Zgodnie z ustawą z dnia 15 lipca 2011 roku o zawodach pielęgniarki i położnej art. 4 pielęgniarka zobąwiązana jest do udzielania swiadczeń zdrowotnych, w szczególności do:

1. rozpoznawania warunków i potrzeb zdrowotnych pacjenta;
2. rozpoznawaniu problemów pielegnacyjnych pacjenta;
3. planowaniu i sprawowaniu opieki pielęgnacyjnej nad pacjentem.

Wedug rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 listopada 2007 roku w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną samodzielnie bez zlecenia lekarskiego pielęgniarka może prowadzić:

1. rehabilitację przyłóżkową w celu zapobiegania powikłaniom wynikającym z unieruchomieia;
2. prowadzić usprawnianie chorego ruchowego tzn. sidanie, pionizacja, nauka chodzenia, nauka samoobsługi;
3. prowadzić aktywizację podopiecznych z wykorzystaniem elementów terapii zajęciowej, pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego;
4. prowadzić terapię kreatywnej rehabilitacji chorych wymagających opieki paliatywnej, pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego;
5. prowadzić instruktaż w zakresie treningu pęcherza moczowego u chorych z problemem nietrzymania moczu, pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego;
6. prowadzic instruktaż w zakresie hartowania i kształtowania kikuta amputowanej kończyny, pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego;
7. rehabilitację podopiecznych z zaburzeniami psychicznymi, pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego.

Pielęgniarka może również bez zlecenia lekarskiego wyonywać świadczenia zapobiegawcze obejmujące:

1. prowadzenie poradnictwa w zakresie samoopieki w życiu z chorobą i niepełnosprawnością w stosunku do człowieka chorego i jego rodziny;
2. psychoedukację chorych z zaburzeniami psychicznymi i uzależnieniami oraz ich rodzin, pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego;
3. prowadzenie poradnictwa w zakresie żywienia dorosłych oraz dzieci zdrowych;
4. prowadzenie poradnictwa w zakresie żywienia dzieci chorych, pod warunkiem uzyskania tytułu specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa pediatrycznego;

a także wykonyanie świadczeń leczniczych obejmujących:

1. ustalanie diety w żywieniu ludzi chorych, w oparciu o obowiązujące w tym zakresie wytyczne;
2. dobór i wykorzystanie różnych technik karmienia u chorych;
3. zakładanie zgłębnika do żołądka i odbarczenie treści;
4. wykonywanie zabiegów z zastosowaniem ciepła i zimna;
5. zakładanie cewnika do pęcherza moczowego i usuwanie założonego cewnika;
6. wykonywanie zabiegów doodbytniczych takich jak: lewatywa, wlewka, kroplówka;
7. dobór sposobów i opatrywanie oparzeń, ran, odleżyn (do III° włącznie) oraz przetok, pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego.

W zespole rehabilitacyjnym pielęgniarka: a) udziela instruktażu w zakresie samoopieki; b) współdziała z rodziną osoby niepełnosprawnej; c) prowadzi i realizuje plan opieki; d) uczestniczy w procesie leczenia; e) edukuje; f) zapobiega wtórnej niepełnosprawności.

Szczegółowo zadania można określić jako udział pielęgniarki w usprawnianiu pacjenta w zakresie: a) układu oddechowego, w tym stosowanie gimnastyki oddechowej, drenażu ułożeniowego, wykonywanie toalety drzewa oskrzelowego, postępowanie z pacjentem z założoną rurką tracheotomijną; b) układu pokarmowego, w tym podawanie pokarmów przez zgłębnik i przez przetokę, postępowanie z pacjentem ze stomią jelitową; c) układu moczowego, w tym postępowanie z pacjentem z założonym cewnikiem do układu moczowego, ze stomią moczową; d) układu kostno-stawowo-mięśniowego, skóry i tkanki podskórnej, w tym stosowanie zabiegów z zakresu kinezyterapii, i fizykoterapii.

Do szczególnych zadań pielęgniarki w procesie rehabilitacji pacjenta należy nauka samoobsługi w zakresie czynności codziennych takich jak: ubieranie i rozbieranie się, odżywianie, wypróżnianie, uruchamianie urządzeń stanowiących wyposażenie mieszkania.

W procesie rehabilitacji ważny jest również udział pielęgniarki w psychoterapii, szczególnie w zakresie psychoterapii elementarnej. Obejmuje ona m.in. tworzenie atmosfery zachęcającej pacjenta do pokonywania trudności i przeszkód, wzbudzanie otuchy, łagodzenie napięć, lęku, wzbudzanie motywacji do działań usprawniających usamodzielniania się.