Bank centralny a podaż pieniądza Instrumenty oddziaływania banku centralnego na podaż pieniądza

1. Zmiana stopy rezerw obowiązkowych
2. Zmiana stopy redyskontowej
3. Operacje otwartego rynku Ad. 1. Podwyższenie stopy rezerw obowiązkowych powoduje: ograniczenie możliwości kredytowej banków obniżenie zysków banków sprzedaż przez banki papierów wartościowych w celu uzupełnienia wyższych rezerw obowiązkowych Ogólnie prowadzi to do ograniczenia wydatków inwestycyjnych i konsumpcyjnych oraz spadku aktywności gospodarczej. Odwrotne skutki wywoła obniżenie stopy rezerw obowiązkowych. Stopa rezerw obowiązkowych jest instrumentem o charakterze długofalowym. Pozwala ona oddziaływać na banki komercyjne bez wprowadzenia zmiany stopy procentowej. Ad. 2. Stopa dyskontowa jest stopą procentową po której banki komercyjne skupują weksle od swoich klientów przed terminem ich płatności. Weksel to pisemne zobowiązanie wystawcy dokumentu (na specjalnym blankiecie) do bezwarunkowej zapłaty w wyznaczonym terminie określonej sumy pieniężnej wymienionej w tym dokumencie osobie. Stopa redyskontowa to stopa procentowa pobierana przez bank centralny od pożyczek udzielanych bankom komercyjnym pod zastaw poprzednio przez nie zdyskontowanych weksli lub innych papierów wartościowych. Jej wysokość wpływa na wielkość pożyczek zaciąganych przez banki komercyjne w banku centralnym. Wzrost stopy redyskontowej podnosi koszt kredytu i ogranicza działalność kredytową banków komercyjnych oraz obniża podaż pieniądza w gospodarce. Obniżenie stopy redyskontowej zwiększa podaż pieniądza w gospodarce. Ad. 3. Operacje otwartego rynku polegają na sprzedaży lub zakupie papierów wartościowych. Jest to bezpośredni instrument przez który bank centralny wpływa na podaż pieniądza. Sprzedając papiery wartościowe bank centralny zmniejsza ilość pieniądza w obiegu, natomiast skupując papiery wartościowe zwiększa ilość pieniądza w obiegu. Popyt na pieniądz to ilość pieniądza (w formie monet, banknotów, oraz tych aktywów finansowych, które można w łatwy sposób wymienić na dobra i usługi), które ludzie i podmioty gospodarcze pragną w danym momencie posiadać w swoich zasobach. Nie jest to wcale ilość nieograniczona – jeśli decydujemy się przetrzymywać nasze zasoby finansowe w formie pieniądza, tym samym rezygnujemy z możliwości ich innego zainwestowania (np. zakupu obligacji) i uzyskania z tego tytułu dodatkowego dochodu. Im więc większy jest nasz popyt na pieniądz, tym mniej możemy inaczej zainwestować – i odwrotnie. Popyt na pieniądz powstaje z 3 powodów: • potrzebujemy pieniądza dla celów transakcyjnych, czyli aby nabyć towary i usługi. W gospodarce popyt na pieniądz jest tym wyższy im więcej zawiera się transakcji kupna-sprzedaży, a zatem im wyższy jest PKB;  • mamy także pieniądze w portmonetce lub na koncie, na wypadek gdyby zdarzyło się coś nieprzewidzianego, np. niespodziewany wydatek. To nazywa się motywem przezorności;  • czasami rezygnujemy z zarobienia odsetek, gdyż liczymy na okazję lepszej inwestycji w przyszłości. Odkładanie pieniędzy w oczekiwaniu na okazyjny zakup aktywów jest motywem spekulacyjnym. Podaż pieniądza, całkowita wartość znajdujących się w obiegu zasobów pieniądza, traktowanego jako środek wymiany. Obejmuje ona wartość gotówki (banknotów i bilonu) znajdującej się w obiegu pozabankowym oraz wkładów bankowych płatnych na każde żądanie. Na wielkość podaży pieniądza wpływają dwa główne czynniki: wartość wyemitowanych przez bank centralny znaków pieniężnych (baza monetarna) oraz udzielonych przez banki komercyjne kredytów w formie gotówkowej i bezgotówkowej (kreacja pieniądza). Podaż pieniądza powinna być dostosowana do potrzeb gospodarki - zarówno nadmierna, jak i niedostateczna podaż pieniądza wpływa niekorzystnie na przebieg procesów gospodarczych. Kontrola podaży pieniądza jest zadaniem banku centralnego, realizującego politykę pieniężną państwa. Równowaga na rynku pieniądza Jeżeli stopę dyskontową, wskaźnik rezerw obowiązkowych, niepewność banków co do przyszłego kształtowania się depozytów, zasób gotówki trzymany przez ludność oraz ceny uznamy za stałe to realna podaż pieniądza M/P będzie funkcją rynkowej stopy procentowej. Będzie ona miała nachylenie dodatnie (dla danej wielkości bazy monetarnej banki redukują rezerwy nadwyżkowe, co zwiększa wartość mnożnika, a przez to realną podaż pieniądza).Popyt na pieniądz przy stałym dochodzie również zależy od stopy procentowej. Funkcja ta będzie miała nachylenie ujemne, gdyż wzrost stopy procentowej powoduje spadek realnego popytu na pieniądz. Równowaga na rynku pieniądza możliwa jest tylko wtedy, gdy realna podaż pieniądza jest równa realnemu popytowi na pieniądz.