktywne słuchanie.                                                                                           Zasada 2: Skoncentruj się na interesach, nie na stanowiskach – stanowiska mogą być traktowane jako jednowymiarowe punkty nieskończonej przestrzeni możliwych rozwiązań. Stanowisko to odzwierciedlenie leżących u jego podłoża interesów uczestnika negocjacji.                                                                                  Zasada 3: Opracuj możliwości korzystne dla obu stron – zanim strony zaczną dążyć do zawarcia porozumienia w sprawie rozwiązań mających obowiązywać w przyszłości, Fisher i Ury zalecają, aby wypracować najpierw wiele różnorodnych rozwiązań, które powinny następnie zostać poddane ewaluacji.                                                                                                                                                                                          Zasada 4: Wybieraj możliwości przy użyciu obiektywnych kryteriów – autorzy zalecają, by oprzeć wybór rozwiązania na takich obiektywnych kryteriach jak precedensy, tradycja, ogólnie przyjęty tryb zawierania transakcji handlowych, rekomendacje osób z zewnątrz albo rzut monetą.                                                                                  Zasada 5: Opracuj swoją BATNA – w sytuacji , gdy druga strona ma jakąś przewagę negocjacyjną właściwą reakcją jest udoskonalenie twojej „najlepszej alternatywy dla negocjowanego porozumienia”.                                                                                                                                                                                               Zasada 6: Jeśli nie chcą grać wedle tych samych reguł albo stosują nieczyste triki – stosuj „negocjacyjne jiu - jitsu” – jeśli mamy do czynienia z negocjatorem, który uporczywie uchyla się od współpracy, właściwą reakcją jest „naleganie” na prowadzenie negocjacji opartych na zasadach – traktowanie energii wkładanej przez drugą stronę w  destrukcję jako wyrazu zaangażowania w proces negocjacji jiu – jitsu.                                                                                                                                                                         Zasada 7: Przekształć stanowiska w interesy – negocjujące strony przystępują często do negocjacji z dokładnie opracowanymi, sztywnymi stanowiskami dotyczącymi prawdziwego obrazu sytuacji. Jako roztropni negocjatorzy mamy świadomość tego, że chcemy pomóc obu stron zejść z tych stanowisk, by mogły uzyskać pełne zrozumienie swoich własnych interesów.                                                                                          Ellen Raider i Susan Coleman (1992) są autorkami jednego z najbardziej nowatorskich programów szkoleniowych do ćwiczenia umiejętności negocjacyjnych, który stanowi rozwinięcie koncepcji Fishera i Ury’ego.  Autorki te wymieniają sześć elementów, które powinien uwzględniać negocjator oraz wykorzystują te przewidywane elementy negocjacji w charakterystyce ogólnego schematu opracowywania planu negocjacji. 

Mediacja – to każda metoda rozwiązywania konfliktów, w której strony negocjują porozumienie, korzystając z pomocy osób trzecich (Beer, Stief, 1997) Mediacja – to efektywna metoda prowadzenia negocjacji, która może być stosowana w warunkach poufności przez neutralne osoby trzecie.(Raider , Coleman 11992) Mediacja – top praktyczna metoda postępowania, w ramach której facylitator udziela pomocy spierającym się stronom w ustaleniu faktów, ujawnieniu emocji, wymianie spostrzeżeń i poglądów oraz wypracowaniu porozumienia (Crawley, 1992) Mediacja może być przeprowadzona tylko w sytuacji, gdy strony konfliktu są gotowe przystąpić do negocjacji. Aby można było rozpocząć mediację, pracownicy i menedżerowie muszą wykazać gotowość do podjęcia rozmów. Mediacja sprowadza się do procesu negocjacji , do którego włączane są osoby trzecie, posiadające gruntowną wiedzę w zakresie procedur negocjacyjnych. Mediator pomaga osobom pozostającym w konflikcie skoordynować różnego rodzaju działania i prowadzić negocjacje bardziej skutecznie. Ludzie uwikłani w konflikty, którzy zastanowią się nad skorzystaniem z mediacji jako metody rozwiązywania kwestii spornych, chcą często dowiedzieć się jakie korzyści oferuje im proces mediacji. Okoliczności, w których mediacja może być właściwą formą interwencji: - silne emocje uniemożliwiają trzeźwą ocenę sytuacji - strony konfliktów znają się wzajemnie - osoby uwikłane w konflikt żyją pod jednym dachem, razem pracują lub z jakichś powodów nie można ich od siebie odseparować Mediacja, coraz bardziej rozpowszechniająca się jako optymalny sposób rozwiązywania konfliktów, występuje obecnie w rozmaitych wariantach i kombinacjach. Niezależnie od wszelkich nowinek, jakie współcześni praktycy i teoretycy mediacji wprowadzili do tego procesu w ostatnich latach, w dalszym ciągu zachowuje on zasadniczy rdzeń najważniejszych wartości i strategii. MODELE MEDIACJI: Model E. Raider i S. Coleman(1992) 1. Rozpoczęcie mediacji 2. Definiowanie kwestii spornych 3. Poszukiwanie rozwiązań 4. Zakończenie mediacji
Model J. Beer i E. Stief – Friends Conflict Resolution Program (1997) 1. Oświadczenie wstępne 2. Czas na swobodną wypowiedź 3. Wymiana opinii 4. Ustalenie programu 5. Negocjowanie porozumienia 6. Spisywanie porozumienia 7. Oświadczenie końcowe Model Ch. W. Moore’a (1986) 1. Wstępne kontakty ze zwaśnionymi stronami 2. Wybór strategii stosowanych w procesie mediacji 3. Zbieranie i analiza informacji dotyczących uwarunkowań konfliktu 4. Opracowywanie szczegółowego planu mediacji 5. Budowanie zaufania i kooperacji 6. Otwieranie sesji mediacyjnej 7. Definiowanie kwestii spornych i ustalenie programu 8. Odsłanianie ukrytych interesów zwaśnionych stron 9. Generowanie opcji rozwiązań 10. Ocena opcji rozwiązań 11. Pertraktacje końcowe 12. Wypracowanie rozwiązań formalnych Ostatnio odnotowuje się wzrost zastosowania mediacji w rozwiązywaniu sporów indywidualnych. Mediacja może być skuteczna na przykład w rozwiązywaniu oskarżeń o dyskryminację oraz spory personalne. W przypadkach zatrudnienia rzeczywisty proces mediacji może wyglądać różnie. Jeżeli nie ma dobrowolnej zgody na mediację, nie jest ona stosowana. W firmach gdzie wprowadzono program mediacji jednoznacznie stwierdza się, że strona odpowiadająca stawi się na wszystkie mediacje. Jedyny problem, który nie znalazł jednoznacznego rozwiązania w programach wewnątrz-organizacyjnych związany jest z doborem mediatorów, a w szczególności z użyciem mediatorów wewnętrznych czy zewnętrznych.

                  BIBLIOGRAFIA:

Raider, E. i Coleman, S (1992) Colllaborative Negotiation: skills Training Skarb mediatora centrum Mediacji „Partners” polska Fisher , K (1993) „ The Culture of Battering and the Role of Mediation In domestic Violetce cases” Helps, V. (1992) Negotiating: Everybody Wins